De snelle waardestijging van Netscape bleek het startschot voor de internethype die de wereld tot het voorjaar van 2000 in zijn greep hield. Alles zou anders worden, zo profeteerden de aanhangers van de 'nieuwe economie'. Hoge inflatie en werkloosheid zouden tot het verleden behoren. Internet zou ervoor zorgen dat de economie sneller ging groeien.

In Nederland was World Online het symbool van de dotcom-gekte. De internetaanbieder van Nina Brink ging in maart 2000 naar de beurs – achteraf het moment waarop het verval begon in te zetten. Duizenden Nederlanders staken hun geld in het internetbedrijf. Dat een abonnee van World Online bij de beurskoers van destijds zo'n achtduizend euro waard was, vonden zij geen bezwaar. Dergelijke bedragen voor internetklanten waren immers heel 'normaal'.

Vijf jaar later is de waarde van de gemiddelde internetgebruiker flink gedaald, zo blijkt uit de recente verkoop van zestigduizend adsl-gebruikers van Tiscali (de opvolger van World Online) aan KPN. KPN betaalde ongeveer 13 miljoen euro voor de Tiscali-klanten: iets meer dan tweehonderd euro per persoon.

Binck

Het gezonde verstand lijkt weer terug. Of toch niet? Wat moeten we bijvoorbeeld denken van Binck? Wie de beurswaarde van deze online beleggingsdienst deelt door het aantal klanten komt uit op een bedrag van ruim vijfduizend euro per gebruiker. Niet slecht als je weet dat de gemiddelde klant Binck zo'n tweehonderd euro per jaar oplevert.

Maar het kan nog gekker. Begin augustus ging het Chinese internetbedrijf Baidu naar de beurs. Op de eerste handelsdag steeg de waarde van het aandeel van 27 dollar naar 122,54 dollar. Volgens beleggers was Baidu zo'n 4 miljard dollar waard. De winst- en omzetcijfers van de Chinese tegenhanger van Google steken daar wat magertjes bij af. In het eerste kwartaal van dit jaar bedroeg de winst van Baidu 303.000 dollar. De omzet: 5,2 miljoen dollar.

Een van de redenen waarom Baidu kon rekenen op zo'n enthousiast onthaal van beleggers, is dat Google een belang van 2,6 procent heeft in Baidu. En Google is de beurslieveling van het moment. Sinds de introductie een jaar geleden is het aandeel Google gestegen van 85 dollar naar zo'n 290 dollar nu. Daarmee is het zoekbedrijf een slordige 80 miljard dollar waard. Dat is ruim zeventig keer de jaarwinst.

Spectaculair

De hoge koers-winstverhoudingen van Baidu en Google zijn het gevolg van de hooggespannen verwachtingen die beleggers hebben van deze bedrijven. Ze rekenen erop dat de winsten van deze internetbedrijven de komende jaren veel sneller zullen stijgen dan die van andere bedrijven.

Deze verwachting is niet helemaal ongegrond. Zo zag Google zijn winst de afgelopen jaren exploderen. Sommigen zien Google al als de opvolger van Microsoft: een bedrijf dat zijn winstcijfers eveneens jarenlang spectaculair heeft zien groeien.

De vraag is echter hoelang Google de huidige groei kan vasthouden. In Nederland heeft Google bijvoorbeeld al zo'n hoog marktaandeel dat het bedrijf hier nauwelijks meer kan groeien. Op de markt voor internetadvertenties kan Google ongetwijfeld nog flink terrein winnen, maar op een kwade dag zal ook daar de klad in komen.

Miljonair

Uiteindelijk zal Google het moeten hebben van nieuwe diensten. Geen gemakkelijke opgave: in het verleden behaalde resultaten bieden immers geen enkele garantie voor toekomst.

Dankzij de beursgang van Google zijn de meeste werknemers van het bedrijf inmiddels miljonair. Leuk voor de betreffende werknemers maar niet per se gunstig voor Google. Waarom zouden de Google-werknemers nog jarenlang tot diep in de nacht doorwerken als ze ook kunnen gaan genieten van het leven? En waarom zouden ze hun briljante plannen voor Google ontwikkelen? Ze hebben immers genoeg geld om zelf een bedrijfje te beginnen.

De nieuwe diensten waarmee Google het afgelopen jaar is gekomen, vallen voornamelijk in de categorie 'wel aardig'. De kans dat pak 'm beet Google Earth of Google Desktop Search net zo'n (financieel) succes zullen worden als de oorspronkelijke zoekmachine lijkt niet bijzonder groot.

En hoeveel geld zal de e-maildienst Gmail bijvoorbeeld kunnen opleveren? Wie kijkt naar de ervaringen van Microsoft met Hotmail zal daar niet al te hoge verwachtingen van hebben. Het heeft Microsoft jaren gekost om MSN (waar Hotmail onder valt) winstgevend te maken. En het geld dat MSN oplevert, valt nog altijd in het niet bij de inkomsten uit Office en Windows.

Netscape

Dat de winstgroei van Google zal afnemen, lijkt onvermijdelijk. Of de koers van het aandeel Google een zachte of harde landing zal maken, is afhankelijk van het gezonde verstand van de beleggers. Geloven ze echt dat Google er in zal slagen om net zo winstgevend te worden als Microsoft en blijven ze de koers van het aandeel opstuwen of zijn ze realistischer?

Dat Google niet de nieuwe Microsoft zal worden, betekent overigens niet dat Google hetzelfde lot beschoren zal zijn als Netscape of World Online. In tegenstelling tot Netscape en World Online maakt Google namelijk wel gewoon winst. Toch nog iets geleerd de afgelopen tien jaar.

Maarten Reijnders is redacteur van Webwereld.