Deze week deden in Seattle verschillende managers van Microsoft een dag lang hun best de verzamelde pers te overtuigen van de kwaliteiten van Open XML en de Microsoft's zakelijke én nobele motieven om te komen tot dit bestandformaat.

'Rijke functionaliteit'

Een van de belangrijkste, en meest omstreden, elementen van Open XML is de terugwaartse compatibiliteit met oude Office-formaten als .doc en .ppt. Dat maakt dat de specificatie vol zit referenties naar deze gesloten binaire formaten, waarvoor Microsoft fel is bekritiseerd en Ecma bedolven onder duizenden commentaren.

Voor Microsoft stond deze functionaliteit echter vanaf dag één vast. 'Terugwaartse compatibiliteit is voor veel organisaties bedrijfskritiek. Onze klanten eisen het, de hele markt eist het', aldus Tom Robertson, general manager Interoperabiliteit en Standaarden.

Naast terugwaartse compatibiliteit biedt Open XML ook functionaliteiten die het reeds door ISO gestandaardiseerde ODF niet heeft, zoals zelf te definiëren XML-maatwerk (custom XML schema) en spreadsheet formules. 'Beide zijn essentieel op de zakelijke markt. Data- en documentmanagement worden steeds dynamischer en gespecialiseerder', zo weet Jean Paoli, general manager Interoperabiliteit en XML Architectuur.

Taart voor iedereen

In een recent rapport van de Burton Group, dat Open XML veel betere kansen toedicht dan ODF, constateert analist Peter O'Kelly dat 'er geen twijfel over bestaat dat de softwarereus Open XML heeft gecreëerd om Microsoft Office nóg breder in de markt te kunnen zetten.'

Microsoft zelf ziet dat toch iets anders: 'Open XML is ontwikkeld, gestandaardiseerd en beschikbaar gesteld aan derden om kansen te creëren in de hele ICT-sector om tot een brede verzameling van functionaliteiten te komen voor klanten en gebruikers. Open XML betekent een geheel nieuw model voor de markt. De gehele taart wordt alleen maar groter, voor iedereen. En willen wij een stuk van die taart? Zeker weten', aldus Robertson in een interview met Webwereld.

Defensieve patenten

Om ook derden de mogelijkheid te geven de binaire bestanden om te zetten zal Microsoft deze bestandsformaten vrijgeven onder de zogenaamde Open Specification Promise (OSP), plus een open-source vertaalprogramma ontwikkelen van binair naar Open XML, zo maakte Brian Jones, Open XML en Office program manager, op de bijeenkomst en z'n blog bekend.

Kritiek dat de OSP niet 'open' genoeg zou zijn wuift Microsoft weg. 'We hebben de OSP geformuleerd met ruggespraak van de open-source gemeenschap en die zeiden: 'dit is top!' Makkelijker kan niet. Ik zie niet wat wij nog meer zouden kunnen doen', aldus Robertson. Microsoft-jurist Steven Mutkoski vult aan: 'De regeling is niet anders dan clausules van bijvoorbeeld IBM en Sun inzake ODF. Alleen is onze tekst duidelijker.'

Het is typerend voor een nieuw en open patentmodel in de IT-sector, zo legt Mutkoski uit. 'Vroeger vloog men elkaar in de haren om patenten. Met dergelijke huidige regelingen kan iedereen meeprofiteren van innovaties, het is open en transparant. De bedrijven behouden wel hun patentrechten, als stok achter de deur mochten ze toch worden aangeklaagd.'

Verbeterpunten

Sinds september heeft Ecma TC 45 de 3522 commentaren doorgeakkerd en een aantal veranderingen in de specificatie aangebracht. Zo zijn een aantal functionaliteiten, noodzakelijk voor bovenvermelde terugwaartse compatibiliteit, verbannen uit de hoofdtekst en ondergebracht in een 'bijlage voor afgeschreven functies'.

'Daarnaast hebben we de mogelijkheid gecreëerd om andere standaarden te gebruiken zoals SVG, MathML en SMIL', aldus Brian Jones in een interview met Webwereld. Maar er moeten dus wel externe ontwikkelaars aan de slag om deze W3C standaarden in Open XML te kunnen incorporeren.

Inmiddels ondersteunt Open XML ook alle browsers, zo bevestigt Jean Paoli. In een eerdere versie werd alleen Internet Explorer ondersteund, niet bepaald een lichtend voorbeeld van interoperabiliteit. 'Dat was eigenlijk een foutje in de specificatie. We hebben een lijst met browsers toegevoegd, en daarmee is het probleem verholpen', aldus Paoli.

Bitmasks blijven

Een ander kritiekpunt, het gebruik van zogenaamde bitmasks, is overigens niet door de Ecma-commissie opgepikt, zo meldt Brian Jones desgevraagd. 'Maar bitmasks zijn geen probleem. Het is een praktische oplossing. En ze zijn wel uitbreidbaar, je kunt er attributen aan toevoegen.'

Al met al is de voorgestelde standaard er nog beter op geworden, zo vindt Jones. 'We hebben de afgelopen maanden keihard gewerkt om het allemaal rond te krijgen. Is de spec nu perfect? Nee. Het blijft werk in uitvoering. Maar alles is gedocumenteerd, er is geen drempel voor anderen om met Open XML aan de slag te gaan. Interoperabiliteit zit ingebakken.'