Het zogeheten Clean IT Project, opgezet met Europese subsidie, valt onder de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Het is bedoeld voor een publiek-private samenwerking “als gesprekken tussen overheid en bedrijfsleven zijn vastgelopen", aldus de website van dit overheidsproject. Doel is een vrijwillige medewerking van private partijen met overheden en opsporingsinstanties in de EU-landen.

Vrijwillige zelfregulering

Een formele, wet-opleggende aanpak is specifiek niet de bedoeling. Het projectteam van Clean IT stelt op de eigen site dat het een niet-wetgevend raamwerk wil ontwikkelen, dat bestaat uit algemene principes en 'best practices'. Die zijn dan bedoeld om terroristische activiteiten op internet Europa-breed aan te kunnen pakken.

De projectleider bij NCTV, die vanwege de associatie met terrorismebestrijding niet met naam genoemd wil worden, geeft Webwereld uitleg. Hij vertelt dat Clean IT voortborduurt op de totstandkoming van de Nederlandse gedragscode Notice-and-Takedown. De Nederlandse programmamanager zet die aanpak van onrechtmatige of illegale content neer als een vorm van zelfregulering door het bedrijfsleven.

Security officer Alex de Joode van internetbedrijf LeaseWeb loopt niet warm voor dit Europese overheidsproject, waarvan de site overigens wel draait bij die hoster. “Volgens mij moet er uit dit project een document komen hoe je met bepaalde content om moet gaan." Dat document zou dan voor hosters en andere internetproviders zijn om aan een soort zelfregulering te doen wat betreft illegale content.

Bewijslast

Het probleem zit volgens De Joode in de definitie van illegaal en het vergaren van de bewijslast daarvoor. Hij noemt Jihadistische recrutering als voorbeeld. “Dat is illegaal, maar het is een proces dat in stukken valt op te knippen. Elk van die stukken valt te draaien op een aparte website, die elk an sich niet illegaal is."

De hele keten is dan wel illegaal, maar het is aan de overheid om dit aan te tonen en duidelijk te maken aan de rechter-commissaris. Die kan dan besluiten een hoster te sommeren om een bepaalde site of sites offline te halen. “Daar is in Nederland gewoon een middel voor: artikel 54a." De Joode verwijst naar de kwestie Joke Kaviaar, een activiste waarvan de website in december vorig jaar via artikel 54a is aangepakt.

'Probleem over de schutting gooien'

“De discussie gaat níet over illegale content en over de bestrijding van terrorisme", benadrukt De Joode. Het gaat er om hoe en door wie de mogelijke illegaliteit wordt onderzocht, onderbouwd en vervolgens eventueel opgelegd. Dat laatste geeft een private partij zoals een hoster of telecombedrijf ook de mogelijkheid om ertegen in beroep te gaan, indien het bedrijf het er niet mee eens is.

“Dit is een probleem over de schutting gooien bij de providers. Daar zijn wij geen voorstander van." De Joode vertelt dat LeaseWeb wel “op één of twee meetings is geweest" van het Clean IT Project. “De eerste bijeenkomst was in Amsterdam, de tweede in Madrid. Wij hebben daar ons standpunt uiteengezet."

Niet opgelegd door de overheid

De NCTV-projectleider legt uit dat het initiatief juist is opgezet om 'bottom-up' tot oplossingen te komen. Dus aangedragen vanuit en gedragen door de industrie, en niet opgelegd door overheidspartijen. Hij stelt dat dit een “wezenlijk andere insteek is dan bijvoorbeeld een traditioneel wetgevingstraject".

“In dit project wordt nadrukkelijk gewerkt aan het opbouwen van vertrouwen in evenwichtig samengestelde groepen. In de Clean IT workshops worden deelnemers uitgenodigd waarbij de ideale samenstelling is: eenderde overheid, eenderde belangengroepen, en eenderde betrokken industrie. Bovendien beperken de overheidspartijen zich vooral tot het formuleren van het probleem en uitleggen van het fenomeen internet&terrorisme."

Illegaal internetgebruik

Het Clean IT Project, met als slogan 'Fighting the illegal use of internet', is een samenwerking met overheidsinstanties in België, Groot-Brittannië, Duitsland en Spanje. Onder die partners bevinden zich ministeries van Binnenlandse Zaken en contraterrorisme-organisaties zoals het Belgische OCAD en het Spaanse CNCA. Ook Europol doet mee.

Update: Gecorrigeerd dat het project is gericht op terrorisme. "Extremisme is veel breder", laat de projectleider weten.