De commissie van het Amerikaanse congres die eerder Cyber Intelligence Sharing and Protection Act (CISPA) bedacht, blaast de omstreden cyberwet nieuw leven in. De wet is vorig jaar aangenomen door het Huis van Afgevaardigden, de Amerikaanse Tweede Kamer, maar gestrand bij de Senaat. De commissie probeert nu de scherpe randjes eraf te halen om president Obama, die mordicus tegen CISPA is en met een veto dreigt als het ooit op zijn bureau belandt, over te halen om de wet niet meer te dwarsbomen.

Gevoelige kwesties aangesneden

De VS worstelt al geruime tijd met het invoeren van een cyberwet. Er is brede consensus onder congresleden dat er maatregelen nodig zijn om de netwerkinfrastructuur beter te beschermen, maar elk voorstel dat tot nu toe is ingediend strandt ergens in het bureaucratische proces. Dat komt omdat bij voorstellen om de infrastructuur te reguleren, vrijwel automatisch gevoelige kwesties als auteursrechten, dataprotectie en packet-inspection aan bod komen.

CISPA is dan ook een controversieel voorstel. De wet moet het mogelijk maken voor bedrijven om makkelijker gegevens te delen. Onder meer Facebook, Microsoft en telco AT&T lopen er warm voor. De wet lijkt op papier een voorstel dat overheidsbemoeienis verkleint: de wet zorgt ervoor dat de federale overheid geen censuur kan toepassen, toegang tot bepaalde sites niet mag blokkeren en dat bedrijven verzoeken van de overheid om informatie te overhandigen moeten kunnen weigeren.

Maar privacygroepen trokken ten strijde tegen het voorstel. Die zien de wet als een verlengstuk van de twee eerdere wetten die tot doel hadden internetpiraterij te bestrijden. De bepalingen van CISPA zijn namelijk zo breed opgesteld, dat ze nogal voor meerdere interpretaties vatbaar zijn. Eén clausule bepaalt daarbij dat de overheid of bedrijven niet aansprakelijk zijn voor eventuele schade die volgt uit toepassing van de wet. Dat laat alarmbellen afgaan bij critici die bang zijn dat de wet wel degelijk overheidsbemoeienis mogelijk maakt. Daarnaast is er grote controverse rond het feit dat de inlichtingendienst NSA verregaande bevoegdheden zou krijgen en aan het hoofd van de praktijkuitvoering komt te staan.

Terugkeer auteursrechtenwet

Bovendien zien tegenstanders stukken van SOPA en PIPA terug. Deze voorstellen leverden felle protesten op, onder meer van CISPA-voorstander Facebook, omdat de wet het mogelijk maakte om hele sites uit de lucht te halen bij verdenking van copyrightschending. De twee wetten verschenen ongeveer tegelijkertijd, SOPA was een voorstel van leden van het Huis van Afgevaardigden en PIPA van de Senaat. Beide voorstellen zijn vanwege de controverse niet ingediend voor een stemronde. De sponsoren van de voorstellen zeggen te wachten tot er een bredere steun voor is. Maar nu zelfs filmbazen SOPA doodverklaren, drijft het antipiraterijvoorstel op de kop in de vissenkom.

CISPA haalde het wel door het Huis van Afgevaardigden, maar de Senaat heeft CISPA nooit in behandeling genomen. Als een meerderheid van de Senaat niet voor het plaatsen van het wetsvoorstel op de behandelingsagenda is, blijft het voorstel stof verzamelen tot senatoren met invloed tot sponsoring van het voorstel overgaan. De Senaat was tijdens de controverse rond CISPA al bezig met een eigen cyberwetsontwerp en zag het nut van CISPA niet in. Daarnaast was het veto-dreigement van president Obama een aanvullende reden om het voorstel niet in behandeling te nemen.

Op de volgende pagina: Obama is het wachten zat en grijpt de cybermacht.

Aangepaste versie strandt

Een aangepaste versie van de CISPA, nu simpelweg Cybersecurity Act (CSA) genoemd, belandde vorige zomer voor behandeling in de Senaat. Het leek erop dat er voldoende steun was voor de wet en als het tot een stemronde zou komen, zou de wet goedgekeurd worden en bij president Obama verschijnen ter ondertekening. Omdat de president voorstander is van deze afgezwakte versie, zou de cyberwet eindelijk realiteit worden.

Maar de CSA stuit op tegenstand van een kleine groep Senatoren die tot twee keer een filibuster ondernamen. Daarbij neemt een senator zoveel spreektijd op, dat het niet tot een stemronde kan komen en de behandeling weer wordt verplaatst. Zo'n filibuster kan worden doorbroken als een twee derde van de aanwezige senatoren stemt voor cloture, dat de Senaat dwingt tot stemmen.

Deze noodgreep kon tot twee keer toe niet de benodigde overgrote meerderheid vinden en de CSA blijft daarom maar steeds hangen in de Senaat. In de komende maand moet het voorstel opnieuw op de agenda van de Senaat verschijnen. Overigens waarschuwt CISPA-tegenstander Electronic Frontier Foundation (EFF) dat zelfs de afgezwakte versie gevaarlijk vage omschrijvingen bevat.

Obama grijpt cybermacht

President Obama was het wachten op een cyberwet eind vorig jaar zat en neemt rigoureuze maatregelen om in te kunnen grijpen bij een door de Amerikanen gevreesde 'Cyber Pearl Harbor'. Obama heeft een presidentieel bevel getekend dat hem de macht geeft de infrastructuur in te zetten, zelfs voor een preventieve cyberaanval tegen een ander land. Hiermee heeft het Witte Huis een pakket noodmaatregelen om buiten het Congres om cyber(tegen)aanvallen uit te voeren. Deze executive order wordt naar verwachting volgende week officieel uitgevaardigd, na de jaarlijkse State of the Union, waarin de president het Congres toespreekt.

Omdat elk congreslid een amendement aan een voorstel kan prikken - of dat nu iets met de inhoud te maken heeft of niet - worden wetsontwerpen topzwaar met controversiële onderwerpen en lopen ze nóg meer vertraging op. Zo zijn er 200 amendementen aan de CSA geprikt, onder meer een amendement om de wapenwet aan te passen en een antiabortusmaatregel. Over deze amendementen kan vervolgens ook weer gestemd worden en nogal eens loopt een wet verdere vertraging op vanwege het gesoebat over zo'n toevoeging.

Verschillende congresleden zijn dan ook ernstig gefrustreerd over het cyberoponthoud. Eind januari werd er daarom wéér een voorstel ingediend. Dit voorstel bevat basale plannen voor de netwerkinfrastructuur en moet het grondwerk leggen voor alle opvolgende cyberwetten die gaan over omstreden onderwerpen als packet-inspection, privacy van burgers, databescherming, auteursrechten, etc. Dit voorstel wordt gesponsord door zeven Democraten, die gezamenlijk voor voldoende steun moeten zorgen om hem door het Huis van Afgevaardigden te krijgen.