Een nieuw wetsvoorstel dat webblokkades mogelijk maakt zorgt voor onrust bij juristen en isp’s. Internetproviders kunnen zonder tussenkomst van de rechter worden verplicht verkeer te blokkeren dat wordt gebruikt voor het organiseren van en deelname aan kansspelen zonder vergunning óf sites met reclames hiervoor. Deze blokkade geldt voor internet access providers, hostingproviders en financiële dienstverleners en wordt uitgevaardigd door de nieuwe kansspelautoriteit.

Internet-diensten strafbaar

Dat staat in de voorgestelde wijziging voor de wet op de kansspelen. Die wet legaliseert het online gokken onder strenge voorwaarden, in ruil voor bestrijding van het illegale aanbod. Om de blokkade door tussenpersonen mogelijk te maken is ook de verbodsbepaling in de wet breder gemaakt, ook het “verschaffen van middelen” wordt strafbaar.

Het ministerie van Justitie schrijft hierover in de toelichting: “Het voorgestelde artikel 34n voorziet in de vereiste wettelijk grondslag voor het blokkeren van internetverkeer. Daarnaast is het op grond van artikel 1, eerste lid, onder b, Wok verboden deelname aan illegale kansspelen te bevorderen of daartoe middelen te verschaffen bijvoorbeeld door het verlenen van internet-diensten. De mogelijkheid om dergelijke diensten te belemmeren is in bepaalde gevallen noodzakelijk om de doelstellingen van het kansspelbeleid – met name de bescherming van de rechten en de gezondheid van de speler en het voorkomen van criminaliteit en illegaliteit - te realiseren.”

Geen preventieve filterplicht

“Aangezien van financiële- en telecomdienstverleners niet kan worden gevergd dat zij alle financiële transacties en content zelf monitoren, voorziet het voorgestelde artikel 34n in een bijzondere regeling die ertoe strekt dat de kansspelautoriteit na constatering dat dergelijke dienstverleners een onmisbare schakel in illegaal kansspelaanbod vormen, deze dienstverleners een bindende aanwijzing kan geven die dienstverlening te beëindigen.”

Justitie maakt hierbij geen onderscheid tussen hosting- of access providers, beide soorten zijn “onmisbaar” voor kansspelen op afstand. De providers kunnen na een blokkadebevel van de kansspelautoriteit eventueel in bezwaar of beroep bij de bestuursrechter. Justitie pleitte al eerder voor een DNS-blokkade van illegale goksites. In de toelichting belooft het ministerie dat de blokkades “prudent en proportioneel worden ingezet”. Een woordvoerder spreekt van een ‘uiterst middel’. Hij erkent dat er inderdaad geen onderscheid wordt gemaakt tussen hosters en access providers, maar benadrukt dat de wet zich richt op de aanbodkant.

Blokkeren als Walhalla

XS4ALL is er echter niet gerust op. “Dit is een zeer zorgwekkende ontwikkeling”, reageert de zegsman van de isp, die spreekt van fantoombestrijding. “Het is heel simpel, het werkt niet, het is eenvoudig te omzeilen. Je moet het bij de bron aanpakken. Maar steeds meer beleidsmakers zien blokkeren als het Walhalla. En als blokkeren niet werkt, dan is er de neiging om nog méér te blokkeren.”

XS4ALL zal samen met moederbedrijf KPN nog een formeel antwoord formuleren als onderdeel van de consultatieronde van de wet.

Function creep van blokkade

Ook ICT-jurist Arnoud Engelfriet vreest dat het wetsvoorstel de deur openzet naar meer blokkades. “Het is voor het eerst in Nederland dat een bevoegdheid om internetverkeer of sites te blokkeren in een wetsvoorstel staat. Ik weet überhaupt geen andere landen die zoiets doen. Ja misschien China of zo, maar dat is niet het meest lichtende voorbeeld”, aldus Engelfriet. “Nu is het aanpakken van illegaal gokken door middel van internetblokkades, wat volgt?” vraagt Engelfriet zich af. “Buitenlandse kinderpornosites, jihadsites, phishingsites? Dit wetsartikel is een blauwdruk voor meer.”

In de wet staat ook dat providers een blokkade via de rechter kunnen bestrijden. Engelfriet: “Maar die volgorde is wel de omgekeerde.” Hij voorziet zogenaamde function creep als het blokkadesysteem eenmaal is ingericht. Dat maakt het laagdrempeliger voor organisaties als BREIN om ook sites te laten blokkeren.

Zinloos

Ook digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom (BoF) vindt het een slechte zaak dat er geen rechterlijke toetsing voor een blokkade is. “Derde partijen worden zo onnodig betrokken bij de strijd tegen illegaal gokken, en bovendien zijn dergelijke blokkades zinloos”, constateert Janneke Slöetjes van BoF.