Verschillende providers luiden de noodklok over een schemergebied bij verzoeken van opsporingsambtenaren om klantgegevens. Dat meldt Vrij Nederland woensdag. Manager Justitieel Aftappen en Monitoren bij KPN Gert Wabeke, spreekt zelfs van 'morele chantage', omdat ambtenaren bij een verzoek tot vrijwillige medewerking van een provider, vaak claimen dat het om een zaak van leven of dood gaat.

Er is een duidelijk onderscheid tussen zaken met een 'strafvorderlijke grondslag' en zaken waarin geen concrete aanwijzingen zijn voor een strafbaar feit, bijvoorbeeld vermissingen, zo verklaart KLPD-woordvoerder Ed Kraszweski tegenover Webwereld. "In het geval van strafvervolging is een handtekening van de officier van justitie nodig. Bij crisissituaties waar iemands leven mogelijk in gevaar is en er geen aanwijsbare strafbare feiten zijn, hopen we op de vrijwillige medewerking van providers."

Afweging

De vrijwillige medewerking is volgens Wabeke echter lastig. Volgens hem moeten providers in dat geval een afweging maken. "Wij zijn volgens de wet namelijk ook verplicht de privacy van onze klanten te beschermen. Alleen onder bepaalde condities mogen wij daarop inbreuk maken", aldus Wabeke tegenover Vrij Nederland.

Tele2 zegt ook niet mee te werken aan tapverzoeken van de politie als er geen handtekening van justitie is. Directeur consumentenmarkt Günther Vogelpoel vindt bovendien dat het niet de verantwoordelijkheid van een provider is 'om mensen te redden of misdaden te voorkomen'. Die redenatie stuit weer op onbegrip bij KLPD'er Kraszweski. "Ik vind dat nogal een forse uitspraak want het zal maar een kind of ander familielid van hem zijn dat op dat moment vermist is", aldus Kraszweski. "En als wij als politie daar wat aan kunnen doen en het telecombedrijf ook, door het vrijwillig afgegeven van de lokatiegevens en er zou iemand om het leven komen omdat wij dat niet doen dan hebben wij daar wel hele grote problemen mee."

Bijna rond

De KLPD-woordvoerder zegt überhaupt de roep van internetproviders om afspraken over vrijwillige samenwerking niet te begrijpen, omdat die afspraken er eigenlijk al zijn. "Het is voor ons onbegrijpelijk dat iemand van KPN nu zegt dat er geen afspraken zijn en dat ze dat willen, want die afspraken liggen klaar."

De afspraken zouden gebaseerd zijn op een leidraad van het College Bescherming Persoonsgegevens, het CBP. "Het CBP heeft een leidraad geschreven waarin staat hoe telecombedrijven met deze situaties moeten omgaan. Daarin staat dat de bedrijven niet vrijwillig gegevens mogen afstaan. Er zijn echter twee uitzonderingen: als bedrijven zelf een strafbaar feit ontdekken en in geval van crisissituaties. In de leidraad worden deze crisissituaties ook keurig door het college opgesomd", verklaart Kraszweski.

"In het Vrij Nederland-artikel zeggen de telecombedrijven dat ze schriftelijke afspraken willen maken met het KLPD, juist over de handelwijze in die crisissituaties. Er wordt gesuggereerd dat het KLPD dat niet wil. In werkelijkheid is het zo dat wij, op initiatief van KPN, al een jaar om de tafel zitten om juist, op basis van die leidraad van het CBP, regels op te stellen over die crisissituaties. Die regels staan op een haar na op papier, en daarom begrijp ik de opstelling van de telecombedrijven ook niet zo goed."

Volgens Kraszweski heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken mede namens het KLPD op de uitspraken van de telecomproviders gereageerd en zou het ministerie verklaard hebben dat de afspraken met KPN, die volgens Kraszweski ook door andere providers gesteund worden, al op papier staan. In het Vrij Nederland-artikel is echter alleen de verklaring van Binnenlandse Zaken te lezen dat minister Ter Horst het verstrekken van gegevens zonder schriftelijk gerechtelijk bevel, met onmiddelijke ingang verbiedt. Dit zou echter alleen om de strafvordelijke zaken gaan en dus niet betrekking hebben op crisissituaties waar de discussie over gaat.

Morele verplichting

De KLPD-woordvoerder reageert ook op uitspraken van XS4ALL-medewerker Margreth Verhulst, verantwoordelijk voor het afhandelen van informatieverzoeken van de politie. Verhulst bekritiseert de zwarte lijst met meer dan 500 vermeende kinderpornosites die volgens de politie geblokkeerd moesten worden. XS4ALL voldeed niet aan het verzoek omdat de lijst niet getoetst was en XS4ALl de sites zelf niet kon controleren, omdat het bekijken van kinderporno strafbaar is.

Kraszweski benadrukt echter het belang van de bestrijding van kinderporno. "De providers hebben op dat moment de macht om iets te doen aan sites met kinderporno, maar de providers komen dan steeds met andere principiële bezwaren omdat ze dat niet willen. Maar we hebben het hier over kinderporno en vinden het bijna een morele verplichting om dat wel te doen."