Er is nog van alles mis met de Nederlandse e-overheid, zo bleek gisteren op het tiende eNederland Congres in Zeist. Er was aanzienlijke eenstemmigheid onder sprekers zoals SP-kamerlid Arda Gerkens, directeur van [email protected] Matt Poelmans, Korpschef Leon Kuijs en later op de dag ook VNO/NCW voorzitter Bernard Wientjes.

De communis opinio: er is een 'wildgroei aan projecteilandjes', sommige gemeenten lopen 'uit de digitale pas' en bovenal is er 'gebrek aan regie en visie bij de Rijksoverheid'.

Voor een tegengeluid zorgde Annnemarie Jorritsma, burgemeester van Almere, met haar pleidooi dat gemeenten hun digitale dienstverlening prima zelf kunnen regelen. Het is juist het Rijk dat digitale dienstverlening door gemeenten frustreert door regelzucht en de hand op de knip, zo betoogde Jorritsma. Ze pleitte voor een beperkte rol voor de Rijksoverheid: "Maak die wet en geef ons die pot met geld, wij regelen het prima zelf".

Thorbecke 'verbouwen'

Arda Gerkens was subiet tegen: "Er míst juist regie vanuit het Rijk. In sommige gemeenten kunnen burgers hun zaken grotendeels digitaal afhandelen. Terwijl in andere gemeenten mensen nog steeds met een berg paperassen van loket naar loket worden gestuurd. Dat kan niet."

Haar roep om regie, verplichte formats en standaarden voor ICT-projecten vond weerklank. Maar Poelmans, Wientjes en ook oud-kamerlid voor de VVD Zsolt Szabo gingen verder. Zij benadrukten dat de 'e-overheid' niet zomaar gebouwd kan worden op de oude staatsrechtelijke en bestuurlijke kaders. Dat zorgt voor onnodige complexiteit, bureaucratie en 'dubbele kosten'. De kwestie is fundamenteel: "We moeten het Huis van Thorbecke grondig verbouwen".

Nieuwe visies

Er is echter hoop: de commissie Wallage/Postma gaat de Gordiaanse ICT-knoop van de e-overheid vóór het einde van 2007 doorhakken. Dat maakte Helmer Koetje, burgemeester van Twenterand en voorzitter van de 'Gebruikersvereniging Local Government', waarin zo'n 200 gemeenten zijn vertegenwoordigd, bekend.

Het advies van de Commissie, getiteld het 'Nationaal Urgentie Programma' moet een einde maken aan de 'laat duizend bloemen bloeien cultuur' die nu heerst bij lokale en nationale ICT-projecten. Er moeten strakke prioriteiten worden gesteld, en daaraan ook verplichtingen worden gekoppeld. "Iedereen moet zich committeren". Maar Koetje had zelf al enige bedenkingen bij het komende rapport dat volgens hem 'mogelijk alweer té vol staat met urgenties'. Wallage en Postma zullen hun rapport in december 2007 presenteren.

Ondertussen zitten de verantwoordelijke departementen Binnenlandse en Economische Zaken ook niet stil. Nicole Kroon, directeur ICT & Toepassingen van EZ kondigde op hetzelfde congres een 'Rijksbrede ICT Agenda' waarin de visie en plannen voor de e-overheid voor de komende jaren zijn geformuleerd. De portefeuillehoudende staatssecretarissen Bijleveld en Heemskerk zullen deze Agenda in het voorjaar van 2008 voorleggen aan de Kamer.