De trend is gezet op de Windows World Expo in Tokio, waar fabrikanten de laatste mini-notebooks en –subnotebooks laten zien die op ieder terrein hun grotere broers (de A4-klasse laptops) naar de kroon steken, behalve in afmetingen en gewicht. Met de lichtere, dunnere en smallere ultraportables willen de Japanse PC-makers de laatste twijfelaars over de streep te trekken – de managers die zich nu nog geen breuk willen sjouwen met een laptop. Sony heeft in Tokio het prototype getoond van een mini-notebook, die draait op Windows 98 en die is uitgerust met een ingebouwde digitale camera (CCD) voor foto's en videobeelden. Deze nieuwe Viao heeft een 9 inch scherm met een resolutie van 1024 bij 480 pixels en USB-poort voor contact met de desktop-PC. Concurrent Casio legt de laatste hand aan een miniem Windows 98-notebook met een 6,7 inch SVGA-beeldscherm (TFT-LCD), die 2,5 centimeter dik is en 850 gram schoon aan de haak weegt. De ultraportables vallen ruwweg in twee categorieën: de eerste groep beslaan overwegend het oppervlak van een velletje B5 (259 bij 208 milimeter), zoals de Portege 3000 van Toshiba, een notebook met Pentium MMX 233 MHz processor. De tweede categorie bevat alle liliputters onder de draagbare computers (210 bij 150 milimeter) en zijn geënt op de Libretto van Toshiba, de Windows 95-computer die is geperst in een behuizing met een omvang 215 bij 125 milimeter, een dikte van 24,5 milimeter en een gewicht van 820 gram. De nieuwste Libretto, de SS1000, wordt aangedreven door een 166 MHz Pentium MMX, heeft 32 MB RAM aan boord (op te schroeven tot 96 MB) en is voorzien van een 2,1 GB harddisk. Het scherm – 640 bij 480 pixels, 6,1 inch in doorsnee – kan 16,77 miljoen kleuren tonen. Na jaren van vruchteloos proberen een gat te vinden in de thuismarkt lijkt het nu eindelijk te gaan lukken voor de Japanse fabrikanten. De Viao 505, passend op een B5-je, van Sony zette de deuren vorig jaar op een kier. Na het succes van de Viao 505 hebben ook anderen – NEC, Sharp en Toshiba – hun Viao-klonen op de markt gebracht. In 1994 werden er 182.000 kleine notebooks aan de man gebracht: met de populairiteit van de ultraportables lijkt dat cijfer te gaan stijgen naar 710.000 in het jaar 2000, zo luidt een voorspelling van het marktonderzoekbureau IDC. Vorig jaar was 1 op de 3 verkochte draagbare computers een subnotebook. De draagbaren als geheel vormden ongeveer de helft van de totale PC-verkopen in 1997. Brandende vraag voor de producenten van kleine notebooks is de matige belangstelling in de Verenigde Staten en Europa. Zeker de Amerikanen kiezen liever voor de volle mep en hebben vooral moeite met de kleinere toetsenborden waarmee Japanse ultraportables zijn uitgerust. IBM kwam in 1990 al met een subnotebook op de proppen, maar raakte de draagbare computer aan de straatstenen niet kwijt. De Toshiba Libretto is een uitzondering daarop. Dit mini-notebook werd in juni van het vorig gelanceerd: in de negen maanden daarna zijn er in het westen 100.000 exemplaren van verkocht. Het succes van de Libretto heeft de PC-fabrikanten in Japan weer iets meer moed gegeven, hoewel nog geen enkel bedrijf durft te zeggen wanneer zijn ultraportables de oversteek gaan maken. Er wordt ook gezocht naar samenwerking met Amerikaanse producenten. Zo verwacht IBM binnen een jaar een made-in-Japan-subnotebook in de VS uit te brengen.