De Britse krant The Guardian, die als eerste gewag maakte van het omvangrijke NSA-afluisterprogramma PRISM, onthulde gisteren op diens verzoek de naam van de klokkenluider die het programma bekend maakte: Edward Snowden. Hij doet zijn onthullingen vanuit Hong Kong.

NSA blikt terug

De 29-jarige Snowden werkte gedetacheerd via diverse IT-bedrijven voor de NSA en ontdekte het afluisterprogramma. Naar eigen zeggen kan de NSA via deze technieken jaren terugkijken naar wat een persoon allemaal heeft gezegd en gedaan online en kan dat achteraf tegen hem of haar gebruikt worden.

Op 20 mei verliet hij de VS, naar alle waarschijnlijkheid voorgoed, met het voornemen dit specifieke project openbaar te maken. In zijn hotelkamer in Hong Kong is hij volgens The Guardian bevreesd dat hij wordt afgeluisterd. Ook weet hij niet of hij veilig is. De angst bestaat dat de Chinese overheid hem oppakt of dat de Amerikaanse regering een extraordinary rendition, een soort ontvoering om iemand terug te krijgen op Amerikaanse bodem, uitvoert.

Leven achtergelaten

In eerste instantie wilde Snowden niet meteen zijn naam aan het lek verbinden, omdat hij de discussie op gang wilde brengen. “Ik wilde dat de focus zou komen te liggen op deze documenten en het debat waarvan ik hoop dat burgers over de hele wereld nu beginnen na te denken over in wat voor wereld we willen leven.” In de dagen na de onthulling heeft hij in de gaten gehouden hoe dit werd opgepikt door nieuwsmedia en de politiek.

De klokkenluider heeft naar eigen zeggen een comfortabel leven in de VS dat hij nu achterlaat. Een salaris van 200.000 dollar per maand, een vriendin en een huis op Hawaii, en zijn familie heeft hij vaarwel gezegd. “Ik ben bereid dit op te offeren omdat ik niet in goed geweten kan toestaan dat de Amerikaanse overheid privacy, internetvrijheid en grondrechten kapotmaakt van mensen uit de hele wereld met deze grote spionagemachine die in het geheim wordt gebouwd.”

Europa wil privacy

De EU begint zich inmiddels zorgen te maken over de spionagepraktijken van de VS. De laatste tijd werkt de Europese Commissie aan verregaande privacymaatregelen online, waar veel weerstand voor is van Amerikaanse bedrijven en de overheid van de VS. Eurocommissaris Viviane Reding zegt tegenover Reuters: “Deze zaak bewijst dat een duidelijk juridisch raamwerk om persoonlijke data te beschermen geen luxe of een beperking is, maar een fundamenteel recht.”

De Nederlandse overheid dringt er bij de EU op aan om opheldering te eisen van de Amerikanen over PRISM. Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken zegt op Radio 1 dat de vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy in het geding zijn door de zaak.