Zowel het Openbaar Ministerie als de politie zijn terughoudend bij het gebruikmaken van gps-applicaties die gestolen mobiele apparaten kunnen traceren. Politiekorpsen kunnen momenteel zelf beslissen of zij gebruik maken van applicaties zoals 'Zoek mijn iPhone' van Apple. Vervolgens moet worden afgewacht of het OM huiszoeking toestaat.

Medio 2009 doken de traceerapplicaties voor het eerst op. Apple kwam met 'Zoek Mijn iPhone' en er verscheen een cross-platform open source variant: 'Prey'. Inmiddels heeft ook RIM met 'BlackBerry Protect' een equivalent van de gratis applicatie en Samsung heeft 'Dive'.

Voor de privacygevoeligen is er 'Plan B' van beveiligingsbedrijf Lookout, dat na de diefstal op afstand kan worden geïnstalleerd. Vandaag de dag is er nog meer keuze.

Zware eisen

In maart werden er in Nederland voor het eerst Kamervragen gesteld naar aanleiding van de traceerapplicatie. De VVD en SP wilden weten of de politie en het OM optimaal gebruik maakten van beschikbare technieken. Minister Opstelten van Veiligheid en Justitie wees op de zware eisen die de wet stelt aan dwangmiddelen van doorzoeking van een woning.

Aanleiding was de diefstal van een iPad in Hengelo. De rechtmatige eigenaar maakte gebruik van de traceerapplicatie en schakelde de politie in. Deze wendde zich tot het OM, maar kreeg vervolgens geen toestemming om de bewuste woning te doorzoeken. Er zouden twee locaties zijn aangegeven waar het apparaat zich kon bevinden. Kamerlid Sharon Gesthuizen van de SP noemde de gang van zaken “onbevredigend."

'Gebruik neemt vlucht'

Het gebruik van de applicatie wordt nog altijd opgepakt in de regio zelf. Politiekorpsen hebben zelf de keuze of zij gebruik willen maken van de applicatie. Beleidsadviseur Ron Looije van de landelijke politie meldt Webwereld dat deze innovatieve ontwikkelingen goed worden gevolgd binnen de politie. Hij rekent erop dat het gebruik de komende jaar een vlucht neemt.

Gadgetgoeroe Vincent Everts vond zijn iPad deze week nog terug met de applicatie:

Klik voor groot

“Als politie zullen wij zeker niet nalaten om wanneer er concrete informatie is, dit aan het OM voor te leggen. En hoe concreter de locatie door deze nieuwe apparatuur, hoe meer kans op een huiszoeking en succes. Wij zijn afhankelijk van toestemming van het OM of de bereidwilligheid van een verdachte." Looije verwijst voor verdere vragen naar het OM.

OM: geen sprake van beleid

Het OM benadrukt dat voorlichting van dergelijke opsporingstechnieken voortdurend intern worden gecommuniceerd. Volgens Paul van der Zanden, woordvoerder van het Functioneel Parket, zijn OM-medewerkers goed bekend met wat er voorhanden is en maken zij daar indien mogelijk gebruik van.

Maar hoe maakt Justitie er wel gebruik van, zijn er voorbeelden van het gebruik van de applicatie en wat gaat de politiek ondernemen?

Lees verder op pagina 2.

Toch wil het OM niet spreken van beleid. “We moeten per individueel geval bekijken of gebruik moet worden gemaakt van deze opsporingsmethode. Huiszoeking is een zwaar instrument. Het moet wel duidelijk en wenselijk zijn om daar gebruik van te maken. Beleid is geen term die ik wil gebruiken in deze", stelt Van der Zanden.

Succesvol gebruik

Ondertussen steken steeds meer voorbeelden de kop op van succesvol gebruik van de gps-applicatie. Deze maand werd bij een woning in Eindhoven een gestolen iPad teruggevonden en kon een verdachte worden aangehouden. In New York kon een diefstal binnen een uur worden opgelost en in Australië won de man wiens iPad was gestolen een rechtszaak van de dader, die de opsporingsmethode van de politie onrechtmatig probeerde te verklaren.

Reden voor de New York Police Department (NYPD) om kopers van de onlangs uitgebrachte iPhone 5 expliciete instructies mee te geven voor het installeren van de applicatie. Iets wat impliciet aangeeft dat er door de Amerikaanse politie gebruik gemaakt wordt van deze manier van opsporing en zelfs een proactief beleid voert.

Cijfers ontbreken

In ons land zijn daar vooralsnog geen cijfers van bekend. De politie kan Webwereld geen indicatie geven van hoe vaak het voorkomt, maar ziet het de laatste tijd wel regelmatig gebeuren. Een proactief beleid zoals de NYPD voert zou volgens Looie dan ook geen kwaad kunnen.

Het advies van de politie in New York: Klik voor groot

Politici trekken opnieuw aan de bel. Zij menen dat de minister te voorzichtig is. Wat de SP betreft moeten politie en justitie gebruik kunnen maken van de signalen van mobiele applicaties als deze leiden naar gestolen goed. Daarbij moet zorgvuldigheid voorop staan, mogen rechten van verdachten niet worden geschonden en als de wet daarom vraagt is toestemming van een rechter nodig.

Politiek neemt stappen

“Het zou een gemiste kans zijn om deze nieuwe technieken niet te laten gebruiken door politie en justitie", stelt SP-Kamerlid Gesthuizen. “Bij voorbaat nee zeggen of ons door koudwatervrees laten afhouden van nieuwe stappen is een slechte zaak. Daartegen zal de SP zich dan ook verzetten."

De VVD laat Webwereld weten nog dit jaar actie te zullen ondernemen. “Ik ben voornemens om dit vraagstuk wederom aan de orde te stellen tijdens de begrotingsbehandeling later dit najaar", aldus Tweede Kamerlid Jeanine Hennis-Plasschaert, die verder geen mededelingen doet of de partij met nieuwe wetsvoorstellen gaat komen.