Gemeenten zijn relatief kleine organisaties met een grote werkdruk. Automatisering moet realiseren wat het College van Burgemeester en Wethouders, de Gemeenteraad, bedenken. Tegelijkertijd moet automatisering voldoen aan nieuwe plannen uit Den Haag. De ict-manager is dan ook meteen adviseur informatiemanagement, annex meewerkend voorman, annex projectleider en vooral psycholoog van de wethouder met een sterke wil maar geen inzicht in ict.

Versus irritatie wethouder

“Iedere keer als je denkt alles best lekker op de rit te hebben, komt er nieuwe regelgeving en staat alles op zijn kop”, vertelt een it-manager van een gemeente met minder dan 80.000 inwoners. Op voorwaarde van anonimiteit om geen last te hebben van politieke gevoeligheden, mogen we een dag meelopen. “Je moet continu waken of regelgeving niet de hele infrastructuur omgooit. Dat soort verandering komt dan binnen met de vraag of ik dat eventjes wil regelen.”

“Het is niet vreemd dat de [gemeente]raad opeens grillen heeft en andere overzichten wil of dat er een wethouder met een leuk ideetje binnenloopt”, zegt de manager. “Pas wilde er eentje een overzicht van alle burgers die in een jaar tijd meer dan eens in bezwaar zijn gegaan. Dat werd een lange discussie. We zijn dus niet ingericht om de irritatie van een wethouder te automatiseren.”

Haagse Herrie

Maar ook de Tweede Kamer grijpt in op de dagtaak van de ict-manager. “Soms duurt besluitvorming jaren en wordt aan het eind pas duidelijk hoe regelgeving eruit ziet. Dan jassen de politici het net voor een reces door het parlement heen”, verzucht de ambtenaar. “Wij moeten het dan opeens in een paar maanden regelen. Dat kan soms gewoonweg niet, omdat het nogal complexe wijzigingen betreft.”

Een irritatie is ook het Nationaal Uitvoeringsprogramma (NUP), een vergaarbak van ict-eisen dat vele zaken regelt. Dit omvat uiteenlopende kwesties als: het ondersteunen van een uniforme manier om vragen voor de burger te beantwoorden, maar ook gebruik van DigiD, het omgaan met het Burger Service Nummer, aanpassingen aan de registratie voor adressen en gebouwen, kaartsystemen, aansluiting op een overheidsinfrastructuur (de overheidservicebus), aanpassingen in de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA) en het invoeren van Nederland Open in Verbinding (NOiV).

“Dit zijn allemaal zaken die wij ook willen, maar ik heb nog wel een dagelijkse operatie. Er komen gemeenteraadsverkiezingen aan, we hebben de OZB-aanslagen te versturen en gewoon de dagelijkse gang van zaken”, zucht de gemeentelijke ict-manager. “Ik wil best meer, maar kan het gewoon niet met de huidige bezetting. Bij buurgemeenten is dat niet anders.”

Orde op zaken stellen

Het breed uitgestuurde Wob-verzoek (Wet Openbaarheid Bestuur) van uw verslaggever over gemeentelijke ict heeft volgens de ict-manager in veel gemeenten automatisering op de kaart gezet. “Opeens was mijn werk ook politiek en dat was prettig”, vertelt hij.

“Je stelde simpele vragen die heel normaal zijn, maar we hadden gewoon de zaakjes onvoldoende op orde. Ik heb voorgesteld de diverse memo's over de puinhopen hier te openbaren. Dat hielp wel, want een aantal zaken is nu wel controleerbaarder.”

Kop van Jut

Toch blijft het gevoel bestaan dat de manager alleen maar brandjes blust. “Ik ben gewoon de kop van Jut: ik moet alles doen met minimale middelen. Als er vragen in de raad komen krijg ik het gezeik en als ik op de problemen wijs, dan vinden ze dat automatisering moeilijk doet”, zegt de manager met een intens trieste blik.

“Als ik een hardwerkend collega zie terugkomen, die echt ten onrechte de oortjes is gewassen dan ben ik het zat. Ik hou van mijn gemeente, maar dan zou ik het liefste mijn laptop wegsmijten en weglopen. Om nooit meer terug te komen. Vertel ze dat maar in Den Haag!"