“Netneutraliteit is goed voor iedereen.” Die uitspraak is niet van een politieke voorvechter, maar van de gezaghebbende telecomanalist Benoît Felten van onderzoeksbureau Diffraction Analysis. En met iedereen bedoelt hij expliciet óók de telecombedrijven.

Netneutraliteit maatschappelijk nuttig

We hebben het niet over de zekering van grondrechtelijke meningsvrijheid en privacy door netneutraliteit. We laten de mededingingsrechtelijke eerlijkheid die netneutraliteit creëert buiten beschouwing. Vergeet zelfs de macro-economische voordelen van netneutraliteit, zoals vorig jaar nog geschetst door het CPB.

Dit gaat over netneutraliteit als reddingsboei van bedrijven als KPN, Vodafone en T-Mobile. Maar netneutraliteit hangt toch als een zwaard van Damocles boven de markt? Er zal geen ruimte meer zijn om te investeren in 4G-netwerken? De prijzen van mobiel internet zullen toch omhoogschieten? Ten minste, zo beweren de operators.

Aanpassen of doodgaan

“Dat is absolute onzin. De telecombedrijven zeggen: netneutraliteit bedreigt investeringen voor de toekomst, of ze zeggen: het bedreigt onze basis, de inkomsten uit voice en sms. Maar geen van beide klopt. Er is meer dan genoeg kapitaal om te investeren in infrastructuur en het is niet netneutraliteit dat oude melkkoeien voice en sms bedreigt, maar de opkomst van mobiel internet als zodanig,” aldus Felten in gesprek met Webwereld.

“Hebben de providers een probleem? Absoluut. Ze zitten in een cruciale transitiefase. De manier waarop ze business deden verandert fundamenteel. Maar het is aanpassen of doodgaan. Wat ze graag zouden willen is zo lang mogelijk doorgaan op oude voet, maar dat is zelfmoord op lange termijn. Want die transitie gaat door, die is niet meer te stoppen.”

Duidelijkheid voor alle partijen

“In plaats van desperaat pogingen om het reguleringsklimaat te veranderen, hadden de operators beter hun tijd en moeite kunnen stoppen in betere en goedkopere diensten. Netneutraliteit wettelijk vast leggen biedt duidelijkheid voor consumenten én telecombedrijven. Het biedt de providers de mogelijkheid om eindelijk te focussen op wat echt belangrijk is in plaats zich stuk te bijten op fata morgana's waarmee ze jaren hebben verspeeld. Dat is positief voor iedereen.”

Maar zorgt netneutraliteit niet voor hogere prijzen van mobiel internet? Felten: “Als er een concurrerende markt is, is er geen reden dat prijzen substantieel stijgen door netneutraliteit. Het kan heel goed dat sommige providers hun tarieven verhogen, afhankelijk van de propositie. Maar als de prijzen ineens fors omhoog gaan is er duidelijk te weinig concurrentie in de markt.”

'Tariferen' is fout en zinloos

Het punt dat Felten keer op keer maakt: het tariferen van bijvoorbeeld voipdiensten als Skype, SIP of Viber, zoals KPN van plan is en Vodafone al doet, is niets meer dan een gevaarlijk doekje voor het bloeden.

“Het idee dat heffingen op andermans diensten een levensvatbare omzet genereert is simpelweg fout. Het levert geen substantiële inkomsten op en het is geen duurzaam model. Financieel verandert er dus niets, maar het leidt wel tot de hele enge situatie waarin consumenten opgesloten zitten in het model dat de operators hen opdringen.”

Bedelen bij Google

Precies hetzelfde geldt overigens ook voor het ‘plan’ dat Google, Apple en Facebook over de brug moeten komen. Om de zoveel tijd klagen de grote Europese telecombedrijven dat Google gigantische winsten maakt over de rug van de netwerk operators. Deze zogenaamde over-the-top (OTT) dienstverleners zijn parasieten die mee moeten gaan betalen, is de boodschap, onlangs nog van Vodafone Nederland.

Los van de principiële onjuistheid van zo’n eis (deze bedrijven betalen immers al voor hosting en transit), valt er, als je de cijfers kent, bitter weinig te halen bij Google. Felten werkte dit hypothetische scenario recentelijk uit in het onderzoeksrapport ‘Net discrimination won’t buy you next-generation access’. De bevindingen zijn ontnuchterend.

Ontnuchterende cijfers

“Ok, stel dat Google over de brug zou komen en 10 procent van z’n advertentieinkomsten zou overdragen aan de operators. Als je dit per land verdeelt over alle vaste en mobiele internetproviders, dan blijft er voor elke partij slechts een fractie over. Een stijging van maximaal rond de één procent omzet per klant (ARPU).

Zo’n bedrag is natuurlijk mooi meegenomen, maar dus totaal niet substantieel. Voor veel operators is dit schokkend, want ze hoopten dat zo’n deal hun bedrijfseconomie structureel positief zou veranderen. Maar dat is dom en kortzichtig wensdenken”, sneert Felten.

Genoeg kapitaal voor investeringen

Op naar de volgende veelgehoorde klacht: het (mobiele) dataverkeer explodeert, netwerken slibben dicht, en er is geen geld voor nieuwe investeringen. Maar een recent rapport van een ander onderzoeksbureau, Strategy Analytics, prikt ook dat doemscenario door.

Er is zeker een gigantische stijging in het aantal Petabytes dat wordt verstookt, maar als je dat vertaalt naar de benodigde capaciteit tijdens de kritieke piekuren per dag, dan zien de cijfers er ineens een stuk minder apocalyptisch uit.

“De geschatte capaciteit tijdens piekuren is 70 tot 80 procent lager dat het totale verkeer dat per etmaal door het netwerk gaat. Deze speelruimte wordt vaak verzwegen in de discussie,” constateert netwerkanalist Sue Rudd.

“Omdat benodigde capaciteit veel lager uitkomt dan eerdere schattingen, hebben mobiele operators genoeg kapitaal om de groeiende vraag bij te benen. De benodigde investeringen kunnen worden opgebracht met hetzelfde percentage van de omzet aan kapitaalinvestering (tussen de 8 en 13 procent) als traditioneel het geval is,” luidt de conclusie van Strategy Analytics.

Transitie doet pijn

De bevindingen van Strategy Analytics en Diffraction Analysis van Benoît Felten worden ook onderschreven door Tim Poulus van het Nederlandse onderzoeksbureau TelecomPaper. Poulus concludeert in zijn marktanalyse: “Waar operators vooral schermen met stijgende kosten voor dataverkeer, gaat het in werkelijkheid waarschijnlijk meer om de omzetderving doordat minder ‘managed services’ verkocht worden.

Natuurlijk doet een ‘technology switch’ pijn. Het business model moet op de schop en er zal sprake zijn van een ‘rebalancing’ van oude bronnen (managed services zoals broadcast TV, telefonie, SMS) naar nieuwe bronnen (dataverkeer, ‘revenue sharing’ met Over-the-top (OTT)-partners).”

Netneutraliteit als reddingsboei

“Echter, operators halen grote omzetten uit de lucratieve breedbandmarkt en als ze weten samen te werken met OTT-partijen liggen er nog meer voordelen in het verschiet. Kortom, operators hoeven niet bang te zijn voor netneutraliteit en kunnen er juist een opportunity in zien.”

Eerder in het Dossier Netneutraliteit:

11 juni: Kroes: Nederlandse netneutraliteit prematuur 9 juni: De duivelse details van netneutraliteit 9 juni: Regering omarmt wet netneutraliteit 7 juni: Machtsstrijd om netneutraliteit nadert kookpunt 1 juni: VVD begrijpt weinig van netneutraliteit 31 mei: Kamer: netneutraliteit voor vast en mobiel 27 mei: 'Netneutraliteit smoort innovatie in telecomland' 24 mei: Netneutraliteit wordt verplicht in Telecomwet 20 mei: Kroes: afknijpende operators aanpakken 20 mei: Viber: alleen Vodafone Nederland blokkeert ons 19 mei: Tweede Kamer eist keiharde netneutraliteit 13 mei: Vodafone gebruikt DPI voor voipblokkade 12 mei: KPN luistert abonnees af met Deep Packet Inspection 28 april: Verhagen: blokkeren mobiele diensten geen censuur 27 april: Kamer tegen blokkeren mobiele chat en voip 18 januari: OPTA maakt einde aan netneutraliteit