Uit de partijprogramma's blijkt dat de meeste partijen privacy belangrijk genoeg vinden om er de nodige aandacht aan te besteden. Alleen de PVV en TROTS vinden het geen belangrijk onderwerp. Beide partijen snijden het niet aan in hun verkiezingsprogramma's en hebben ook niet gereageerd op specifieke vragen van Webwereld over dit onderwerp. De andere partijen maken zich wel druk over privacy.

Webwereld vroeg de partijen onder andere naar hun mening over een meldplicht voor datalekken, het opslaan en gebruiken van privacy-gevoelige informatie en online privacy in het algemeen.

In principe zijn er twee kampen op privacygebied. Één kamp wil altijd een afweging maken tussen privacy en veiligheid, waarbij privacy in principe vooropstaat. Het andere kamp maakt dezelfde afweging, waarbij de veiligheid van Nederlandse burgers belangrijker is dan hun privacy.

Veilgheid voorop

In dat laatste kamp vallen CDA, VVD en de SGP. "De VVD is van mening dat de veiligheid van burgers belangrijker is dan privacy, zeker op het internet", licht de partij zijn standpunt via mail toe. Voor de VVD is een evenwicht wel belangrijk; waarborgen tegen verkeerd gebruik van privacygevoelige informatie zijn cruciaal, aldus de partij. De VVD lijkt echter verdeeld over privacy; eerder brak de partij namelijk een lans vóór privacy. Nu krijgt veiligheid de voorkeur. Het lijkt af te hangen van diegene die privacy-vragen beantwoordt. Kamerlid Fred Teeven is vaak voor veiligheid, terwijl partijgenoot en voormalig Europarlementariër Jeanine Hennis-Plasschaert een voorvechter van privacy blijkt.

Het CDA denkt er ongeveer hetzelfde over als de VVD. "Het CDA is van mening dat veiligheid belangrijker kan zijn dan privacy. Als het nodig is om digitale gegevens te bewaren, dan moeten we dat doen. Ook camera’s op straat dragen bij aan de veiligheid, en hebben hun nut bewezen bij opsporing na delicten", antwoordt de partij op de vragen van Webwereld. Wel is het CDA tegen het gebruik van cookies om gegevens te verzamelen voor marketingdoeleinden. De partij pleit dan ook voor een cookie opt-in voor consumenten.

De SGP meldt in het verkiezingsprogramma dat "bij het volgen van verdachte personen of organisaties ter voorkoming van terrorisme de bescherming van burgers belangrijker is dan de privacy van degenen die mogelijk kwaad in de zin hebben". De partij heeft niet gereageerd op een verzoek om verdere toelichting.

De andere op christelijke leest geschoeide partij, de ChristenUnie, reageerde ook niet op een verzoek om commentaar. Het meldt wel in het eigen partijprogramma: "Het uitgangspunt is dat techniek ten dienste moet staan van mensen en mensen niet ten dienste staan van techniek."

Privacy by design

De PvdA vindt dat de overheid niet eerst de privacy mag schenden en daarna pas op zoek kan gaan naar verdachten. "Daar verzetten wij ons tegen. Het is de kern van de rechtsstaat dat je privacy pas in het geding is op het moment dat je betrokken bent bij een gerechtelijk onderzoek", aldus de PvdA. In sommige gevallen kan de veiligheid boven privacy gaan, zo vindt de partij, maar dat moet van geval tot geval bekeken worden.

Ook D66 wil uitgaan van deze vorm van 'privacy by design', waarbij in een vroeg stadium wordt nagedacht over privacy bij ict-projecten. De liberalen willen dit verplicht stellen bij overheden. "Het is van belang dat we altijd kritisch blijven en vragen stellen bij bijvoorbeeld de opslag van datagegevens", aldus de partij.

Grondwet aanpassen

GroenLinks vindt veel huidige privacyschendende maatregelen te ver gaan. Volgens de partij moeten er betere afwegingen worden gemaakt voordat privacygevoelige informatie wordt opgeslagen. De partij is tegen de opslag van internetverkeersgegevens. "GroenLinks wil dan ook in de Grondwet laten vastleggen dat de bescherming van telecommunicatie ook geldt voor internetverkeer", zegt de partij in een e-mail aan Webwereld.

Dit wil de partij vooral omdat het opslaan van verkeersgegevens niet effectief is, eenvoudig te omzeilen valt en ook te belastend voor providers is. GroenLinks maakt zich ook hard voor controles op databases en een meldplicht datalekken.

Ook de SP trekt het nut van de bewaarplicht van telefoon- en internetverkeer in twijfel. "Het recht op privacy is een belangrijk grondrecht", aldus de partij. Bij elk voorstel wordt door de SP bekeken of een schending van de privacy noodzakelijk is. "De SP pleit voor een informatiecentrum waar iedereen terecht kan met vragen over persoonsgegevens en privacy." Er moet ook een meldplicht voor datalekken komen, waarbij bedrijven worden verplicht personen in te lichten wiens data is gestolen. Daarnaast moet het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) meer bevoegdheden krijgen om strengere straffen op te kunnen leggen bij overtredingen van de privacywetgeving.

Wet aanscherpen

De Piratenpartij zegt dat "privacy een randvoorwaarde is voor het functioneren van de democratie". "Wanneer men privacybescherming, wat op zichzelf /ook/ een veiligheidsmaatregel is, negeert of inruilt voor veiligheid op een ander echelon, dan is men kortzichtig en negeert het zojuist genoemde", aldus de partij via e-mail. Veel Nederlandse partijen negeren volgens de Piratenpartij de Grondwet met privacyschendende maatregelen.

Ook de Partij voor de Dieren (PvdD) is erg fel op privacykwesties. De partij eist het ongedaan maken van het opslaan van vingerafdrukken in een centrale database bij het verstekken van paspoorten. Daarnaast moet de wet voor brief en telefoongeheim ook gaan gelden voor vergelijkbare technieken zoals e-mail. De wet bescherming persoonsgegevens moet aangescherpt worden, bepleit de PvdD.

"De overheid mag internetproviders niet dwingen om automatische opsporingssoftware in te zetten om de inhoud van het internet en mailverkeer van klanten te monitoren en er mag geen Europese internetcensuur komen via een filter dat delen van het internet afsluit", mailt de partij. Verder is de PvdD tegen het delen van privé-gegevens van vliegtuigpassagiers en het delen van bankafschriften. De partij kan zich ook niet vinden in een kilometerheffing met kentekenregistratie zonder "stringente privacywaarborgen".

In deze serie voor de Kamerverkiezingen gaan we dieper in op vijf belangrijke ict-kwesties: het Elektronisch patiëntendossier (EPD), Privacy, Auteursrechten, Open standaarden en open source bij de overheid (NOiV) en digitale dienstverlening (E-Overheid).