De onderzoekers zeggen dat ze voor twaalf regenachtige dagen betrouwbare regenkaarten voor het hele land hebben kunnen samenstellen op basis van gegevens vanaf het netwerk van T-Mobile.

Regen veroorzaakt demping

KNMI en Wageningen University bepalen de hoeveelheid neerslag uit de demping die het signaal ervaart als het tussen twee antennes van telefoonmasten wordt verzonden. Die demping is direct gerelateerd aan de intensiteit van de neerslag die tussen deze twee antennes valt. Door de neerslagschattingen uit 2400 straalverbindingen te combineren kun je nauwkeurige regenkaarten voor heel Nederland maken.

"Het principe van de demping is al jaren bekend en wij zijn niet de enige die zich met deze vraag heeft beziggehouden", zegt KNMI-onderzoeker Aart Overeem. "Maar we zijn wel de eerste die op nationale schaal metingen hebben verricht."

Completer beeld met GSM-masten

Het KNMI meet regen tot nu toe aan de hand van regenmeters op de grond en twee regenradars, één in De Bilt en één in Den Helder. Elke radar heeft een reikwijdte van 300 km. De radar zendt zeer frequent een signaal uit dat vervolgens voor een deel door de neerslag wordt teruggekaatst. De radar meet op grotere hoogte (vanaf 1500 meter), terwijl GSM-masten lager gesitueerd zijn. Metingen aan GSM-masten zouden dus een completer beeld kunnen geven, beter dan aan de hand van fysieke regenmeters, want die staan niet overal.

Het KNMI toonde eerder al een zeer sterke correlatie aan tussen de stedelijke buitentemperatuur en de temperatuur van smartphone-accu's. Uit duizenden temperatuurmetingen van batterijen valt deze met een wiskundige formule te deduceren.

In grote delen van de wereld kan de nieuwe techniek toegepast worden om regengegevens te verkrijgen die onmisbaar zijn voor goed waterbeheer, weersverwachtingen, landbouw en klimaatmodellen, verwachten de onderzoekers.

Overeem ziet vooral praktische toepassingen in Afrika, Zuid-Amerika en Zuid-Azië, waar de infrastructuur voor het meten van regen beperkt is. "Vanzelfsprekend is de dichtheid van het GSM-netwerk van belang, in steden kun je nauwkeuriger meten."

Voor de metingen hoeven de GSM-masten niet te worden aangepast, maar niet alle telecombedrijven slaan de meetgegevens op. "Idealiter zou je de gegevens van alle netwerken in een land willen meten."

Voordeel voor Nederland

Het KNMI gaat het onderzoek de komende jaren uitbreiden om te kijken wat precies het voordeel voor Nederland zou kunnen zijn op basis van drie jaar verzamelde data. Ook moeten de beperkingen nog beter in kaart worden gebracht. Overeem: "Minder signaal krijg je ook door smeltende neerslag op de antennes, in de winter zijn de metingen daardoor minder betrouwbaar."

Overeem sluit niet uit dat het KNMI in de toekomst het bestaande radarproduct, gecorrigeerd met data van het mobiele netwerk, ter beschikking aan derden zal stelt. Het onderzoekswerk van KNMI en Wageningen University wordt binnenkort onderscheiden met de prestigieuze Väisälä Award.