Maar met de digitalisering van de kabelnetten en de ether lijkt het er op dat interactieve televisie nu eindelijk een kans gaat maken. En op internet wordt de kijker ook al steeds meer op zijn wenken bediend.

Wat is interactieve televisie? De huidige manier van televisiekijken is statisch: de kijker kan niet veel meer dan lijdzaam afwachten wat de programmamaker hem voorschotelt.

Met interactieve televisie verandert dat. Hij kan zelf bepalen wanneer hij naar een bepaalde film kijkt, hij kan camerastandpunten bepalen bij sportwedstrijden of vanuit zijn luie stoel actief meedoen met een spelprogramma op de buis. Maar ook het versturen van een e-mailtje of het regelen van bankzaken behoren tot de mogelijkheden van interactieve televisie.

In vergelijking met de Verenigde Staten, het 'televisieparadijs' in de wereld, doet Europa het nog niet eens zo slecht op het gebied van interactieve televisie. Volgens analisten ligt Europa met tweewegtelevisiesystemen zo'n achttien maanden voor op de Verenigde Staten.

Als de afname van digitale televisie via de satelliet tot deze dienst gerekend wordt, is Groot-Brittannië absolute koploper in Europa. Het gebrek aan vaste kabelnetten noopt de Britse kijker om zijn toevlucht te zoeken tot de satelliet. BskyB biedt daar diverse diensten aan. De Britten kunnen via de decoder op paardenraces wedden en camerastandpunten bepalen bij sommige sportwedstrijden. Het is zelfs mogelijk via de televisie een pizza te bestellen voor de zojuist opgevraagde film.

Nederland

Ook in Nederland zijn verschillende bedrijven druk bezig met het aanbieden of ontwikkelen van interactieve diensten. Veronica, dat vorig jaar achterbleef zonder eigen televisiezender na uit de HMG gestapt te zijn, biedt op beperkte schaal interactieve televisie op internet aan.

Staatssecretaris Rick van der Ploeg zegde de publieke omroepen vorig jaar ruim 18 miljoen euro toe als investering in nieuwe diensten. Een deel van dat bedrag zal gebruikt worden om interactieve televisie te testen.

De Nederlandse kabelmaatschappijen hebben inmiddels ook al een groot deel van hun kabelnetten geschikt gemaakt voor digitale televisie, een vereiste om interactieve televisiediensten aan te bieden.

De eerste kennismaking van de kijker met interactieve televisie is via een opzetkastje. "Daarmee kan de klant op dit moment zelf bepalen welke extra televisiekanalen hij wil ontvangen, hij kan films bestellen op het moment dat het hem uitkomt of hij kan zijn e-mail lezen via de televisie", zegt Frank Moust van Casema.

Infrastructuur

Het ziet er niet naar uit dat de kabelbedrijven zelf uitgebreide interactieve televisiediensten gaan aanbieden. Moust ziet die rol meer weggelegd voor de omroepen. "Wij zorgen voor de infrastructuur en stellen het netwerk open voor omroepen en bedrijven die hun diensten willen aanbieden", zegt hij.

Bert Bakker, bij D66 verantwoordelijk voor zaken als nieuwe media en internet, is het daar volledig mee eens. Volgens hem moeten de omroepen zich concentreren op de vraag hoe ze de doelgroep het beste kunnen bereiken met hun interactieve diensten. Dan krijg je het beste resultaat. Voor de benodigde infrastructuur kunnen ze terecht bij de kabelbedrijven.

"Het is heel belangrijk dat we het gebruik van dit soort nieuwe diensten stimuleren", zo liet hij onlangs weten op een bijeenkomst van de Mediaclub waar gediscussieerd werd over interactieve televisiediensten.

Om interactieve televisie mogelijk te maken, moet er volgens Bakker gewerkt worden aan een geschikte infrastructuur die voor iedereen beschikbaar is. "Breedbandverbindingen spelen daarbij een belangrijke rol. Voor het platteland is het mogelijk om die breedbanddiensten aan te bieden via draadloze verbindingen", meent Bakker.

Interesse onder de kijker

De eerste interactieve televisiediensten zijn al een tijdje beschikbaar. Toch heeft nog maar een handjevol kabelabonnees thuis een opzetkastje staan. Zit de Nederlander wel te wachten om actief televisie te kijken?

Uit een onderzoek van marketing adviesbureau Bookmark en onderzoeksbureau Flycatcher Internet Research blijkt dat een groot deel van de Nederlanders positief tegenover interactieve televisie staat.

Van de ondervraagden zegt 67 procent het handig te vinden als vanuit de luie stoel films besteld kunnen worden. Meer dan 85 procent vindt het handig als hij extra informatie kan opvragen over een bepaald televisieprogramma.

Uit hetzelfde onderzoek komt naar voren dat nog geen 5 procent van de ondervraagden daadwerkelijk over interactieve televisiediensten kan beschikken. Van de ondervraagden denkt 3 procent binnen een jaar een abonnement te nemen.

Televisie via internet en andersom

Op internet kan de kijker al geruime tijd bepalen naar welke programma's hij kijkt en wanneer. Van de mogelijkheid om archiefbeelden op de website van de publieke omroep te bekijken, wordt veelvuldig gebruik gemaakt.

Ook de commerciële zenders zijn bezig met interactieve televisie. "Wij geloven er in dat de internetter videobeelden via internet wil bekijken op het moment dat het hem uitkomt.", zegt Marcus Polman, chef RTL Interactive. "Meer dan 20 procent van de bezoekers van onze nieuwssite komt nu al om televisiebeelden te bekijken." Interactieve televisie via het web biedt volgens hem zeker groeikansen.

Televisiebeelden bekijken via internet is een niet te onderschatten mogelijkheid van interactieve televisie. Maar met de aanpassing van de netwerken is het omgekeerde tevens mogelijk. Op een gewone televisie kunnen ook internetdiensten aangeboden worden, zij het beperkt. "Browsen door internetpagina's op televisie zoals je gewend bent met een computer werkt niet echt. Daar geloven we niet erg in. De resolutie is niet optimaal genoeg", zegt Moust van Casema.

Waar Casema op dit gebied wel in gelooft, zijn afgeleide internetdiensten. "Wat je ziet is dat naar het lezen van e-mail via de televisie wel vraag is. Met de afstandsbediening kan eventueel een bericht teruggestuurd worden, maar dat is niet gebruiksvriendelijk. Een speciaal toetsenbord maakt dat een stuk gebruiksvriendelijker", zegt hij.

Internet op televisie is mogelijk, maar de kansen liggen toch meer bij televisie via internet. De kabel die de huiskamer binnenkomt biedt velerlei mogelijkheden. "Een breedband internetverbinding is heel goed geschikt om televisiebeelden te versturen. Dat zal in de toekomst dan ook veel vaker voorkomen", zegt Moust.

Alcatel is al geruime tijd bezig met het testen van het distribueren van televisiesignalen via de telefoonlijn. Daartoe wordt gebruik gemaakt van ADSL-modems en het sterk comprimeren van de televisiebeelden. Alcatel noemt de eerste proeven veelbelovend en is van plan de ontwikkeling er van door te zetten.

Met de introductie van dit soort technieken verandert de manier van televisieontvangen en televisiekijken. In plaats gebruik te maken van bepaalde frequenties wordt het signaal via een IP-netwerk verstuurd. En dankzij dit soort technieken neemt de interactiviteit langzaamaan tevens steeds verder toe.

Als de introductie van interactieve televisie net zo snel gaat als de acceptatie van breedbeeld door de omroepen, dan duurt het nog heel wat jaren voordat de diensten op grote schaal beschikbaar zijn.