"Microsoft staat aan de vooravond van een levensbeëindigende nederlaag," zegt jurist Eben Moglen op zijn typische, langzame toon waardoor het lijkt alsof elk woord zorgvuldig gewikt en gewogen is voordat hij het uitspreekt. "Dit verlengt alleen maar de lijdensweg van Microsoft."

"Het enige juiste antwoord tegen Microsoft is om te zeggen: Je patenten zijn waardeloos. Ga weg."

M'n oren klapperen van verbazing. Als reactie op een ogenschijnlijk onschuldige vraag lijkt de hoogste baas van het Software Freedom Law Center in New York te zijn ontploft. De stichting verschaft gratis juridische hulp aan open-sourceprojecten en heeft de afgelopen maanden samen met Richard Stallman van de Free Software Foundation de derde versie van de General Public Licence (GPL) opgesteld.

Maar het gaat nu niet over de GPL. We praten over het verbond dat Novell en Microsoft begin november onthulden. Veruit het belangrijkste onderdeel van die samenwerking is een patent verdrag waarin Microsoft beloofde om gebruikers en sommige ontwikkelaars van Novells Suse Linux niet aan te klagen voor eventuele patent schendingen.

Moglen is faliekant tegen het verbond. Maar diverse partijen in de zakelijke Linux-hoek juichen de overeenkomst juist toe. De vraag aan Moglen weerspiegelde hun opvattingen: "Zijn gebruikers er niet beter aan toe nu Microsoft publiekelijk heeft beloofd dat het geen juridische stappen tegen open-sourceontwikkelaars zal nemen?"

Moglens antwoord op die vraag is inmiddels duidelijk. Hij sluit zijn tirade af met de woorden: "Dit moet je afdrukken, Tom. Het is nieuws. Maar je eindredactie zal dat toch nooit toestaan omdat zij de reclame-inkomsten van Microsoft niet willen mislopen."

Ik mompel nog terug dat wij zo niet werken, maar denk niet dat die woorden veel indruk maken.

Wie is er hier nu gek? De zakelijke Linux-gebruikers voor wie Linux een onmisbaar instrument is om miljarden aan omzet te draaien, en die daarom een garantie zoeken dat Microsoft ze niet voor de rechter zal dagen? Of de aanhangers van de 'gratis software'-filosofie die Linux zien als een instrument om hun idealen te verwezenlijken?

Het probleem is dat beide partijen gelijk hebben. En niemand kan overleven zonder de ander.

Zonder IBM, Red Hat en Novell zou Linux nog altijd veroordeeld zijn tot mailservers en de zolderkamer van computerenthousiastelingen. En zonder diezelfde enthousiastelingen zou Linux nooit ontwikkeld zijn.

Tien jaar geleden werd de GPL-licentie nog weg gehoond als een fundamentalistische utopie. Tegenwoordig vertrouwen ondernemingen er niet alleen hun transactiesystemen aan toe, ze ontdekken ook massaal dat GPL een perfecte manier biedt om dure intern ontwikkelde software goedkoper en beter te maken.

Moglen en de bedenkers van de GPL hebben een religieuze missie om de wereld te veranderen. Zij willen een einde maken aan het idee dat het triviale idee om email via een mobiel apparaat te lezen de juridische bescherming van een patent verdient. Zij geloven dat iedereen er beter van wordt als informatie en ideeën ongehinderd over de wereld stromen.

Voor hen verkwanselt Novell de idealen van de open-sourcerevolutie die zij met zoveel moeite op gang proberen te houden.

Novell is niet zozeer tegen de vrije stroom van informatie, maar uiteindelijk bestaat de organisatie uitsluitend om geld te verdienen voor zijn aandeelhouders. De verwachting is dat Suse Linux meer klandizie krijgt als gebruikers er een 'patentbelofte' van Microsoft bij krijgen, dat Novell meer geld verdient.

Moglen, Richard Stallman, Bruce Perens en andere open-sourcegoeroes kunnen nog zo hard roepen, in een kapitalistische wereld hebben de klanten het uiteindelijk voor het zeggen. Wie belang hecht aan patentbescherming zal zijn Linux bij Novell kopen. Wie vindt dat de deal een verkeerde trend laat zien, heeft aan Red Hat, Ubuntu of een andere distributie een prima alternatief.

Het duurt misschien een maand of 12 tot 24, maar de markt zal aantonen wie er gelijk heeft.