Per jaar doet de rechter ongeveer honderd uitspraken in aanbestedingszaken. Hoeveel daarvan betrekking hebben op ict-opdrachten is niet exact bekend. Dat zegt aanbestedingsjurist Peter van Schelven van brancheorganisatie ICT-Office.

Van Schelven ziet als redacteur van Tijdschift Aanbestedingsrecht vrijwel alle rechterlijke uitspraken voorbijkomen. Van Schelven: "Het type probleem dat Koenders veroorzaakte, waarbij de procedures gewoon aan de laars gelapt worden en er zelfs de schijn is van vriendjespolitiek, kom je met name tegen bij lagere overheden. In de ict-wereld zie je dat op rijksniveau vrijwel niet."

Ict-bedrijven hebben veel vaker te kampen met een ander type aanbestedingsprobleem. Van Schelven: "Complexe ict-opdrachten zijn vaak zwaar technisch, bureaucratisch en juridisch geformuleerd. Soms worden ze ook bewust of onbewust naar bepaalde marktpartijen toegeschreven, en zijn de eisen zo hoog dat het MKB al bij voorbaat afvalt."

Het merendeel van de aanbestedingskwesties in de ict-wereld gaat dan ook over de vraag of de overheid voldoende transparant is geweest in de motivering van het gunnen van een opdracht en of de eisen inzichtelijk en proportioneel zijn.

Ict-bedrijven zijn traditioneel huiverig om een procedure te starten over een misgelopen aanbesteding. Volgens Van Schelven omdat men geen potentiële klanten tegen het hoofd wil stoten, de regels omtrent proportionaliteit onduidelijk zijn en omdat er een mentaliteit heerst waarbij het verlies soms gewoon genomen wordt: 'You win some, you lose some.'

De laatste twee jaar ziet Van Schelven echter wel een toename in procedures, vooral bij grotere ict-bedrijven. "Dat komt door toenemende know how en professionalisering bij ict-bedrijven, en een gebrek aan professionaliteit bij het opstellen van aanbestedingen bij overheden. De belangen nemen ook toe en de rechter is de laatste jaren sneller geneigd overheden op de vingers te tikken."

Het is echter maar het topje van de ijsberg dat bij de rechter belandt. Van Schelven bepleit geschilbemiddeling in een vroeg stadium, zoals bij het ministerie van Justitie het geval is. Daar kan al voordat een opdracht is gegund een klacht worden ingediend over de gevolgde procedures.

In een gedragscode die in mei jl. tussen het ministerie van Economische Zaken en ICT-Office is afgesloten, is gepleit voor een uitbreiding van een laagdrempelige wijze van geschilbehandeling bij ict-aanbestedingsconflicten. Volgens de initiatiefnemers kan dat bijdragen aan het verhogen van het wederzijdse vertrouwen tussen overheid en bedrijfsleven.

Van Schelven: "Het nadeel van het aanbestedingsrecht is dat er bij hoge uitzondering een reeds gegund contract van tafel wordt geveegd. De benadeelde partij kan dan alleen hopen op een schadevergoeding."