Hoewel het vorig jaar aangenomen Actieplan Nederland Open en in Verbinding voorschrijft dat overheden open standaarden en open source voorrang moeten verlenen, zijn er in praktijk nog diverse hordes te overwinnen. In een interview met Webwereld bepleit SP-kamerlid Arda Gerkens dat staatssecretaris Heemskerk van Economische Zaken meer middelen krijgt om zijn beleid uit te voeren.

"We moeten als kamer meer druk uitoefenen om Heemskerk meer kracht te geven in het kabinet," zegt Gerkens. "Aan Heemskerk zal het niet liggen. Maar hij is wel enorm gebonden aan de werkelijkheid van de dag."

Geen gedwongen naleving

In antwoord op kamervragen (pdf) van Gerkens erkende Heemskerk afgelopen vrijdag dat hij niet in staat is om het Actieplan na te leven. "Handhaving van het beleid voor open standaarden gebeurt op basis van high trust met daarop toegesneden instrumenten als monitoring en ranking," schrijft Heemskerk. In het uiterste geval zal de rechter naleving moeten afdwingen.

Het afgelopen jaar is herhaaldelijk gebleken dat ministeries en lokale overheden de regels uit het actieplan negeren, of zoals Heemskerk het politiek correct verwoordt: 'onjuist formuleren'. Zo schreef het ministerie van Financiën met GOUD een aanbesteding uit voor een desktop waarbij de ondersteuning van (gesloten) Microsoft standaarden een vereiste was.

Lokale overheden

Het kabinet kan het Actieplan bij lokale overheden zoals gemeenten überhaupt niet afdwingen. Daar zal de lokale politiek regels moeten opstellen om een einde te maken aan gesloten standaarden. Nederland Open en in Verbinding (NOiV), de organisatie die het actieplan uitvoert, overlegt op dit moment met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten om centraal beleid op te stellen.

Ondanks de tegenslagen die het Actieplan heeft moeten verwerken, is het voor Gerkens nog te vroeg om het vertrouwen erin op te zeggen. "Het actieplan is mooi op papier, maar ik vrees dat in de realiteit, voordat het echt hout gaan snijden, dat we dan alweer heel veel verder zijn. Of dat ooit gaat gebeuren, weet ik niet. Maar we moeten de politieke realiteit onder ogen zien. Het plan is nog geen jaar oud."