Na zes jaar gesteggel verwijst het Gerechtshof Den Haag de eerste Nederlandse strafzaak tegen beheerders van p2p-linksites resoluut naar de prullenbak. Een klinkende overwinning voor de advocaten van de beheerders, die sinds het begin consequent stelden dat het Openbaar Ministerie blundert en de rechten van de verdachten heeft geschonden.

Gesouffleerd door BREIN

De verdediging betoogde keer op keer dat de vervolgingsbeslissing van het OM onrechtmatig is omdat het onderzoek onzorgvuldig en in strijd met de goede procesorde was. Het OM zou zich voor het karretje van de civielrechtelijke stichting BREIN hebben laten spannen, de eigenlijke initiatiefnemer van het hele proces.

BREIN heeft, zo menen de advocaten, niet de gebruikelijke civielrechtelijke weg bewandeld, maar meteen aangifte gedaan. Het OM heeft het aangelegde dossier van BREIN klakkeloos overgenomen, en is, zonder zelf eerst onderzoek te doen, tot de inval bij en aanhouding van de verdachten overgegaan, aldus de advocaten.

Criminele organisatie

BREIN en het OM stelden dat de beheerders van eDonkey-sites Releases4U en Shareconnector grootschalig en georganiseerd auteursrechtinbreuk pleegden. eDonkey-sites zijn vergelijkbaar met torrentsites als The Pirate Bay. Op de sites plaatsen gebruikers zogenaamde Ed2k-hashlinks die verwijzen naar veelal illegaal geüploade bestanden op het eDonkey-netwerk.

Het OM stelde in hoger beroep dat ook het plaatsen van een p2p-link strafbaar was, en de beheerders daaraan medeplichtig.

In juli van dit jaar schorste het Hof de zaak, en riep de Officier van Justitie als getuige op het matje. Die wist niet te overtuigen, want het Hof komt tot een vernietigend oordeel. Het OM is, op basis van de door BREIN aangereikte dossier en zonder zelf fatsoenlijk onderzoek te doen, tot vervolging over gegaan. Terwijl een civielrechtelijke zaak eerst aan de orde is, zo staat ook in de eigen regels van het College van Procureurs-Generaal.

OM over de scheef

Bovendien, zo vindt het Hof, was er geen redelijk vermoeden van schuld dat de verdachten zich bezig hielden met het op grote schaal inbreuk maken op auteursrechten. Laat staan dat ze dit beroep- of bedrijfsmatig deden, zoals het OM bij de tenlastelegging ‘deelname aan een criminele organisatie’ had betoogd.

Ook het inzetten van de strafrechtelijke dwangmiddelen, zoals de aanhouding buiten heterdaad en het in beslag nemen van computerapparatuur, is daarmee onrechtmatig.

“Alles overwegende is het hof van oordeel dat het openbaar ministerie […] met zijn beslissing om in de zaak tegen de verdachten over te gaan tot strafrechtelijke handhaving de beginselen van behoorlijke procesorde heeft geschonden”, vonnist het Hof. Het openbaar ministerie wordt na 6 jaar doormodderen niet-ontvankelijk verklaard. Aan een inhoudelijke behandeling over de strafbaarheid van dergelijke sites komt het Hof niet toe.

In 2007 werden de beheerders al vrijgesproken van de belangrijkste verdenkingen omdat er niet bewezen werd dat ze medeplichtig waren aan het uploaden van illegale bestanden. Dat down- en uploaden zelf vond de strafrechter destijds wel kwalijk.

BREIN: wel onrechtmatig bezig

Het OM was nog niet bereikbaar voor commentaar. Robert Maanicus, de raadsman van de Releases4U-beheerders, vindt het jammer dat de zaak niet inhoudelijk is behandeld. "Maar ik ben verheugd dat het Hof inziet dat het OM zich voor het karretje van BREIN heeft laten spannen. Dus linksom of rechtsom zijn we blij. Dit is een redelijke unieke zaak."

Tim Kuik, directeur van stichting BREIN en instigator van de zaak, erkent dat het is afgelopen. “Als er geen nader onderzoek is verricht naar aanleiding van het dossier van BREIN dan lijkt me dit het einde van deze strafzaak,” zegt Kuik.

Hij benadrukt dat de handelswijze van de sites echter wel onrechtmatig was. Stichting BREIN won namelijk wel een kortgeding tegen de beheerder van Shareconnector. Dat vonnis werd in hoger beroep bekrachtigd.

Zowel Releases4U als Shareconnector bestaan dan ook al niet meer als eDonkey-linksites. Kuik: “Als zij opnieuw beginnen dan volgen er claims van BREIN.”

Update 9.00 uur: Commentaar Maanicus toegevoegd.