De ict-projecten van de overheid om kosten te besparen leiden nauwelijks tot resultaat. Dit blijkt uit onderzoek (pdf) van het Advies college toetsing administratieve lasten (Actal). "De kabinetsplannen kunnen leiden tot besparingen van 500 miljoen euro, maar schieten tekort door gebrek aan sturing", schrijft het college. Het onderzoek is onder de aandacht gebracht van staatssecretaris Ank Bijleveld van Binnenlandse Zaken (BZK).

Digitale Rijkswerkplek

De overheid probeert al tien jaar lang via ict-oplossingen lastenverlagingen te bewerkstelligen. Voorbeelden zijn meer gedeelde ict-diensten (shared service centers) voor verschillende overheidsinstanties en het uitbreiden van het aantal digitale Rijkswerkplekken. Daarmee kan binnen enkele jaren 500 miljoen euro worden bespaard.

Dit gaat echter mis door gebrek aan sturing. Dat is volgens Actal een duidelijke gemiste kans om miljoenen te besparen. De Tweede Kamer en het nieuwe Kabinet moeten aan de kar trekken om het falen van ict-projecten aan te pakken.

In alle fasen gaat het mis

De problematiek treedt volgens het onderzoek op in diverse fasen van ict-projecten. "Zowel bij de voorbereiding als bij de bouw en de implementatie blijken projecten meer geld te kosten dan gepland en worden deadlines niet gehaald", aldus de onderzoekers.

Als een project mislukt, worden daar te weinig lessen uit getrokken. Daardoor stuiten volgende automatiseringsprojecten op dezelfde problemen. Daarnaast lopen de kosten vaak op door tussentijdse technische wijzigingen. Een betere planning kan dit alles voorkomen, concluderen de onderzoekers.

Ook verliest de overheid bij nieuwe ict-projecten vaak de eindgebruiker uit het oog. Er wordt teveel op de techniek en de belangen van betrokken partijen gefocust. Daardoor worden de uiteindelijke toepassingen "onnodig gecompliceerd". Actal roept de overheid op tot actie om deze malaise te keren.

Besparen is goed mogelijk

Volgens branchevereniging ICT~Office is het goed mogelijk om als overheid juist geld te besparen met ict. Gisteren overhandigde de vereniging een ICT Manifest aan minister Maria van der Hoeven van Binennlandse Zaken. Daarin wordt uiteen gezet op welke manieren de overheid ict in kan zetten voor besparingen.

De overheid kan nog veel meer voordeel halen uit ict-projecten, betoogt ICT~Office. Onder andere in de zorg en bij het verbeteren van verkeerssystemen. Door effectieve inzet van ict kan volgens de vereniging jaarlijks 3 miljard euro in de zorg worden bespaard. In het manifest worden ook veel andere voorbeelden gegeven voor mogelijke kostenbesparingen.

Het onderzoek van Actal slaat een deuk in de oorspronkelijke doelstelling van de overheid om met inzet van ict de administratieve lasten voor burgers en bedrijven te verlagen. Dat moest dit jaar met 25 procent omlaag gaan, om tegen 2014 een daling van nog eens 25 procent te behalen.

Geen geld

Het is maar de vraag of er genoeg geld gaat komen voor ict-projecten, die dan dus weer geld moeten besparen. Onlangs maakte een hoge ambtenaar van het Ministerie van Economische Zaken (EZ) bekend dat het geld voor de ict-sector op is. EZ haastte zich daarna op te merken dat heel de overheid moet bezuinigen. Ook ICT~Office zei alleen maar uitdagingen en kansen te zien voor de sector.