Als de schikking was goedgekeurd Google de rechten krijgen om hele boeken te publiceren zonder vooraf toestemming te krijgen van rechthebbenden, constateert de rechter. "De voorgelegde vraag is of de voorgestelde schikking eerlijk, adequaat en redelijk is. Ik concludeer dat het dat niet is", schrijft de rechter in zijn oordeel (pdf).

Hij wijst er wel op dat het digitaliseren van boeken en het creëren van een universele digitale bibliotheek voordelig zou zijn voor velen. Maar de voorgestelde schikking "gaat simpelweg te ver".

Oneerlijke concurrentie

"De schikking zou Google een significante voorsprong geven op de concurrentie", aldus de rechter. Vooral omdat door de schikking de macht van Google veel verder reikt dan bedoeld. Google zou namelijk de rechten krijgen om boeken massaal te kopiëren zonder toestemming vooraf en ook claims kunnen leggen dan die veel verder gaan dan gepresenteerd in de schikking.

Google is teleurgesteld en zal zich beraden, aldus Hilary Ware, een raadsvrouw van Google in een statement. "Zoals veel anderen geloven wij dat deze overeenkomst de potentie heeft om de toegang tot miljoenen boeken te ontsluiten die momenteel lastig te vinden zijn in de VS. Wat de uitkomst ook moge zijn, we gaan door met het online doorzoekbaar maken van 's werelds boeken via Google Books en Google eBooks", aldus Ware.

Het gesteggel over Google Books begon in 2005. Destijds spanden een Amerikaanse bond van auteurs en een organisatie die uitgevers vertegenwoordigt een gezamelijk (class action) zaak aan tegen Google's digitalisatiepraktijken zonder de toestemming van rechthebbenden.

Slepende zaak

Google werd aangeklaagd voor massale schending van auteursrechten. De zoekgigant bracht daar tegenin dat het alleen bepaalde delen van de ingescande boeken doorzoekbaar maakte, en dat zou legaal zijn.

In oktober 2008 kwamen Google en de gezamenlijke aanklagers tegen de verwachtingen in tot een vergelijk. Er werd een extreem complex voorstel gedaan dat binnen de kortste keren doelwit werd van lof en kritiek.

In de schikking werd voorsgesteld dat Google 125 miljoen dollar zou betalen. In ruil daarvoor zouden de rechthebbenden toestaan dat Google grotere delen van de gedigitaliseerde boeken ontsloot. Ook zou het mogelijk worden om de boeken volledig digitaal aan te schaffen, bovendien zou er omzet gegenereerd worden via Google Ads.

Concurrenten blij

Sinds het voorstel werd er gewacht op deze uitspraak. Het afkeuren van de deal wordt toegejuicht door The Open Book Alliance die tegen de schikking is. Maar ook door Yahoo, Microsoft, Amazon een alternatieve Amerikaanse schrijversvakbond. Volgens de Open Book Alliance is het "een overwinning voor het publieke belang en voor de concurrentie in het literaire- en online ecosysteem". In plaats van een gesloten commercieel digitaal boekenplatform ziet de alliantie liever een open digitale bibliotheek.