Dat bepleitte Tweede-Kamerlid Kees Vendrik (GroenLinks) vrijdag tijdens een debat over open source op de HCC Dagen. Het huidige overheidsbeleid noemde de GroenLinkser `labbekakkerig'. "Jaarlijks schokken de Nederlandse belastingbetalers een paar miljard euro voor de aanschaf van soft- en hardware", aldus Vendrik. "Wat mij stoort is dat de overheid nu achter de grote giganten op de softwaremarkt aanloopt in plaats van zijn marktmacht te gebruiken om goede ontwikkelingen te steunen. Aan die houding dankt Microsoft zijn monopolie." De monopolies in de softwaremarkt moeten aangepakt worden, meent Vendrik. "De situatie op de softwaremarkt lijkt wel op die van de grote kartels uit de negentiende eeuw. We hebben nauwelijks een competitieve markt. En dat terwijl software het centrum van de informatiesamenleving vormt. Het is de nieuwe olie. De overheid moet kritisch naar de eigen bestedingen kijken en nadenken over de vraag of open-source een alternatief is."

WordPerfect 5.1

Maar overstappen op open-source software is makkelijker gezegd dan gedaan, zo waarschuwde wetenschapsjournalist Herbert Blankesteijn. Als de overheid open-source software wil invoeren, krijgen de systeembeheerders te maken met `weerzin' bij het personeel. "Kantoorwerkers haten het om over te stappen op nieuwe software. Ze raken gefrustreerd door opgedrongen verbeteringen. Veel mensen zouden het liefst nog steeds met WordPerfect 5.1 werken", aldus Blankesteijn. Maar op een goede dag zijn al die kantoorwerkers toch ook overgestapt van WordPerfect 5.1 naar Microsoft Word, wierp Luuk van Dijk van de Vereniging Open Source Nederland tegen. Waarom dan niet (nog een keer) overstappen naar bijvoorbeeld OpenOffice?

Gemiste kans

Volgens Van Dijk is de Nederlandse overheid juist te weinig ambitieus als het gaat om open-source. Ook de door de Tweede Kamer aangenomen motie van Vendrik, waarin staat dat in 2006 alle software in de publieke sector aan open standaarden moet voldoen, noemde hij `een gemiste kans'. "Open standaarden zijn veel softer dan open-source", aldus Van Dijk. Vendrik gaf toe dat hij graag verder was gegaan. "Het is nog niet ambitieus genoeg, maar voor dit voorstel kreeg ik wel de hele Kamer en het kabinet mee. De politieke realiteit is nu eenmaal dat dat niet zou zijn gebeurd als ik een voorstel over open-source had gedaan."

Closed source

Ook op een ander punt is er nog werk aan de winkel voor de overheid. "Bij auteursrechtelijk beschermde software moet de overheid eisen dat de broncode openbaar is", betoogde Blankesteijn. Als voorbeeld noemde hij de stemmachines, waarbij de code van de gebruikte software geheim is. "Vroeger kon je bij het tellen van de stemmen aanwezig zijn, maar nu moet je maar hopen dat het goed gaat. Hoe weet ik dat mijn stem terecht komt bij de partij waarop ik heb gestemd?" Blankesteijn kreeg bijval van Vendrik. "Het is verbijsterend dat we toelaten dat de software in handen is van een particuliere monopolist." Ook bij het aftappen van telefoongesprekken levert dat problemen op, meent het GroenLinks-kamerlid. "De in Nederland gebruikte apparatuur is van het Israëlische Comverse. De verdenking bestaat dat de afgetapte informatie rechtstreeks naar Israël kan worden gestuurd. Volgens minister Johan Remkes hoeven we ons daar geen zorgen over te maken. Maar dat kan hij helemaal niet met zekerheid zeggen, omdat er bij Comverse sprake is van closed source."