Wereldwijd komen gebruikers in opstand en inmiddels staan ook de nationale privacywaakhonden klaar om de twee internetgiganten naar de strot te vliegen. Waar is het mis gegaan met deze twee publiekslievelingen van het Web 2.0 tijdperk?

Facebook en Google zijn beide bedrijven die non-stop innoveren om de gunst van de klant te winnen. Hoe meer klanten ze hebben en hoe meer ze weten over deze klanten, des te groter is de winst. Hiertoe wordt de grens van het acceptabele opgezocht en van tijd tot tijd overschreden.

Missers

Facebook verweerde zich tot op heden tegen kritiek uit privacyland met de reactie dat privacy hun gebruikers helemaal niet interesseert. Het tegendeel is inmiddels bewezen. Google is iets subtieler en lanceert producten en diensten eerst in ‘beta vorm’. Wanneer blijkt dat de gebruiker de privacyschending niet trekt, dan wordt het product aangepast. Maar na de zoveelste misser lijkt ook het succes van deze methode uitgewerkt.

De storm van kritiek die –zeer terecht- over Facebook en Google heen komt dient als een wijze les voor alle internetdienstverleners. Een internetgebruiker is niet een onbeperkt profileerbaar en vermarktbaar object. Dit bewustzijn lijkt door de acties van Facebook en Google nu ook door te dringen tot de gemiddelde internetgebruiker en de politiek. In die zin hebben Facebook en Google met hun bewust of onbewust roekeloze gedrag de privacy van de burger een goede dienst bewezen.

Maar we moeten wel oppassen dat we nu niet doorschieten in een online privacy paranoia. Voorstellen zoals bijvoorbeeld die van de Zwitserse regering om alleen nog persoonsgegevens te verwerken aan de hand van een door de overheid verstrekte licentie zijn noch voor het bedrijfsleven, noch voor de consument goed. Het vrije verkeer van persoonsgegevens omgeven met stevige waarborgen ter bescherming van de privacy vormt het uitgangspunt van onze huidige privacywetgeving en dient dit zo te blijven.

Wederkerig

Consumenten moeten niet uit het oog verliezen dat advertenties het levensbloed van de gratis internet economie vormen. Voor niks gaat immers enkel en alleen de zon op. Diensten als Hyves, Facebook, Google Search, Google Maps bestaan bij de gratie van de advertenties die verkocht worden. Zonder een duidelijk beeld van de klant is het businessmodel van veel diensten waar wij zo prettig gebruik van maken simpelweg niet rendabel. Privacy heeft dus, hoe vervelend dit ook klinkt, wel degelijk een prijs.

Gelukkig zijn er een hele hoop bedrijven die het wel goed doen. Zij snappen dat een goede relatie met de klant draait om vertrouwen en dat online privacy uiteindelijk een kwestie van geven en nemen is: een consument moet in staat zijn om vrij te bepalen of hij wel of niet gegevens deelt met internetdienstverleners in ruil voor gratis diensten, aanvullende service enzovoorts.

Partijen zoals Facebook en Google die deze wederkerige relatie niet goed begrijpen kunnen in de toekomst op nog veel meer weerstand rekenen.

Mr. dr. Bart W. Schermer is docent bij [email protected], het centrum voor recht in de informatiemaatschappij van de Universiteit Leiden, partner bij onderzoek- en adviesbureau Considerati en beheerder van het blog Futureofcopyright.com.