Het compromis tussen justitie en providers volgt op de publicatie van een rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum (WODC), een onderdeel van het ministerie van Justitie. De onderzoekers bekeken vooral de juridische kant van het systeem.

Niet haalbaar

Het rapport is nog niet openbaar gemaakt. Volgens XS4ALL-woordvoerder Niels Huijbegts maakt het document duidelijk dat de plannen van de politie om de lijst te vullen onhaalbaar zijn. "De politie heeft niet een juridische basis om die lijst samen te stellen. Het ging ook om de controleerbaarheid van het proces", legt hij uit. "De instantie die de lijst zou samenstellen was niet controleerbaar."

Hij benadrukt dat, wanneer de overheid deze taak op zich zou nemen, dit een verkapte vorm van censuur zou zijn. "Als we kinderporno willen tegengaan dan moet dat op een andere manier", stelt Huijbregts.

Zwarte lijst niet effectief

Providers en de KLPD hebben lange tijd zonder succes overlegd over de mogelijkheid om een kinderpornofilter in te stellen. Xs4all was daarin een van de meest mondige partijen. De providers eisten een rechtelijke toets van websites die de KLPD wilde blokkeren, om te voorkomen dat het filter werd misbruikt om andere illegale, ongewenste of controversiële content te blokkeren.

Volgens de Xs4all-zegsman kwam er een doorbraak toen de providers het overleg met de KLPD afbraken en besloten zelf met het ministerie van Justitie te gaan overleggen. Hij wijst erop dat er een grote maatschappelijke druk is om foute websites te filteren.

Uiteindelijk werd gekozen voor een oplossing waarbij de providers een stichting in het leven roepen die een zwarte lijst van kinderpornosites maakt. Hij erkent dat het filteren van verkeer ineffectief is en dat de lijst eenvoudig te omzeilen is. "Effectief gaat het niet heel veel opleveren. Mensen die het willen benaderen die komen er toch wel aan", verzucht Huijbregts. "Het is vooral een symboolmaatregel."

Wel ziet XS4ALL voordelen. "Wat ik hier positief aan vind is dat de politie is nu niet veel tijd kwijt is en kan zich bezig houden met wat wel een effectieve manier van bestrijding is: namelijk het opsporen en oppakken van pedo's."

Controleerbaarheid

De overeenstemming betekent niet dat de stichting meteen aan de slag kan. Vooral op het voornaamste kritiekpunt, de controleerbaarheid van het proces, moet nog helderheid komen. Over dat probleem zal ECP.NL zich gaan buigen, waarbij er dit jaar nog een procedure moet komen voor sites die ten onrechte geblokkeerd worden.

Ook SP-kamerlid Arda Gerkens, die een fel voorvechtster van het blokkeren van kinderpornosites is, heeft nog haar bedenkingen. Voor de politica is het belangrijk dat de lijst correct is en dat er een justitiële toets komt. "Dat kan op veel verschillende manieren. Bijvoorbeeld van geval tot geval bekijken, een beoordeling op richtlijnen of een steekproef houden."

De kamer is maandagmiddag in een brief op de hoogte gesteld van de plannen. Gerkens heeft nog onvoldoende informatie over de overeenkomst en kan daarom nog niet inhoudelijk reageren. Zij vraag zich al wel sterk af of de stichting een goede oplossing is. "Hoe wordt die gecontroleerd? Welke rechtsbasis heeft het? Klopt het?", stelt ze. "Er moet wel goed toezicht zijn."