Tegelijk met Nokia's apparatendivisie neemt Microsoft toch ook een lading patenten over. Dit zijn dan zogeheten design patents, wat neerkomt op ontwerprechten. Concurrent Apple heeft met dergelijke bescherming van eigen designwerk tot op heden juridische successen geboekt, tegen onder meer Android-gigant Samsung. Nokia draagt samen met zijn smartphonetak 8500 design patents over aan Microsoft. Die koper krijgt voor alle andere 30.000 patenten van de Finse firma een tienjarige licentie.

Flinke verschuiving van patentwapenvoorraden

Voor die patentlicentie betaalt de Windows Phone-maker 1,65 miljard dollar. Daar is een optie opgenomen om de tienjarige deal te verlengen voor onbepaalde tijd. Nokia laat weten aan Webwereld niet in te gaan op vragen hierover zolang de deal nog niet rond is. Dat gebeurt naar verwachting begin 2014. Microsoft op zijn beurt heeft de vragen van Webwereld over de patentconstructie in ontvangst genomen en komt er nog op terug.

Naast de merknamen Lumia en Asha krijgt Microsoft 8500 ontwerprechten. Plus een tienjarige licentie om de Nokia-merknaam te mogen gebruiken voor featurephones:

Via: Microsoft.

Ondertussen laat Microsoft in zijn presentatie over de strategische overname al wel details los. Zo bedekt de patentlicentie álle patenten en patentaanvragen van Nokia, met uitzondering van die op het gebied van netwerkinfrastructuur. Die zijn afkomstig van de joint venture Nokia Siemens Networks (NSN), waaruit Nokia net deze zomer zijn partner Siemens heeft uitgekocht. Die bedrijfstak is één van de drie pijlers waarop het resterende Nokia zijn toekomst nu bouwt.

Drie pijlers, waaronder R&D

Naast NSN zijn dat kaarten- en navigatiedienst HERE, en de onderzoekstak Advanced Technologies. Laatstgenoemde is door Nokia al omschreven als leider in "technologie-ontwikkeling en -licentiëring". Dat suggereert een model van uitvindingen bedenken en patenteren om daar vervolgens licentiegeld voor te vragen. Dit nieuwe verdienmodel is nu bevestigd door Nokia's woordvoerder en juridisch patentexpert Mark Durrant.

"Zodra we niet langer onze eigen mobiele devices business hebben, volgend op het afronden van de transactie [met Microsoft - red.], zouden we in staat zijn om licentiëring van sommige van die technologiën te verkennen", zegt hij tegen persbureau Reuters.

Het wegvallen van die bedrijfsactiviteit vermindert het risico van tegenaanklachten indien Nokia op patentoorlogspad gaat, stelt open source-consultant Simon Phipps op Webwerelds Amerikaanse zustersite InfoWorld. Nokia is volgens hem nu vrij om het patentportfolio in te zetten als melkkoe. En voldoet daarmee feitelijk aan de definitie van een patenttrol.

Het feit dat patenttrollen zelf geen producten voeren met de door hun gepatenteerde technologie is een groot voordeel voor die licentieverlenende bedrijven. Ze hoeven namelijk geen counterclaims te vrezen, stelt ook hoofdrechter Randall Rader van het Amerikaanse beroepshof voor het Federal Circuit, waar alle hoger beroepen van patentzaken terechtkomen.

Lees: Hoge patentrechter heeft oplossing voor patenttrollen

Tot op heden defensief gebruikt

Nokia's juridisch woordvoerder Durrant zegt tegen Reuters dat het bedrijf zijn octrooien tot op heden niet breed in licentie heeft verstrekt aan andere bedrijven. Nokia heeft zijn patentportfolio vooral defensief gebruikt, stelt Durrant. In 2011 heeft de telecomveteraan daarmee al patentstrijder Apple op de knieën gekregen.

Het bedrijf dat toen nog onder leiding stond van grondlegger Steve Jobs is tot een schikking gekomen nadat het in 2009 was aangeklaagd voor patentschending. Tegen- en vervolgaanklachten zijn gevolgd, die uiteindelijk allemaal in één klap zijn gestaakt. Terwijl details over deze deal niet zijn bekendgemaakt, is het Nokia die miljoenen betaald krijgt van Apple.

Patenttrol pur sang?

Voormalig Sun-topman Phipps voorziet dat het restant van de Finse firma zich nu kan ontpoppen tot patenttrol. Daarbij kunnen alle concurrenten van Microsoft doelwit worden. In de praktijk is dat al enigszins aan de orde, via een derde partij die door Microsoft en Nokia samen is voorzien van patentammunitie. Patenttrol Mosaid heeft begin vorig jaar Apple aangeklaagd. Google klaagt hierover bij de Amerikaanse en Europese overheid.