De volgende versie van de Digitale Werkomgeving Rijksdienst (DWR), die open standaarden gebruikt en waar mogelijk open source software, zit in het slop. De naam, DWR 2.0, is geschrapt, de ambities zijn teruggeschroefd, en het tijdspad wederom opgerekt.

Dit blijkt uit onderzoek van Webwereld naar het project. De bevindingen zijn gebaseerd op diverse, vaak interne, documenten. Ook werden tientallen gesprekken gevoerd met bronnen rond diverse departementen en overheidsautomatiseerder ICTU. Inmiddels is duidelijk dat het project 65 miljoen euro kost bovenop de kosten van een ingelijfd desktopproject GOUD.

Van GOUD naar NXT

Prioriteit in het project is de DWR 1.0 Client, beter bekend als de realisatie van de omstreden GOUD-aanbesteding. Na het uitrollen van de Windows-desktop wordt doorgewerkt aan het programma. DWR 2.0 moet open standaarden en waar mogelijk ook open-sourcesoftware gebruiken. Vorig jaar werd duidelijk dat dit pas in 2012 zou worden gerealiseerd. Maar nu blijkt dat de plannen zijn afgeschoten.

Ten eerste is de naam veranderd. Dat vormde namelijk een probleem, meldt het projectteam in een gesprek waaruit we niet mogen citeren. In ambtelijke kringen zou de angst vooral zijn dat de naam DWR 2.0 zou worden opgevat als iets dat uit de ambtenaar 2.0-gemeenschap zou voortvloeien. Daarom wordt gekozen voor een nieuwe naam en kwam DWR NXT (spreek uit als 'next'). Later wordt deze naam omgedoopt tot NXT.

Plannen gewijzigd en vertraagd

Ten tweede: er is meer gewijzigd dan de naam alleen. Er is twijfel over de haalbaarheid van de inzet van open standaarden. Zo waren er al architectuur-documenten voor DWR 2.0, maar wordt voor NXT aan een nieuwe architectuur gewerkt die binnenkort moet worden vastgesteld. Ingewijden stellen dat deze nieuwe plannen minder ambitieus zijn.

Het projectteam ontkent dit, maar uit een verklaring blijkt in elk geval dat het schema inmiddels is opgerekt. “Per 2012 zullen zeker onderdelen van een nieuwe, op open standaarden gebaseerde werkomgeving operationeel zijn. Zo is de uitrol van Firefox en OpenOffice.org gepland voor versie 1.2 van de DWR client die in april 2010 uitgerold gaat worden.” Dus waar eerst eind 2012 de volgende versie geheel operationeel zou zijn, is dat teruggebracht tot 'onderdelen van'.

Overigens heeft ook DWR 1.0 vertraging opgelopen, ondanks dat recentelijk gemeld werd dat deze tijdig is opgeleverd. Uit een planning (.doc) uit 2005 blijkt dat die oplevering al voor 1 januari 2008 op de rol stond. Volgens die planning had inmiddels de implementatie van DWR 2.0 (of NXT) al volop aan de gang moeten zijn.

Directory

Een ander groot pijnpunt in het project is de directory, een onmisbaar onderdeel voor het kunnen gebruiken van de eigen desktop door de hele Rijksoverheid heen. Hiervoor is in augustus een plan (.pdf) gemaakt. Maar de toekomst daarvan is onzeker, omdat de overheid gebonden lijkt te zijn aan Microsoft Active Directory (AD). Effectief betekent dit eigenlijk dat de keuze beperkt wordt tot de Windows-desktop.

Het projectteam geeft aan dat het heel lastig is een open directory te bouwen, maar dat dit nog wel een doel is. “Als eerste stap zal er een Open Directory (OD) naast de Active directory infrastructuur geïmplementeerd worden”, laat een woordvoerder van het verantwoordelijk ministerie van Binnenlandse Zaken weten. “Met name het tijdspad van migratie van AD naar een open standaard is ingewikkeld en nog onderwerp van studie, maar is wel het doel waar we uit willen komen.”

Wel open standaarden

Op zich is wel vastgelegd dat DWR zich aan standaarden moet houden en daarvoor is zelfs een commissie opgetuigd, blijkt uit een uitgelekte nota (pdf). Bepalend daarbij zijn de standaarden van het College Standaardisatie: “De door het College vastgestelde (open) standaarden worden één op één overgenomen. Bij de standaarden die voor de rijksdienst worden vastgesteld, bekijkt de commissie of het relevant is om ze aan het Forum voor te leggen als kandidaat standaard voor vaststelling door het college voor de hele overheid.”

Omdat de commissie van het DWR-project zich richt naar het Forum Standaardisatie voor de definities van open standaarden, is een juiste keuze van standaarden belangrijk. Afgelopen week onthulde Webwereld dat veel zeer basale standaarden niet worden afgedwongen.

Het gevolg voor dit project kan dus ook zijn dat er toch wordt gekozen voor minder open standaarden, bijvoorbeeld voor de Rijksdirectory, waardoor er afhankelijkheden blijven bestaan. Dit kan gevolgen hebben voor het door de overheid zelf vereiste level playing field bij nieuwe aanbestedingen.