Terwijl bedrijven als Yahoo, Sun en Adobe al hebben aangekondigd in hun personeelsbestand te gaan snijden zijn we in Nederland de afgelopen weken, op de halfgeleiderindustrie na, nog niet bepaald overspoeld met massa-ontslagen.

Toch is de economische teruggang een onderwerp dat de ict-arbeidsmarkt van 2009 hoe dan ook zal beïnvloeden. Hoe kijken deskundigen tegen de situatie aan? We vroegen een manager van een ict-bedrijf, een productmanager van een vacaturesite, twee specialisten in werving en selectie van ict-medewerkers en een sollicitant naar hun verwachtingen.

Vacaturesites zijn de spiegel van de arbeidsmarkt: als het goed gaat is dat meteen te merken aan het aantal openstaande vacatures. Indrukken kunnen subjectief zijn, maar de cijfers liegen niet. Het lijkt daarom een goed aanknopingspunt om te beginnen bij een grote vacaturesite: hoe ontwikkelt zich het aantal ict-vacatures en wat zijn de verwachtingen voor 2009?

Markt blijft stabiel

Mark Borgman, Productmanger B2C van de Nationale Vacaturebank: "Wij verwachten dat de arbeidsmarkt voor ict-ers in 2009 stabiel blijft. We zien op dit moment bij ons op de site -ondanks de financiële crisis- een lichte stijging van het aantal ict-vacatures. In andere branches, zoals bijvoorbeeld de financiële dienstverlening en de bouwsector zien we dat sinds het begin van de crisis het aantal vacatures behoorlijk terug is gelopen. De lichte stijging van het aantal ict-vacatures betekent dat er in ieder geval in Nederland nog steeds veel behoefte is aan goed opgeleide ict-ers."

Cees van Gastel, manager van ict-bedrijf Logica reageert op persoonlijke titel. Hij ziet de teruggang in andere markten ook: "De arbeidsmarkt voor ict-ers in Nederland is geen gemakkelijke in de toekomst. Met name zaken als outsourcing en de huidige kredietcrisis zorgen ervoor dat veel bedrijven, vooral in de financiële sector en de industrie, zich terugtrekken op hun kerncompetentie en de nice-to-haves laten liggen. Ik merk ook aan het aantal zzp-ers dat weer druk aan het solliciteren is geslagen, dat de markt kennelijk krapper wordt, men zoekt zekerheid."

"Anderzijds zijn er markten waar nog steeds kansen liggen. De energiemarkt is nog volop in beweging en levert werk op voor ict-ers. Ook in de telecommarkt lijkt nog volop werk: mensen blijven (mobiel) bellen, sms'en en mms'en. De vraag naar bandbreedte en toepassingen als tv op je mobiel en IPTV lijkt onbegrensd."

Werving en selectie

Arbeidsmarktexpert Bas van de Haterd deed onlangs een opmerkelijke constatering: bureau's die zich bezighouden met arbeidsmarktcommunicatie kunnen het werk niet aan. Terwijl werving- en selectiebureau's klagen over de teruggang van het aantal opdrachten. Beide vakgebieden houden zich bezig met recruitment, maar de ervaringen zijn heel verschillend. Van de Haterd concludeert dat bedrijven steeds vaker zelf gaan werven."

Peter Kosterman, gespecialiseerd in ict-managementvacatures bij PerSelectief Werving en Selectie merkt de veranderingen in zijn branche wel: "Uiteraard verandert de werving en selectie. Ik verwacht dat er minder vacatures zullen zijn, maar dat de schaarse specialismen bijna net zo schaars blijven. Verder verwacht ik ook minder ict-management- en salesvacatures, maar de kansen voor mensen met bepaalde krachten en specialismes blijven ongeveer gelijk. Er zullen minder W&S-opdrachten uitbesteed worden. Waarschijnlijk zullen de bureau's die de laatste jaren meer op kwaliteit dan op kwantiteit hebben ingezet meer kans hebben om het ook in deze situatie goed te doen."

Harrie Muhren, eveneens gespecialiseerd in werving en selectie van ict-vacatures, verwacht met zijn bedrijf Muhren van Empel BV dat 2009 een beter jaar wordt dan 2008. "De vacatures zijn er wel degelijk. Eind 2008 is er een grote vooruitschuifactie geweest; die wordt in de regel altijd gevolgd door een inhaalslag."

Muhren ziet beide partijen voorzichtiger worden: "Kandidaten kijken met heel andere ogen naar de arbeidsmarkt dan enkele maanden geleden, hetzelfde geldt overigens voor de werkgevers. Beleggers en banken zoeken momenteel maximale zekerheden; dat geldt ook voor werkgevers. Men is geneigd om in onzekere tijden bij de selectie vooral te letten op bewezen vaardigheden. Mensen uit dezelfde bedrijfstak, met dezelfde functie en dezelfde technologie."

Ict als onmisbare factor

Gert-Jan Hartog heeft de arbeidsmarkt afgelopen jaar van nabij meegemaakt: hij maakte de overstap als senior systeembeheerder bij Phanos NV naar zijn huidige functie als ict-specalist bij 'Specialisten.IT'. "Ik heb nooit moeite hoeven doen voor een baan. Waarschijnlijk heeft dat te maken met het feit dat ik altijd probeer om actueel te blijven met de stand van de techniek en dat bewijs met certificeringen. Zeker in de IT is het handig om divers te zijn en veel kennis van zaken te hebben. Een goed netwerk helpt daar ook bij trouwens. Ik denk niet dat de situatie nu veel veranderd is."

"Wel zullen door de onzekere situatie mensen minder snel van baan wisselen en minder risico nemen. Maar goede mensen met een actueel kennisniveau zullen altijd welkom zijn. IT is immers een onmisbare factor geworden in vrijwel alle bedrijven; goede aansturing van die IT is dus essentieel. Wel denk ik dat bedrijven kritischer zijn met wie ze aannemen: Zijn er certificeringen? Hoeveel ervaring is er met product X? Voorheen werd iedereen aangenomen die een toetsenbord van een muis kon onderscheiden."

Cees van Gastel: "De markt voor junioren in ons vak lijkt beperkter. Onze klanten willen op detachering gebied minimaal medioren en liefst senioren, die hebben bewezen wat ze waard zijn. Ik merk ook op dat de krapte in de ict-wereld nog niet op zijn top is. Zo rond 2002 is de instroom op hbo en universitaire ict-studies in elkaar gezakt en de laatste jaren alleen maar afgenomen tot, naar het lijkt, een stabilisering op dit moment."

"Op de havo/vwo opleidingen kiezen mensen de laatste jaren steeds minder voor een stroom die het mogelijk maakt een ict-vervolgopleiding te gaan volgen. Tel daarbij de vergrijzing (en dus uitstroom uit ons vakgebied) en je hebt het recept voor een capaciteitskrapte. Ik verwacht dus dat verplaatsing van het technische ict-werk naar landen als India, de Filippijnen en dergelijke geen kwestie meer zal zijn van kosten, maar van gebrek aan capaciteit in de westerse landen."

Toch overstappen?

Is het verstandig om op dit moment van baan te veranderen? En zo ja, hebben de experts tips? Harrie Muhren van Muhren van Empel BV: "Het is ronduit onverstandig op dit moment de stap naar het freelancerschap te zetten, want daarmee daalt je positie op de stapel substantieel. De meeste vacatures zullen ingevuld worden in loondienst."

Er zijn volgens Muhren genoeg kansen: "Veel werkgevers bezuinigen op inhuurkrachten en vervangen die door vast personeel. Wie weet is de droom van de betere werkbalans met minder filetijd wel dichterbij dan je denkt. Houd wel rekening met het feit dat werkgevers voorzichtig zijn. Dit is niet de periode om een grote stap omhoog te maken. Wees tevreden met een horizontale overstap in een functie waarin je jezelf al bewezen hebt. Eenmaal binnen bij je nieuwe werkgever komen de doorgroeikansen op termijn vanzelf."

Peter Kosterman van PerSelectief W&S: "Het gras is meestal niet groener ... dus je moet echt goede redenen hebben om wat anders te zoeken. Kijk niet alleen naar de job met de arbeidsvoorwaarden, kijk ook echt naar het bedrijf, hun diensten en producten en hun toekomstmogelijkheden want er zullen in deze tijden bedrijven gaan omvallen. Ik verwacht niet dat ineens andere skills het goed gaan doen door de kredietcrisis. De besten in hun vakgebied doen het altijd goed. Zorg dat je bepaalde (persoonlijke) meerwaarde hebt want geld verdienen doordat er schaarste is, is meestal van tijdelijke aard."

Mark Borgman van de Nationale Vacaturebank ziet dat in moeilijke tijden veel kleine bedrijven moeite hebben om het hoofd boven water te houden. "Als je in 2009 van baan wilt verwisselen is het verstandig om goed te beoordelen of het bedrijf waar jij solliciteert niet plotseling moet verhuizen naar een andere stad of provincie. Verder hebben we een periode achter de rug waarbij de kandidaten kritisch konden zijn over de keuze van het bedrijf waar ze wilden werken. Er komt nu weer een tijd aan waarin de werkgever een grotere keuze heeft en dus kritisch kunnen zijn. Dit betekent dat het voor kandidaten weer heel belangrijk wordt om veel aandacht te besteden aan je sollicitatiebrief en je CV."