Het register vormt de eerste Europese poging om de achterkamertjespolitiek inzichtelijk te maken. In praktijk lobbyen technologie-bedrijven er namelijk flink op los wanneer bij regelgeving of rechtszaken zoals die tegen Microsoft.

De nieuwe regels hebben een register gecreëerd waar lobbyisten zich vrijwillig registreren. Daarbij moeten zij openbaar maken hoeveel geld zij van welke organisatie ontvangen. De gedragscode bepaalt bovendien dat lobby-groepen hun belangen openbaar maken wanneer zij met politici en ambtenaren spreken. Daarnaast moeten zij beloven dat zij beloven dat de informatie die zij daarbij verschaffen 'onbevooroordeeld en niet misleidend is'.

Kritiek

Vooral non-gouvernementele organisaties (ngo's), waaronder Greenpeace, klagen echter dat maatregel niet effectief is. De sector behoort tot de meest active lobbyisten in Brussel, en hebben daarom veel te verliezen. Maar veel tech-lobbyisten geven toe dat zij de regels te zwak vinden.

Vooral het vrijwillige karakter van het register trekt veel kritiek. Daarnaast is er twijfel over het besluit om alleen de naam van de firma, brancheorganisatie, ngo of vakbond te registreren, en niet de namen van de individuele lobbyisten.

ALTER-EU, een verbond van ngo's die voor een grotere transparantie van lobby's pleit, voert daarnaast aan dat de financiële regels te zwak zijn en bedrijfslobbyisten bevoordelen.

"Bedrijfslobbyisten moeten een schatting naar 'eer en geweten' van hun lobby-inkomsten in Brussel geven, terwijl publieke organisatie de omvang van hun totale budget moeten vrijgeven. Pleitbezorgers voor grotere transparantie eisen dat alle lobbyisten gelijk behandeld worden. Zij moeten zowel de inkomsten als de totale budgetten openbaar maken," zegt de organisatie in een persbericht.

Zwakste ter wereld

Volgens Craig Holman, een medewerker van Public Citizen, een Amerikaanse groepering die strijdt voor meer transparantie, is het EU-register 'een van de zwakste in de wereld'. Hij voorspelt dan ook dat de regels hun doel zullen missen.

Amerika is nog altijd kampioen als het aankomt op pogingen van bedrijven om toekomstig beleid te beïnvloeden. Schandalen zoals met Jack Abramoff zijn in Europa nog niet voorgekomen. De lobbyist belandde in 2006 voor bijna 6 jaar in de cel omdat hij onder meer politici had omgekocht. Het schandaal vormde wel de aanleiding om ook hier beter naar lobbyisten te kijken.

Verder afstemmen

Slim Kallas, die de nieuwe regels heeft opgesteld, verdedigde zijn plan op maandag. "We moeten de regels nog verder afstemmen. Dit is een eerste stap die een belangrijk culturele verandering zal bewerkstelligen."

Brancheorganisatie tegen regels

Ook directeur-generaal Mark McGann van de European Information and Communications Technology Association (EICTA) vindt de regels tekort schieten. EICTA is een van de grootste vertegenwoordigers van de computer- en elektronica-sector en vertegenwoordigt onder meer Microsoft, IBM, Sun Microsystems en Nokia.

"Een verplicht register was beter geweest", zei McGann, waarbij hij benadrukte dat hij op persoonlijke titel sprak. "Zonder gedwongen register zijn de corrupte elementen niet uit Brussel te verbannen."

Onduidelijk

Volgens burgerrechtenorganisatie Statewatch zijn de nieuwe regels nutteloos. "Wat betekent 'onbevooroordeeld'?" vroeg redacteur Tony Bunyan zich af. "Is een persbericht van de Europese Commissie bevooroordeeld omdat het een mening bevat, of is elke mening bevooroordeeld die afwijkt van de opinie in het persbericht?

Register alsnog verplicht?

De Commissie zelf spreekt de kritiek tegen. Woordvoerder Valerie Rampi zegt in een reactie dat een verplicht register nieuwe wetgeving had vereist, en dat het register daardoor extra vertraging zou hebben opgelopen. Zo'n wet is bovendien overbodig omdat de Commissie wil aanhaken bij pogingen van het Europees Parlement om de transparantie te vergroten.

In het Parlment moeten lobbyisten zich verplicht registeren om toegang tot het gebouw te krijgen. De Commissie laat geen buitenstaanders in zijn gebouw toe, en zal die regels ook handhaven.

Een speciale commissie probeert nu beleid op te stellen voor lobbyisten in zowel het Parlement, de Europese Commissie en de Ministerraad. Vertegenwoordigers van de drie organisaties moeten tegen het einde van dit jaar overeenstemming bereiken. Dan zal registratie in het nieuwe register van de Commissie verplicht worden om een toegangspas voor het Parlement te bemachtigen. Daardoor wordt het register in praktijk verplicht gesteld, bepleit Rampi.