De landelijke introductie van de OV-chipkaart voor 1 januari 2009 is formeel van de baan. De geplaagde elektronische vervoerskaart zal later en langzamer worden ingevoerd.

Dat blijkt uit een aantal brieven, die het Ministerie van Verkeer en Waterstaat openbaar heeft gemaakt. Huizinga twijfelde eerder al aan de haalbaarheid van 1 januari 2009, maar laat die lanceerdatum nu ook officieel los.

Gefaseerde uitrol

De uitrol zal nu in stappen plaats vinden, schrijft (pdf) de staatssecretaris aan de Tweede Kamer. Eerst komen de grote steden met Rotterdam voorop en dan volgt de rest van Nederland. "Naar verwachting hebben alle stadsregio's in de tweede helft van 2009 het totale OV-chipkaartsysteem in bus, tram en metro operationeel", schrijft Huizinga.

Als de vervoerders melden dat de uitrol een "substantiële" omvang heeft bereikt, zullen ze vragen de strippenkaart niet meer te hoeven accepteren. Als dat succesvol is zullen in de tweede fase de andere provincies volgen. Dat mag volgens de staatssecretaris niet langer dan een jaar duren. Voorwaarde is wel dat er een goed migratieplan moet liggen. Een en ander betekent dat het systeem pas eind 2010 landelijk dekkend zal zijn.

De Nederlandse Spoorwegen volgen hun eigen weg en beginnen in januari volgend jaar met het aanbieden van OV-chipkaart en oplaadpunten. Vanaf medio 2009 kunnen reizigers op het hoofdnet ook daadwerkelijk reizen met de chipkaart.

Chaos en dom besluit

GroenLinks ziet weinig in de plannen. "Ik denk dat dit chaos wordt", verzucht parlementariër Wynand Duyvendak tegenover Webwereld. Hij mist alternatieven in de brief als het niet-gefaseerd overstappen. "Nu kies je maar uit één variant. Stoppen is ook nog een mogelijkheid. Hier kunnen we als Kamer nooit mee instemmen."

Zijn SP-evenknie Emile Roemer is desgevraagd al weinig positiever. "Ik houd mijn hart vast. Ik vind dit een dom besluit", zegt hij. "Als je fatsoenlijke draagkracht wilt hebben dan moet je een stap achteruit nemen om dan drie stappen vooruit te gaan. Ik heb er weinig vertrouwen in.

Volgens Trans Link Systems, het bedrijf achter de kaart, is de aanpak weinig nieuws onder de zon. "Dit is altijd al zo geweest", weet zegsvrouw Jannemieke Zandee. Zij wijst erop dat vorig jaar zelfs reclame is gemaakt met de "stap voor stap"-benadering. Verder wijst zij erop dat Rotterdam al heel ver is met de invoering en dat het dan ook logisch is dat die stad als eerste aan bod komt.

OV-chipkaart als betaalmiddel

Ondertussen heeft de Nederlandse Bank besloten Trans Link Systems aan te merken als elektronische geldinstelling (EGI). Die EGI-status betekent dat het bedrijf door de toezichthouder beoordeelt zal worden of de partij betrouwbaar genoeg is.

Een woordvoerder van het Ministerie van Verkeer- en Waterstaat bevestigt desgevraagd dat goedkeuring betekent dat de kaart ook voor andere doeleinden in te zetten is als betaalmiddel.

In een andere brief legt de staatssecretaris uit hoe de geldstromen van de kaart precies in elkaar zitten. Duyvendak vat dat bondig samen: "De conclusie kan niet anders zijn dan dat daar een miljard euro van de belastingbetaler inzit."

Woensdag vergadert de Tweede Kamer over de OV-chipkaart.