Veel Europese landen, waaronder Nederland, willen daadwerkelijk openheid van zaken geven omtrent het omstreden Anti-Counterfeiting Trade Agreement (ACTA) verdrag en de geheime onderhandelingen hierover. Maar dit streven wordt gefrustreerd door de Europese Commissie, Duitsland, de Verenigde Staten en een paar Aziatische landen.

Dat blijkt uit interne ACTA-verslagen van het Ministerie van Economische zaken (EZ) waarop Webwereld de hand wist te leggen. De inhoud maakt de positie van verschillende landen duidelijk, en daarmee de crisis tussen de deelnemende landen. Juist die informatie wilde het Ministerie van Economische Zaken eerder niet prijsgeven.

Wrevel over geheimzinnigheid

Er wordt in Europa gewerkt aan informatie uitwisseling over piraterij en namaak. De verschillende lidstaten moeten daarover onderling informatie uitwisselen en een vragenlijst van de Europese Commissie beantwoorden. “EUCie [Europese Commissie – redactie] streeft naar een elektronisch informatienetwerk, waarin overheidsinstanties informatie kunnen uitwisselen over voornoemde bestrijding”, schrijft een ambtenaar.

Maar de documenten spreken het meest over informatievoorziening naar de buitenwereld toe. De aanhoudende kritiek op het achterkamertjes overleg, zijn vorige maand op de top in Mexico vooral als probleem ervaren. Daardoor moesten landen kleur bekennen. Nu blijken niet landen in het Midden-Oosten, maar vooral Singapore en Korea aan geheimhouding te hangen. Japan is van tegenstander inmiddels voorstander van openheid.

Europa verdeeld over transparantie

Ook Amerika zit echter niet te wachten om opheldering te geven en houdt zich op de vlakte. Frankrijk en Italië, die wel voor openheid zeggen te zijn, vrezen dat inzicht gevolgen heeft op het uitonderhandelen van andere vrijhandelsakkoorden. Daarmee lijkt de VS een ander gezicht te hebben in de achterkamers dan de openheid die Obama bij herhaling heeft verkondigd. Inmiddels is Europa bang voor een isolement.

De roep om transparantie is vooral afkomstig van het Verenigd Koninkrijk. Nederland, Polen, Estland, Finland, Zweden en Oostenrijk steunen deze eis. Tegenwerking komt binnen Europa nadrukkelijk van Duitsland en Denemarken. Vreemd genoeg hebben de Denen voor dit soort zaken aansturing van een parlementaire commissie, waardoor openheid juist een noodzakelijke randvoorwaarde is.

Meer geheime akkoorden

Of er openheid van zaken binnen Europa komt is nog maar zeer de vraag. Volgens EZ is dit mede afhankelijk van de koers van de nieuwe Europese Commissie.

Ook is er nogal wat angst voor openheid. “Cie [Europese Commissie – red.] vreesde ook voor precedentwerking naar de vrijhandelsakkoorden die nu worden onderhandeld, het was niet de bedoeling dat de EU-positie dan ook volledig openbaar zou worden. Dit zou grote gevolgen kunnen hebben voor de EU-belangen.”

Three strikes

“Transparantie was ook besproken, maar veel eerder ging het om adresseren van kritiek in publieke opinie die onterecht was (zoals persoonlijke baggage controles en 3-strike rule voor illegaal downloaden, allemaal geen onderdeel van ACTA)”, schrijft een ambtenaar in een verslag over de onderhandelingen van vorige maand in Mexico.

Maar juist de vrees om het internet van burgers af te pakken was voor Europese toezichthouder gegevensbescherming Peter Hustinx eerder deze week reden om een brandbrief te schrijven. Zijn inschatting is juist dat ACTA hier in de praktijk wel toe gaat leiden, omdat providers anders aansprakelijk worden gesteld voor inbreuk op auteursrechten door hun abonnees.

Amerikaanse regelgeving

Uit de teksten blijkt ook wat al eerder werd vermoed: de civiele paragraaf is geschreven door de Verenigde Staten. Critici beweerden al langer dat uitgelekte ACTA-teksten teveel lijken op de omstreden Amerikaanse auteursrechtenwetgeving, de Digital Millennium Copyright Act (DMCA).

Volgens de documenten van EZ hoeven burgers niet bang dat hun laptop of mp3-speler aan de grens wordt doorzocht. Er is namelijk onderhandeld over het vrijstellen van persoonlijke bagage. Wat dit precies betekent blijft obscuur.

De Europese Commissie vindt de controverse rond ACTA eigenlijk wel grappig, zo noteert de ambtenaar over de bijeenkomst. “Er komt ook nog een stakeholderbijeenkomst komende maand (bij voorkeur een voetbalstadion zodat alle supporters van het bekritiseren van ACTA gehuisvest kunnen worden, grapte de Cie).”

Het Ministerie van Economische Zaken wil niet inhoudelijk reageren.