Een federale rechter in San Francisco heeft een verzoek Carl Zeiss SMT daartoe gehonoreerd. Nikon diende in december 2001 een aanklacht tegen ASML in, omdat de onderneming uit Veldhoven een aantal patenten zou schenden. ASML ontkent dat, bepleit dat de patenten ongeldig zijn en beschuldigt Nikon op zijn beurt van schending van een ASML-patent. De patenten in kwestie omschrijven hoe een wafer, de schijf silicium waaruit de chips geëtst worden, door een lithografiemachine verplaatst kan worden zonder dat daarbij trillingen optreden die het lithografieproces verstoren. Dergelijke technologie wordt steeds belangrijker nu chips en dus ook de fouttolerantie steeds kleiner worden. De onderdelen die de patenten zouden schenden, koopt ASML echter bij Carl Zeiss SMT, een dochteronderneming van het Duitse Carl Zeiss, een bekende fabrikant van ondermeer lenzen voor fotocamera's. De onderneming heeft alleen ASML als klant. Omdat - mocht Nikon gelijk hebben - in feite de Duitsers de patenten schenden, vroegen zij de rechter tijdens een zitting op 26 juli om te worden toegevoegd als aangeklaagde. Nikon verzette zich daartegen, omdat de onderneming het zag als een vertragingstactiek. De rechter ging in een schriftelijk uitspraak op 6 augustus akkoord met het verzoek van Zeiss. In haar uitspraak bleek rechter Marilyn Patel vooral gevoelig voor het argument dat ASML onvoldoende in staat is om de belangen van Zeiss te behartigen. "De rol van de optische componenten van Zeiss in de ASML-systemen is substantieel en Zeiss brengt een hoge, zelfs unieke, mate van expertise mee", schreef zij.

`Redelijk'

Bovendien vergemakkelijkt de deelname van Zeiss de onderzoeksfase waarin de zaak nu verkeert. Omdat het hoofdkantoor van Zeiss in Duitsland staat, kan de onderneming niet verplicht gesteld worden om bewijsstukken over te dragen, zoals in het Amerikaans recht gebruikelijk is. Nu Zeiss zich vrijwillig bij de zaak heeft aangesloten, onderwerpt het zich ook automatisch aan het Amerikaanse juridische systeem. Robert Andris, als partner bij de advocatenfirma Ropers Majeski Kohn & Bentley in Redwood City, Californië, gespecialiseerd in high tech patenten, acht de uitspraak redelijk. "Het is niet ongebruikelijk dat iemand met zo'n groot belang een recht heeft om in de zaak betrokken te worden." Over het algemeen wordt echter 98 tot 99 procent van de patentzaken zoals die tussen ASML en Nikon geschikt, merkt Andris op. "Dit is een zaak waarin het hele bedrijf op het spel staat. Zaken die zo hoog oplopen als deze kunnen de strategische koers van een bedrijf volledig overhoop gooien." "We zijn blij met de uitspraak,' zegt een woordvoerder van ASML in een reactie. "Zeiss kan waarde aan deze zaak toevoegen." Zeiss en Nikon reageerden niet onmiddellijk op een verzoek om commentaar. Volgens planning komt de zaak volgend jaar op 5 april voor een jury in San Francisco. Update, 10:40 uur: In 4e alinea tussenzinnetje '- mocht Nikon gelijk hebben -' toegevoegd ter verduidelijking.