Dat concluderen onderzoekers van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) in een zeer kritisch rapport (pdf) in opdracht van minister van Justitie Hirsch Ballin. De uitgebreide studie en maakt volledig gehakt van de door het KLPD gehanteerde blacklist, werkmethoden en juridische status.

KLPD gefileerd

Ten eerste behelst de zwarte lijst van de Dienst slechts circa 100 websites, 'het topje van de ijsberg' zo constateren de onderzoekers. Van die honderd sites was een tiental al opgeheven of bevatte geen kinderpornografische content (meer).

Daarnaast blijkt de meerderheid van de geblokkeerde sites waarop wél kinderporno werd aangetroffen te worden gehost in de VS, Engeland en Nederland zelf. Daarmee wordt een van de belangrijkste argumenten voor het filter onderuit gehaald. Het filter zou namelijk websites moeten tegenhouden die worden gehost in landen waar waarmee Nederland geen rechtshulpverdrag heeft. In de overige gevallen kan justitie de website simpelweg laten verwijderen.

Nederlandse sites ongemoeid gelaten

Dit is echter niet gebeurd, zelfs niet voor de vier websites met een strafbare content die in Nederland zelf worden gehost, constateren de onderzoekers. "Deze sites zijn door het KLPD niet aan de betreffende hosts gemeld en daarom zijn deze sites ook nog niet verwijderd."

De kritiek gaat echter nog verder: de KLPD zou onprofessioneel te werk zijn gegaan bij het opstellen van de zwarte lijst. "Voor het beheer van de lijst zijn door het KLPD geen procedures vastgelegd en zijn geen toetsbare criteria geformuleerd op basis waarvan tot toevoeging aan de lijst wordt besloten. Het onderhoud van de lijst is onvoldoende frequent."

Ongrondwetting

En als klap op de vuurpijl blijkt dat het KLPD de wettelijke bevoegdheid niet heeft om te blokkeren. Het Korps beroept zich ten onrechte op de Politiewet. De wet gaat namelijk niet op, concluderen de onderzoekers, 'vanwege de mogelijke beperking van het uitoefenen van het grondwettelijk beschermde recht op de vrijheid van Meningsuiting'.

De met de isp's gesloten convenanten (tot nog toe alleen met UPC en twee kleine isp's) 'zijn een onaanvaardbare doorkruising van publiekrechtelijke bevoegdheden en waarbogen, en daarom niet rechtsgeldig'.

Filteren heeft sowieso weinig zin

Meer in algemene zin hebben de onderzoekers géén feitelijke onderbouwing gevonden voor de aanname dat met filteren en blokkeren op een effectieve en duurzame wijze ongewenste informatie voor gebruikers van het internet onbereikbaar wordt gemaakt.

De onderzoekers wijzen er voorts op dat filteren en blokkeren níet effectief is tegen personen met een pedofiele voorkeur die onderling kinderpornografisch materiaal uitwisselen via nieuwsgroepen en p2p-netwerken, al dan niet versleuteld.

Aan het enig overgebleven argument, het behoeden van onschuldige surfers voor kinderpornobeelden, wordt in het rapport ook hardop getwijfeld. "Óf er onschuldige internetters zijn die op webpagina's (daarop zijn de filters gericht) ongewild in aanraking komen met kinderpornografisch materiaal is overigens een goed bewaard geheim."

Ontnuchterend

De Minister van Justitie noemt in een brief aan de Tweede Kamer de onderzoeksresultaten 'bepaald ontnuchterend'. "De inspanningen die de politie en de providers leveren met filteren en blokkeren, staan helaas in schril contrast met de effecten."

De bevindingen zijn voor de minister aanleiding om de stekker uit het hele KLPD-systeem te trekken. Hirsch Ballin heeft grote providers inmiddels bereid gevonden om onder zelfregulering en via een onafhankelijk stichting het kinderpornofilter verder uit te bouwen en te verfijnen.

Hirsch-Ballin heeft wel vertrouwen in het nieuwe systeem. "Het is mijn stellige verwachting dat op deze manier het filteren en blokkeren van kinderporno beter en efficiënter zal worden uitgevoerd," zo schrijft hij aan de Kamer. Hij is de isp's dan ook 'zeer erkentelijk voor hun coöperatieve instelling'.