De oplaadpunten in Nederland staan onder beheer van allerlei verschillende instanties en bedrijven, van lokale overheden tot energiemaatschappijen. Die geven allemaal eigen passen uit waarmee de oplaadpunten in werking worden gesteld. Ook dienen de passen ter identificatie zodat de rekening naar de juiste persoon gaat. Houders van de een pas van de ene beheerder konden tot voor kort geen gebruik maken van de oplaadpunten van andere aanbieders.

Dat leverde veel gereken en omrijden op, en bleek niet bevorderlijk voor de populariteit van het elektrisch rijden. Een bonte verzameling belanghebbenden verzamelden zich onder leiding van Maurits van Oranje in het Formule E team, dat tot taak heeft het elektrische vervoer te promoten.

Talloze uitdagingen

De uitdagingen zijn talloos, maar in eerste instantie gaat het om drie aspecten die allemaal te maken hebben met interoperabiliteit. Ten eerste moeten alle oplaadpunten van dezelfde stekker worden voorzien, zodat elke auto er terecht kan. Ten tweede moet er één standaard toegangspas komen voor de gebruikers. Als derde punt is het nodig alle pasgegevens te kunnen delen.

Via een cloudoplossing zijn de twee laatste punten opgelost. Doordat cloudtechnologie is gebruikt, is volledige standaardisering van de passen niet nodig, terwijl de gegevensuitwisseling in de cloud gebeurt. Daardoor zijn alle passen bij alle oplaadpalen te gebruiken. Indien de cloudoplossing een succes blijkt, wordt deze mogelijk uitgerold in andere landen in Europa. Groot-Brittannië en Duitsland hebben al belangstelling getoond.

Logica richt cloud in

Een van de deelnemers is Logica, dat de technische aspecten van het cloudproject verzorgt. Logica is eigenlijk een logische deelnemer aan het Formule E team, omdat het al klanten heeft in de energiesector, zoals Essent en Eneco, die beide overigens ook aanbieders zijn van oplaadpalen. “De twee grootste aanbieders van oplaadpalen zijn echter de gemeente Amsterdam en de stichting e-laad”, zegt Michel Bayings, productmanager Electric vehicle Charging bij Logica. Logica heeft van e-laad enkele maanden terug nog de opdracht gekregen de ict-infrastructuur in te richten rond tienduizend nieuwe laadpunten in Nederland.

Twee andere aanbieders, Reewoud en Mister Green, completeren het zestal beheerders van de grote meerderheid van Nederlandse laadpunten. Elke eigenaar geeft zijn eigen passen uit, waarmee de automobilist gebruik kan maken van de oplaadpunten. “Maar dat zou bijvoorbeeld betekenen dat iemand die de pas van de gemeente Amsterdam gebruikt, niet buiten de stad kan opladen”, zegt Bayings. “Dat beperkt natuurlijk het nuttig gebruik van een elektrische auto.”

Gegevens met elkaar verbinden

Onder de vleugels van het Formule E team werd naar een oplossing gezocht. Daarbij werd gekeken of de huidige passen wel in gebruik konden blijven. Die passen zijn allemaal verbonden met een eigen opslagsysteem voor identificatie en autorisatie. Zaak was dus de gegevens uit die systemen met elkaar te verbinden, zodat gegevens konden worden uitgewisseld. Daarnaast moest het schaalbaar zijn om toekomstige groei te kunnen opvangen.

“De oplossing is een database in de cloud, die draait op servers in een van de datacenters van Logica”, zegt Bayings. “Die database is verbonden met de systemen van alle deelnemende aanbieders. Via de clouddatabase wordt de pas herkend en de gegevens vervolgens gecontroleerd met informatie uit het juiste systeem.” Daarbij wordt tevens het afrekenen voor de ingeladen stroom geregeld.

Nederland is proeftuin

Nederland geldt voor het elektrisch rijden als een proeftuin. Niet alleen de beheerders van oplaadpunten in andere landen kijken over de schouders van het Formule E team mee, ook autofabrikanten. Die hebben al toegezegd nieuwe modellen van hun elektrische auto’s te testen in Nederland. “Vanuit Groot-Brittannië is veel belangstelling voor de ontwikkelingen in ons land”, heeft Bayings gemerkt. Hij noemt Londen als voorbeeld van versnippering in de markt. “Daar zijn twaalf verschillende oplaadsystemen, sommigen beperkt tot één wijk. Als je niet kan opladen in andere wijken, kan je dus eigenlijk nauwelijks je eigen wijk uit met je elektrische auto.”

Punt van zorg is nog wel het bewaken en beveiligen van privacygevoelige informatie, weet ook Bayings. Ook de Europese Commissie heeft meerdere malen gewezen op het beveiligingen van cloudgebaseerde oplossingen waarin persoonsgegevens worden verwerkt en/of opgeslagen. Bayings zegt dat Logica en zijn partners zich daarvan bewust zijn. “Privacy heeft nadrukkelijk de aandacht gekregen bij het inrichten van het systeem. We zorgen dat het voor mensen van buitenaf moeilijk tot niet mogelijk is de gegevens in handen te krijgen.”

Niets is onmogelijk

Maar niets is helemaal onmogelijk, stelt ook Bayings. “Onze datacenters voldoen aan alle strengste veiligheidseisen, maar niets is onfeilbaar. Het kraken van de chipkaarten is net als met de ov-chipkaart uiteindelijk ook mogelijk, al zou ik zelf daarvoor de moeite niet nemen. Voor die paar euro dat het opladen kost, loont het niet. Daarnaast monitoren we natuurlijk al het pasgebruik, dus rare incidenten vallen snel op.”

Het dichttimmeren van het systeem is een afweging tussen de kosten die ervoor moeten worden gemaakt en de winst die je daarbij probeert te halen. “Je kan alles extreem veilig maken, maar dan wordt het ook heel duur. We hebben nu in de hele keten beveiligingspunten, dus vanaf de pas en paal tot aan het afrekensysteem. Over de aard van de beveiliging kan ik natuurlijk niets zeggen.”