Vergeet heel even de hype van de snelle ontwikkeling van de IT-wereld. Donderdag werd er een prijs uitgereikt voor innovaties op het terrein van de Mens-Computer Interactie (Human-Computer Interaction, afgekort: HCI) op de beurs CHI'98 in Los Angeles die bijna een afschrikwekkend voorbeeld is van hoe langzaam sommige technologieën zich ontwikkelen. De onderscheiding voor vernieuwingen in het HCI-veld - de eerste in zijn soort - ging naar pionier Doug Engelbart, de uitvinder van de muis. Wat hij ontwikkelde in de zestiger jaren wordt door de IT-industrie heden ten dage nauwelijks bijgebeend. "Doug Engelbart is en was ons ideaal", zei Guy Boy, een wetenschapper verbonden aan het Europese Instituut voor Cognitieve Wetenschappen en Techniek in het Franse Toulouse en vice-voorzitter van de Association for Computing Machinery Special Interest Group on Computer-Human Interaction (SIGCHI), de club die de prijs sponsort. Engelbart is het meest bekend geworden als uitvinder van de muis, maar hij deed veel meer dan dat. In 1962 presenteerde hij een conceptmodel over hoe technologie kan worden ingezet om gebruikers 'slimmer' te maken. Met andere woorden, hoe technologie iets kan toevoegen aan de menselijk intelligentie. Op dat moment was hij werkzaam als onderzoeker bij het Stanford Research Institute, thans SRI genaamd. Een jaar later werd hij financieel ondersteund door het Amerikaanse Pentagon's Advanced Research Project Agency (ARPA), waardoor hij zijn eigen onderzoekslaboratorium kon oprichten dat daarna de naam Augmentation Research Center zou krijgen. Het concept voor het IQ-gereedschap werd omgezet in een werkend product dat werd gepresenteerd op de Fall Joint Computer Conference van 1968. Engelbart als e-mailpionier Op diezelfde conferentie presenteerde Engelbart zijn pionierswerk op het gebied van hypermedia zoals e-mail en elektronisch publiceren, computerondersteund groepswerk, teleconferencing met beeld, contextgevoelige hulp en meer. En tot op de dag van vandaag doet niemand wat Engelbart en zijn medewerkers doen ten aanzien van de essentie van kennissystemen: ervoor zorgen dat kennis niet verloren gaat of onbereikbaar wordt tengevolge van technische problemen met formaten of protocollen. Dertig jaar na die presentatie hebben we nog steeds te maken met her en der verspreide informatie, hoewel het Web de situatie iets heeft verbeterd. Maar vaak is het Web een samenraapsel van loze links die de gebruiker laat stranden in het niets van de cyberwoestijn. De informatie is er wel, maar als die wordt verplaatst worden de links vaak niet ge-updated. Dit zou nooit gebeuren als we Engelbarts NLS (oNLine System) zouden gebruiken. NLS is een besturingssysteem dat gebruik maakt van de omgeving, een programmeertaal, een e-mailprogramma en meer in één systeem verenigd. (NLS kreeg de naam Augment toen Tymeshare de commerciële rechten van het product in 1977 kocht. Zeven jaar later werd Tymeshare op zijn beurt overgenomen door McDonnell Douglass.) Het verhaal van NLS is één van de vele voorbeelden die illustreren dat de beste technologie niet altijd wint in de IT-business. In plaats ervan veroverde Windows met zijn grafische interface, gebaseerd op een metafoor van gisteren -de desktop- de wereld. "De beste technologieën krijgen een kans als de gebruikers meer kennis krijgen", zegt Engelbart. "Doug Engelbart was de vader van de personal computer hoewel hij op een mainframe werkte. Maar zijn ideeën sloegen nooit aan", zegt Alan Kay, beroemd door zijn werk bij Xerox Parc waar hij Smalltalk ontwikkelde en als designer bij Apple. "Toen hij in de zeventiger jaren zijn werk presenteerde aan AT&T, werd hij eruit geknikkerd. Kay, die nu vice-president voor onderzoek en ontwikkeling is bij de Walt Disney Company, voegt daaraan toe dat hij twaalf jaar heeft geprobeerd om Apple over te halen sommige van Engelbarts ideeën aangaande desktop publishing over te nemen. Historische foto's van Engelbarts uitvindingen zijn te zien op de website van zijn bedrijf Bootstrap in Californië. Bewerking: Huib Zegers