In de meeste partijprogramma's komen ict-kwesties niet of slechts summier voor. Daarom vroeg Webwereld in aanloop naar de Kamerverkiezingen aan alle partijen om nadere toelichting. Vandaag de belangrijkste standpunten rond open standaarden en open source.

Motie Vendrik

GroenLinks wijst erop dat het actieplan van Heemskerk voortvloeit uit de motie Vendrik (pdf) uit november 2002, van GroenLinks-lid Kees Vendrik. De partij vindt het dus niet meer dan logisch dat de overheid vooral open source software en open standaarden gebruikt. “Dat stimuleert innovatie, laat de samenleving optimaal meeprofiteren van de besteding van belastinggeld, en voorkomt dat een kleine groep grote bedrijven de dienstverlening aan de overheid monopoliseert”, stelt de partij dan ook.

De ambities mogen nog wel worden opgeschroefd. “De huidige regeling van ‘doe mee of leg uit’ laat teveel ruimte om te kiezen voor gesloten software, wat dan ook in veel gevallen gebeurt”, deelt GroenLinks mee. “Tot onze spijt moeten we constateren dat er nog veel moet gebeuren voor de idealen uit die motie werkelijkheid worden. Daarom zou een nieuw kabinet concrete afspraken moeten maken over het gebruik van open source software en open standaarden. Ook gemeenten zouden zoveel mogelijk gebruik moeten maken van open source.”

Overgangsfonds

Ook D66 claimt eigen successen op het dossier. Ursie Lambrechts zou als eerste aan het Binnenhof aandacht voor de problematiek hebben gevraagd. Ook Alexander Pechtold heeft zich tijdens zijn ministerschap ingezet voor het dossier. Voor de toekomst moet er een “overgangsfase”-fonds komen om een overstap te regelen. “Wij betalen nu immers voor de softwarelicenties van ambtenaren. Dit is niet altijd nodig: er zijn genoeg open source sofwarepakketten die voldoen aan de Nederlandse webrichtlijnen. Het is goedkoper, flexibeler, en de overheid is minder afhankelijk van leveranciers”, stellen de democraten dan ook.

Over het Nationaal Uitvoeringsprogramma is de partij negatiever. “Helaas verloopt de uitvoering van het NUP (Nationaal Uitvoeringsprogramma) zeer gebrekkig. Doelstellingen worden niet gehaald, en afspraken niet nagekomen. Hierdoor dreigt de achterstand van Nederland op het gebied van e-overheid ten opzichte van andere Europese landen vergroot te worden”, meent D66. “Daar komt bij dat dit demissionaire kabinet weinig vooruitstrevendheid toont in dit dossier.”

Ambitite tonen

De PvdA vindt het plan van partijlid en voormalig staatssecretaris Frank Heemskerk “historisch” en merkt op dat er sprake is van een gestage vooruitgang. Het gaat volgens de sociaal-democraten samen met het hebben van grote ambities: “We weten welke partijen in het verleden zich hard hebben gemaakt voor dit onderwerp.” Als het aan de partij ligt dan wordt ook in een volgend kabinet stevig ingezet op voortzetting van NOiV.

Dat het moeizaam verloopt met het NUP verbaast de PvdA niet. De partij ziet een directe link met de betrokkenheid van politici. “Als het goed gaat met een ict-project zie je verwantschap van politici”, luidt de bewering dan ook. Het omgekeerde is volgens de partij ook waar: bij een gebrek aan betrokkenheid van politici lijken projecten slechter te lopen.

Geen mening

De VVD geeft totaal geen antwoord op vragen rond NOiV of het NUP. De PVV, ChristenUnie en SGP gaven in het geheel geen antwoord. Ook in de verkiezingsprogramma's van deze partijen komt het dossier in het geheel niet voor. Dat is opmerkelijk voor Christenunie en PVV, die eerder in de politieke arena als NOiV-vriendelijke partij meedebatteerden of Kamervragen stelden.

De SP vreest dat NOiV een stille dood zal sterven en wil werken aan het in stand houden van dat actieplan. “Om een stille dood te voorkomen, zal er veel effectiever gewerkt moeten worden, minder top-down, meer bottom-up én met doorzettingsmacht”, stellen de socialisten. De partij verwijt het kabinet vooral dat er niet harder getrokken is aan het actieplan. “Dit had al vanuit het kabinet moeten komen. De vrijblijvendheid moet er van af anders komen we nooit ergens. De mensen op de werkvloer moeten beter worden ondersteund, zodat ze ook het belang van open source en open standaarden gaan snappen en het niet langer wordt beschouwd als iets dat wordt opgelegd.”

Piraten vrezen Europa

De Piratenpartij wijst erop dat open standaarden en open source steeds serieuzer wordt genomen. Dat wordt als een goede ontwikkeling ervaren. Minder positief is deze politieke partij met de poging in Europa om het begrip open standaarden uit te faseren en te vervangen door het begrip interoperabiliteit. Daardoor worden gesloten standaarden namelijk ook een optie.

"Tevens is de Piratenpartij van mening dat de producten van publiek geld zoveel mogelijk ter beschikking van het volk gesteld dienen te worden. Uiteraard is het ook zo dat wij in de bovenstaande context ten aller tijden lock-in constructies en kunstmatige schaarste veroordelen", stellen de piraten dan ook.

Het CDA is tevreden over de gang van zaken, maar wijst erop dat naar de toekomst toe gemeenten zelf moeten beslissen over het gebruik van open source software.

De Partij voor de Dieren (PvdD) reageert algemener: "De overheid dient haar diensten op een toegankelijke en transparante wijze aan te bieden aan de burger en dient daarvoor mee te gaan met de nieuwste technologieën. De overheid moet echter wel de privacy van haar burgers waarborgen en moet daarom ervoor zorgen dat deze diensten op een veilige wijze worden aangeboden."

In deze serie voor de Kamerverkiezingen gaan we dieper in op vijf belangrijke ict-kwesties: het Elektronisch Patiëntendossier (EPD), Privacy, Auteursrechten, Open standaarden en open source bij de overheid (NOiV) en digitale dienstverlening (E-overheid).