Internet via het stopcontact heet in vaktaal ook wel Powerline Communication, of kortweg PLC. Dit is een breedbandtoepassing, waarbij data transport via de elektriciteitsleiding plaatsvindt. Met andere woorden, zowel data als stroom komen via hetzelfde netwerk thuis terecht. Daar worden ze gesplitst door een modem in de meterkast. Met deze techniek is het in principe mogelijk om via elk stopcontact in de woning over een internetverbinding te beschikken.

Hoe werkt PLC?

Het elektriciteitsnet bestaat uit drie verschillende netwerken: het hoogspanningsnet, het middenspanningsnet en het laagspanningsnet.

Het hoogspanningsnet loopt van diverse energiecentrales, waar een spanning van 110 – 380 KV wordt opgewekt, naar de verdeelstations van het elektriciteitsbedrijf. In het verdeelstation wordt de spanning teruggebracht tot 10 KV en aangesloten op het middenspanningsnet. Dit netwerk bestaat uit een ring waarop een aantal transformatoren is aangesloten die de spanning verder terugbrengt naar een voor het huishouden geschikt voltage van 230 volt. Het laatste gedeelte naar de woningen en bedrijven toe is het laagspanningsnet. Dit is - net als het hoogspanningsnet - redundant oftewel een dubbel netwerk, zodat bij een kabelbreuk de stroom niet meteen uitvalt. In de meterkast van de woningen zit een aftakking gemonteerd, om het huishouden van stroom te voorzien.

Om toegang tot internet te verkrijgen via het stroomnetwerk, maakt men op het middenspanningsnet een verbinding met de zogenaamde Backbone van internet. Een PLC unit, die is aangesloten op de transformatoren, voorziet het laagspanningsnet van de internetverbinding. Voor de internetverbinding is een netwerkkaart in je computer nodig, die je via een aparte modem aansluit op het stopcontact.

Proefprojecten in het buitenland

In verschillende landen in Europa wordt geëxperimenteerd met deze nieuwe techniek. De energiebedrijven RWE en MVV in Duitsland bieden inmiddels al internet via het stopcontact aan voor consumenten. Ook in Spanje en Zweden zijn vergevorderde plannen om PLC als product in de markt te zetten. In Engeland daarentegen is een proefproject voortijdig afgebroken, vanwege (toen nog) onoverkomelijke technische bezwaren.

In de VS is de belangenorganisatie HomePlug Powerline Alliance actief, die zich inzet voor de invoer van powerline producten. Dit is een samenwerkingsverband van een aantal bedrijven dat voor internettoegang via het elektriciteitsnet mogelijkheden ziet. Omdat de situatie in de VS anders is dan in Europa, hebben energiebedrijven er echter minder belangstelling voor. Door de grote afstanden zijn daar gemiddeld twaalf huishoudens op één transformatorhuisje aangesloten, waar dat in Europa meer dan honderd woningen zijn.

Belangrijkste aanjager voor energiebedrijven om PLC als nieuw product te onderzoeken is de concurrentie op de energiemarkt. In een vrije markt zoeken consumenten naar alternatieve leveranciers en het aanbieden van internet via het stroomnet kan de klant extra aan het energiebedrijf binden.

Digistroom in Nederland

In Nederland is energiebedrijf Nuon in september 2001 een proef gestart onder de naam Digistroom. Onderzocht wordt of Digistroom een alternatief kan zijn voor internet via de kabel en de snelle telefoonlijn (ADSL). In de Arnhemse wijk Rijkerswoerd zouden 250 huishoudens worden voorzien van internettoegang via het elektriciteitsnet.

De proef is momenteel in de afrondingsfase en de resultaten zijn volgens Nuon bemoedigend te noemen. In het begin liep het project nogal wat vertragingen op met de installatie, waardoor er vanaf november 2001 tot nu in totaal 180 huishoudens zijn aangesloten. Doel van de test was de technische haalbaarheid om internet via het elektriciteitsnetwerk aan te bieden vast te stellen.

Volgens Nuon zijn de meeste gebruikers van het proefproject enthousiast. Op de website van Digistroom kunnen ze hun ervaringen kwijt in een forum. Over het algemeen zijn de reacties van gebruikers over de verbindingssnelheid positief. Als je de verbinding vergelijkt met een gewone 56kb/s modem heb je een goede en snelle verbinding. Een gebruiker meldt downloadsnelheden van 75 tot 240 kb/s, afhankelijk van de website die hij bezoekt. Een andere gebruiker die meerdere dingen tegelijkertijd wil downloaden haalt max. 60 kb/s. Door een andere gebruiker wordt een uploadsnelheid genoemd van 38 kb/s, waarmee hij zeer tevreden is. Minder leuk vindt hij het dat de verbinding elke dag rond een uur of vijf uitvalt!

Over het algemeen wordt echter minder storing ervaren dan bij andere providers. Ook is de storingsgevoeligheid volgens een van de gebruikers afgenomen sinds de start van de test.

Mogelijkheden en bezwaren

In theorie biedt internet via het stopcontact grote mogelijkheden. Het is bijvoorbeeld een pre dat het elektriciteitsnet overal aanwezig is, in tegenstelling tot kabel en ADSL.

Ook heb je geen extra bekabeling nodig in de woning, omdat je bij elk stopcontact gebruik kunt maken van de PLC verbinding. Bovendien is het elektriciteitsnet een zeer betrouwbaar netwerk, dat weinig onderbrekingen kent. Met PLC kun je (in de toekomst) ook huishoudelijke apparaten besturen via internet.

Echter, in de huidige situatie zijn er ook wat aanmerkingen op het gebruik van PLC. Een veelgehoorde klacht is de mogelijke storing op andere huishoudelijke apparaten. Het zogenaamde hoogfrequente signaal kan uit de modems 'lekken' en daardoor storend werken op andere apparaten of radiosignalen.

Radiozendamateurs hebben hier bijvoorbeeld veel last van. De bekabeling van het elektriciteitsnet is niet ontworpen om de signalen binnen te houden, zoals een coax dat doet. Er worden daarbij zoveel ruissignalen gegenereerd, dat het ontvangen van (amateur) signalen op de kortegolf praktisch onmogelijk wordt. De Inspectie Verkeer en Waterstaat houdt er toezicht op, dat tijdens het proefproject van Nuon de Europese richtlijnen niet worden overschreden.

Om de minder goede eigenschappen van een elektriciteitsnet te compenseren maakt men bij PLC gebruik van geavanceerde modulatietechnieken, zoals OFDM (Orthogonal Frequency Division Multiplexing). In het frequentiegebied tussen de 1 en 30 MHz. wordt op deze manier data gemoduleerd op draaggolven. De OFDM techniek is oorspronkelijk ontwikkeld voor militaire toepassingen en is erg stabiel, waardoor met een laag signaalniveau toch nog grote hoeveelheden data kunnen worden getransporteerd. De modulatietechniek zorgt er voor dat het spectrum van 1 tot 30 MHz optimaal gebruikt wordt en de mogelijkheid verdwijnt om het signaal te kunnen demoduleren en reconstrueren. De versleuteling van data maakt afluisteren vrijwel onmogelijk.

Een ander bezwaar van internet via het stopcontact is de gedeelde capaciteit, waardoor lagere snelheden worden gehaald. De voorspelde snelheid van 2 Mbit/s is eerder hypothetisch, want de maximale surfsnelheid moet wel gedeeld worden door het aantal gebruikers dat op een lokaal verdeelstation zit.

Volgens een woordvoerder van NUON liggen de downloadsnelheden rond de 150 kb/s. Echter, de internetdata worden pas op het laatste moment met de elektrische stroom meegestuurd, in de zogenaamde 'last mile' tussen het transformatorhuis in de straat en de individuele woningen. Toch is de snelheid nog altijd hoger dan internet via de kabel en bijna vier keer zo hoog als ISDN, zo blijkt uit een artikel in de NRC.

Intussen worden er ook steeds snellere modems ontwikkeld. Er schijnt zelfs al een fabrikant te zijn die een modem maakt dat tien keer zo snel is als een gewoon modem.

Toekomstperspectief van PLC

Powerline Communication kan in de toekomst als breedbandconcurrent optreden van kabelaanbieders en ADSL aansluitingen. Vooralsnog wordt het 'in de markt gezet' als een alternatief voor mensen die niet op een andere manier van internet gebruik kunnen maken, bijvoorbeeld omdat ze in afgelegen gebieden wonen.

Nuon wil in april bekijken of het zinvol is de techniek verder te gaan testen. Pas als ze ervan overtuigd zijn dat het op elk elektriciteitsnet toe te passen is, zullen ze besluiten of het economisch ook haalbaar is om het aan klanten aan te bieden. Als het aangeboden gaat worden, zullen de eerste aansluitingen pas eind dit jaar volgen. Sowieso behoort niet het hele land tot het werkgebied van NUON. Alleen Noord-Holland, Zuid-Holland, Flevoland, Friesland en Gelderland komen in aanmerking voor internet via het stopcontact. Om commerciële redenen zullen ook eerst de stedelijke gebieden in deze regio's aan de beurt komen. Overigens verwacht het energiebedrijf wel een goedkoper product aan te bieden dan bijvoorbeeld de prijs van een ADSL-abonnement.

In verband met de bescherming van de privacy van gebruikers worden er wellicht nog de nodige blokkades opgeworpen. Met de PLC techniek is het gedrag van de consument namelijk precies te volgen. Niet alleen het surfgedrag op internet, maar het gebruik van álle elektrische apparaten in huis. Adverteerders zullen graag gebruik willen maken van de statistieken die dit oplevert.

Links:

Nuon Digistroom Inspectie Verkeer en Waterstaat Vereniging voor Experimenteel Radio Onderzoek in Nederland