Het gaat om een uitspraak in het hoger beroep van de rechtszaak tussen CLS Bank en Alice Corporation. Laatstgenoemde, de aanklager, is een elektronische marktplaats die schermt met patenten op een systeem voor het afhandelen van financiële transacties waarbij het risico van nalatigheid wordt afgedekt. Het U.S. Court of Appeals for the Federal Circuit heeft afgelopen vrijdag bepaald (PDF) dat vier patenten van Alice te abstract zijn om echt patentwaardig te zijn.

Gemengd oordeel

De implicaties van dit oordeel zijn verstrekkend, stelt rechter Kimberly Moore. Zij heeft weliswaar zitting in het betreffende beroepshof, maar spreekt zich formeel uit tégen een deel van het nu gevelde oordeel. De meerderheid van de rechters in het Court of Appeals is echter vóór waardoor dus de uitspraak is gedaan dat patenten niet te abstract mogen zijn.

Vijf van de tien rechters in het beroepshof waren voor, terwijl de overige vijf het deels wel en deels niet eens waren met de uitspraak. Rechter Moore stelt dit het huidige systeem van softwarepatenten kan ondermijnen, meldt de internationale News Service van Webwereld-uitgeverij IDG.

'De dood voor vele patenten'

Het oordeel geeft "een verbijsterende reikwijdte aan iets wat bedoeld is als een nauwe juridische uitzondering" wat betreft de zogeheten ongerechtigheid van patenten. Deze ene rechtszaak en de uitspraak voor deze specifieke patenten hebben een veel bredere impact. "Als al deze claims, inclusief de systeemclaims, niet patenteerbaar zijn, dan is deze zaak de dood voor honderdduizenden patenten", slaat Moore alarm.

Zij stelt dat dit vele soorten octrooien omvat, waaronder naast patenten op financiële systemen ook op software, businessmethodes en verschillende computer- en telecomtechnieken. De crux is of een abstract idee in combinatie met 'gebruik op een computer' wel patenteerbaar behoort te zijn. Hetzelfde geldt voor methodes of systemen die dan qua patentaanvraag geïmplementeerd zijn in software.

Moore verwijst in haar verklaring ook naar diverse recente oordelen van het Amerikaanse Hooggerechtshof, die zich daarbij tegen patenteerbaarheid heeft uitgesproken. Dit veroorzaakt volgens haar een vrije val in het patentsysteem. De precedenten van het Supreme Court worden nu door haar directe collega's in het Court of Appeals for the Federal Circuit flink verder genomen, en ondermijnen daarmee softwarepatenten.

Op naar het Supreme Court?

De Electronic Frontier Foundation (EFF) stelt dat de uitspraak echter geen duidelijke richtlijnen geeft aan andere rechtbanken over wanneer een techniek wél patenteerbaar is. De rechters waren het wel eens dat de patenten van e-marktplaats Alice niet valide zijn, maar ze konden het volgens de EFF verder niet echt eens worden. De Amerikaanse digitale rechtenorganisatie heeft eerder een verzoek ingediend om de patenten van Alice ongeldig te laten verklaren.

Terwijl dat verzoek in de praktijk nu is ingewilligd, laat het oordeel nog wel te wensen over, vind de EFF. Jurist Julie Samuels van die rechtenorganisatie noemt de uitspraak 'verdeeld' en verwarrend. Een gang naar het Hooggerechtshof ligt nu voor de hand, meent zij.

Welles-nietes-welles

In deze rechtszaak heeft Alice in eerste instantie gelijk gekregen van het districtshof, en vervolgens ongelijk door het beroepshof dat nu weer terugkomt op dat oordeel. Dit naar aanleiding van hoorzittingen in februari over de patenteerbaarheid van abstracte ideeën.

In het patentafwijzende oordeel van vrijdag stellen de rechters in meerderheid dat de patenten van Alice niet substantieel meer bieden dan slechts het onderliggende abstracte idee. De geclaimde implementatie in software of het gebruik op computers is niet voldoende om het patenteerbaar te maken. Eind vorig jaar heeft een hoge Amerikaanse rechter al openlijk zijn beklag gedaan dat er veel te veel 'zomaar' patenteerbaar is. Hij heeft eerder Apple en Motorola voor zich gekregen en die strijdende partijen flink bekritiseerd.