Tot die alarmerende conclusie komt Frontier Economics in een uitgebreide studie (pdf) in opdracht van vijf grote Europese operators Vodafone, Deutsche Telekom (T-Mobile), Telefonica, Telecom Italia en France Telecom (Orange).

Het rapport moet een bom leggen op de door eurocommissaris Viviane Reding voorgestelde drastische gedwongen verlaging van de zogenaamde Mobile Termination Rates (MTR's), de tarieven die telco's elkaar onderling in rekening brengen voor elk gesprek dat gebruik maakt van hun mobiele netwerk. De MTR ligt nu gemiddeld op ruim 8 cent in Europa, maar verschilt enorm tussen landen. Reding wil deze tarieven voor 2012 harmoniseren en met 70 procent verlagen.

Waterbedeffect

Maar deze verlaging zal een omgekeerd effect hebben op de consumentenprijzen, waarschuwt Frontier. Dit is de economische wetmatigheid van het 'waterbedeffect': gederfde inkomsten op één plek zullen door bedrijven worden gecompenseerd door het genereren van inkomsten elders.

Elders is in dit geval: minder subsidiëring van telefoons en hogere beltarieven, vooral in het prepaidmodel. Daarmee wordt een mobiel voor grote groepen mensen, tot 154 miljoen Europeanen, onbetaalbaar. Dit concludeert Frontier uit een vergelijking met de Amerikaanse mobiele markt, waar de penetratiegraad van de mobiele telefoon veel lager is en sporadische bellers onvoordelig uit zijn.

Alléén grote operators bedreigd

Er zitten bij het onderzoek echter twee flinke adders onder het gras. Ten eerste is het hele rekenmodel gebaseerd op een één op één vergelijking met de markt in de VS. Maar de markten in Amerika en Europa verschillen op tal van belangrijke variabelen. Dat we in Europa, alleen door de verlaging van de MTR, zullen 'terugvallen' naar de Amerikaanse situatie kan niet aannemelijk worden gemaakt. De extreme gevolgtrekking dat 'mogelijk 154 miljoen Europeanen hun mobiel de deur uit zullen moeten doen' is dan ook puur hypothetisch.

Bovendien geldt deze dreigende 'noodsituatie' alléén voor de grote, dominante operators, die niet voor niets dit onderzoek hebben betaald. Die halen momenteel flinke omzetten en winsten uit de MTR's. Voor kleine telecomproviders zijn deze tarieven juist vaak een enorme kostenpost. Het naar beneden schroeven van de MTR's mag dan onvoordelig zijn voor de mobiele reuzen, de dwergen zitten er juist om te springen. En dat is precies het doel van Reding: meer concurrentie en daarmee hopelijk lagere prijzen voor eindgebruikers.

Ouderwetse bangmakerij

Kevin Russell, topman van '3', een kleinere operator in Engeland, stelt dan ook dat het hele verhaal 'voorspelbare en zich al jaren herhalende paniekzaaierij' is van de grote operators. Russell reageert op Vodafone, die al begin september het offensief inzette en in eerste instantie sprak van mogelijk 40 miljoen abonnementen die op de tocht staan.

In 2002 voorspelde Vodafone reeds een vergelijkbare 'leegloop' vanwege dreigend hogere consumentenprijzen. Russell: "Gelukkig negeerde de Europese Commissie hen want precies het omgekeerde gebeurde in de navolgende jaren: méér mobiele gebruikers die méér minuten dan ooit belden, tegen lagere prijzen."

Een dergelijke repliek zal ongetwijfeld ook uit Brussel komen, als Reding de academische exercitie van Frontier Economics zal trachten te weerleggen.