In de laat maandagavond openbaar gemaakte uitspraak zegt Jackson dat Microsoft een monopolie heeft op de markt van besturingssystemen en haar macht heeft misbruikt, onder meer in een poging de browsermarkt te monopoliseren. Mogelijk nog belangrijker is dat Jackson vindt dat Microsoft consumenten heeft benadeeld.

In de 48-pagina's tellende 'findings of law' stelt rechter Jackson dat consumenten hebben geleden onder het Microsoft monopolie. "Microsofts gedrag heeft concurrentie tegengehouden waardoor innovatie achterbleef. Daardoor is de consument geschaad", aldus Jackson.

IE niet gratis

Het monopolie van Microsoft de consument bovendien geld gekost, stelt Jackson. Microsoft heeft altijd gezegd dat Internet Explorer gratis is. Volgens rechter Jackson hebben kopers van Windows 95 en 98 echter altijd betaald voor de browsersoftware. Jackson geeft niet aan welk deel van de pakketprijs voor de browser bedoeld zou zijn.

Rechter Jackson heeft zware kritiek op de manier waarop Microsoft haarde markt in heeft gedrukt. "Internet Explorer is geketend aan Windows", schrijft Jackson.

Naast consumenten heeft Microsoft ook haar concurrenten schade toegebracht, oordeelt Jackson. De rechter noemt Hewlett-Packard, Sun Microsystems, IBM en Netscape.

Het is in de Verenigde Staten niet verboden monopolist te zijn, het is wel illegaal die macht te misbruiken om andere markten te veroveren. Dat heeft Microsoft gedaan, zegt rechter Jackson.

Een consultant van Microsoft wist voor de CNN-camera één positief punt voor zijn bedrijf uit het rechtbankdocument te halen. Het softwarebedrijf wordt niet langer beschuldigd van het sluiten van exclusieve contracten.

Boze rechter

Volgens commentatoren zijn de 'findings of law' gesteld in een harde toon, alsof de rechter boos is op het softwarebedrijf. Dat is een teken voor de uiteindelijke sanctie die de rechter zal opleggen. "Jackson heeft geen woord geloofd van de getuigenis van Gates", zei een journalist die de zaak twee jaar lang heeft gevolgd tegen CNN.

Het maandagavond vrijgegeven document geeft aan in hoeverre Microsoft in strijd met de wet heeft gehandeld. De strafbepaling volgt pas later, dat is dan fase drie in de zaak die al sinds 1997 duurt.

Zaak kan nog jaren duren

Bij het bepalen van de sancties mag rechter Jackson overleggen met experts, rapporten laten schrijven en getuigen horen. Dit hele proces kan een maand duren, maar ook maanden in beslag nemen. Microsoft heeft laten weten snel naar het 'appeals court' te willen voor het hoger beroep. Het softwarebedrijf acht het niet uitgesloten dat die rechtbank tot heel andere conclusies komt.

In de tijd die Jackson neemt om tot sancties te komen, kunnen Microsoft en haar aanklagers, 19 staten en het Amerikaanse ministerie van Justitie, nog tot een vergelijk komen. De kans daarop wordt echter zeer klein geacht.

Justitie tevreden; Microsoft in beroep

Het Amerikaanse ministerie van Justitie is blij met de uitspraak. Onderminister Joel Klein zei op een persconferentie maandagnacht dat 'de uitspraak consumenten ten goede komt'. Minister Janet Reno zei dat 'consumenten zijn geschaad en nu uit kunnen zien naar de voordelen'.

Microsoft keek al voor de uitspraak van Jackson vooruit. "Er komen nog meer rondes", zei Microsoft-advocaat William Neukom. "We blijven ervan overtuigd dat we uiteindelijk zullen winnen."

Microsoft zal in beroep gaan bij een hogere rechtbank, het 'appeals court'. Daarna kan het softwareconcern nog hogerop naar de Supreme Court, het hoogste rechtsorgaan van de Verenigde Staten. Dit hele proces kan enkele jaren duren.

Internetjaren

Tijd is een belangrijke factor. Het is zeer denkbaar dat Windows helemaal niet belangrijk meer is als de zaak eindelijk ten einde is. Steeds meer schuift de focus van de PC, waar Microsoft heerst, naar internet. Daar is stevige concurrentie van bijvoorbeeld America Online en RealNetworks. Op de almaar groeiende markt van handcomputers legt Microsoft het af tegen bedrijven als Palm en Psion.

Volgens rechter Jackson doet die concurrentie nu niet terzake, want 'er is geen alternatief voor de Windows-PC'. Over een paar jaar kan dat heel anders liggen.