Wikileaks en hoster Datacell hebben een belangrijke overwinning geboekt in hun strijd tegen Visa en Mastercard. De Hoge Raad van IJsland oordeelt dat het weigeren van diensten aan Datacell door betaalprovider Valitor, voorheen een dochter van Visa, onwettig is. Valitor moet binnen 15 dagen de betaalgateway openen op last van dwangsommen van ruim 5000 euro per dag. Tegen het vonnis is geen beroep meer mogelijk.

Blokkade zonder aanklacht of vonnis

Visa en Mastercard, goed voor ruim 95 procent voor het Europese betaalkaartverkeer, hebben herhaaldelijk donaties aan Wikileaks geblokkeerd. Dat gebeurde in december 2010 en nogmaals in juni 2011. Ook Paypal blokkeerde donaties.

De betaalgiganten stelden dat Wikileaks illegale activiteiten zou promoten en dat Datacell zich niet aan zijn contract houdt. Maar de klokkenluidersite is nog nergens ter wereld formeel verdacht van enige concrete strafbare feiten.

De uitspraak in IJsland is een “overwinning van de vrijheid van meningsuiting,” aldus Julian Assange, voorman van Wikileaks in een verklaring. “Het is een overwinning tegen de opkomst van de economische censuur gericht tegen journalisten en uitgevers.”

Europese antitrustklacht

Er loopt nog een vergelijkbare rechtszaak tegen betaalprovider Teller in Denemarken. Ook hebben Datacell en Wikileaks een antitrustklacht ingediend bij de Europese Commissie. De blokkade is arbitrair, oneerlijk en in strijd met de Europese Verdragen. De twee creditcardmaatschappijen hebben hun dominante marktpositie misbruikt om legitieme transacties te blokkeren, zo luidt in een notendop de aanklacht.

De Commissie heeft informeel laten weten weinig te zien in een onderzoek, vertelt Andreas Fink van Datacell aan Webwereld. “De Commissie zei: ook al zou het onrechtmatig zijn van Visa en Mastercard, het heeft geen effect op de betaalmarkt”, aldus Fink. “We hebben toen gevraagd dat zwart op wit te zetten zodat we ertegen in beroep kunnen, maar sindsdien is het alweer een half jaar stil. Dus formeel heeft de Commissie nog geen beslissing genomen.”

Uiteraard biedt het arrest van de IJslandse Hoge Raad nieuwe munitie en zal deze uitspraak worden ingebracht in de procedures in Denemarken en bij de EC.