"Als wij mensen kunnen pakken door de hulp in te roepen van Anonymous dan gaan wij ervoor zorgen dat wij deze mensen naast ons trekken om deze strijd aan te gaan", zegt Madeleine van Toorenburg, Tweede Kamerlid CDA, zondag in een uitzending van Undercover in Nederland. In het programma hielp een vermeend Anonymouslid de journalist Alberto Stegeman bij het opsporen van online pedofielen op het Tor-netwerk.

De hulp inroepen van Anonynous bij het opsporen van kinderporno en pedofielen noemt Ronald Prins, directeur van beveiligingsbedrijf Fox-IT, onwenselijk. "Als je dat toestaat dan geef je als overheid aan dat je het internet niet snapt. Je creëert een soort Wilde Westen door te zeggen 'los het zelf maar op'." Ook Wim de Bruin, woordvoerder Openbaar Ministerie, wijst hulp van Anonymous af. "Je gaat geen boeven vangen met boeven."

Politie mag niet hacken

Prins pleit voor uitbreiding van wetgeving, zodat de politie zelf mag inbreken op servers waarop kinderporno staat. "Nu is dat wettelijk niet geregeld en mag de politie niet hacken. Natuurlijk moet je dat zorgvuldig inzetten met bijvoorbeeld toestemming van de rechter-commissaris."

"Als je kan inbreken op een server kan je de pedofielen achterhalen", aldus Prins, die erop wijst dat de politie na het inbreken op een server in het Tor-netwerk het echte ip-adres kan achterhalen. "En daarmee heb je een spoor in de normale wereld. Waar staat de server fysiek en wie betaalt ervoor? En in die zin kan je ook zien of de admin inlogt van bijvoorbeeld zijn huisadres."

Gebaat bij uitbreiding

De uitspraak van Prins is voor de stichting Bits of Freedom (BoF), die opkomt voor digitale burgerrechten, te kort door de bocht. Het is volgens de stichting logisch dat Prins dat zegt omdat zijn bedrijf zulke hacksoftware verkoopt en dus gebaat is bij uitbreiding van politiebevoegdheden.

Prins reageert dat zijn uitspraak meer uit het hart komt dan financieel gedreven is. “We verkopen helemaal geen hacksoftware, we kunnen politie daarbij wel ondersteunen. We hebben echt veel meer werk dan we aankunnen en zitten hier commercieel gezien echt niet op te wachten."

Te weinig personeel?

BoF ziet de uitbreiding van politiebevoegdheden echter als inbreuk op de privacy van burgers. "Door meer bevoegdheden kan de internetgebruiker steeds minder dingen doen zonder dat de politie het in de gaten houdt", zegt Rejo Zenger tegen Webwereld.

Zenger betwijfelt of het tekort aan bevoegdheden werkelijk het probleem is. "Voordat aan uitbreiding gedacht moet worden moet eerst goed gekeken worden welk probleem de politie werkelijk heeft en wat daar een goede oplossing voor is", vindt hij. "Misschien kampt de KLPD wel met een kennisprobleem of te weinig personeel om actiever strijd te voeren tegen kinderporno online".

Spierballen tonen

Volgens Prins moet de politie een duidelijker signaal afgeven aan online pedofielen. Hij wijst op de uitspraak van een Belgische pedofiel in de uitzending die stelt zich veiliger te voelen met de geanonimiseerde Tor-software dan in de fysieke wereld.

"De politie moet af en toe online zijn spierballen laten zien door er pedofielen weg te halen. Een pedo heeft namelijk geen morele bezwaren, die kijkt alleen of hij veilig is. De politie moet in staat zijn om een pedo van het netwerk af te halen, zodat het andere pedofielen afschrikt en ze weten dat ze niet ongezien blijven", vertelt Prins tegen Webwereld.

Op afstand betreden

Zenger ziet complicaties en wijst op eerdere acties waarbij de politie ook toegang tot servers met kinderporno had. Hij vraagt zich af of een vrijbrief om te hacken wel nodig is. "Vorig jaar haalde het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) ook al kinderporno-bestanden offline van een server op Tor. Kennelijk beschikken ze dus al over dat soort bevoegdheden en kennis."

Het OM reageert dat de rechter-commissaris daarvoor toestemming gaf, ondanks het ontbreken van een wettelijke grondslag. “De rechter-commissaris maakte een afweging tussen de privacy-schending en de ernst van de strafbare feiten." Overigens noemt woordvoerder De Bruin het liever “op afstand betreden van een computersysteem", dan “hacken".

Meer moeite

Sinds 2010 pleit het OM al voor een uitbreiding van de bevoegdheden. Maar of wetgeving tot stand komt is afhankelijk van de minister. De Bruin: “Het is echter niet zo dat wij hangende die ontwikkeling geboeid met de armen op de rug staan." Hacken is dus wel degelijk mogelijk. Het kost volgens hem alleen meer moeite om de rechter-commissaris te overtuigen dan bij een verankering in wetgeving.

Volgens Prins is het in ieder geval beter dat er over de bevoegdheden van de politie gedebatteerd wordt, dan de vraag of de politie in zee moet gaan met "criminelen", zoals Anonymous, voor de opsporing van online kinderporno.

Anonymous rectificatie

Inmiddels is er ook onenigheid ontstaan binnen het losvaste collectief Anonymous over de oprechtheid van de pedo-klokkenluider. Het Anonymouslid dat problemen aan de kaak stelt in het SBS-programma wordt afgevallen door andere anoniemen. Een lid van Anonymous verklaart in een bericht gericht aan Stegeman: "Je zegt dat je gesproken hebt met een woordvoerder van Anonymous, terwijl we geen woordvoerder hebben".

De hackers dreigen met acties als Stegeman die "fout" in zijn volgende uitzending niet rectificeert. Dat deel van Anonymous benadrukt ook niet gezien te willen worden als pedojagers of hackersgroepering, maar eerder als een legioen dat zich verzet tegen "valse mensen".