Dat bepaalde de Zutphense bestuursrechter afglopen vrijdag na een zitting waarin onder meer Rop Gonggrijp pleitte. Nedap verzet zich tegen een eerder besluit van staatssecretaris Ank Bijleveld (CDA) om de goedkeuring voor zijn stemcomputers in te trekken.

Tijdens de zitting pleitten stemcomputerfabrikant Nedap, de Staat en Rop Gonggrijp, woordvoerder van de actiegroep Wij Vertrouwen Stemcomputers Niet (WVSN), die als belanghebbende werd gehoord.

De staatssecretaris trok de 'Regeling voorwaarden en goedkeuring stemmachines 1997' op 17 oktober in. Alle goedkeuringen op basis van de Regeling kwamen volgens Bijleveld daarmee ook te vervallen. Nedap ging tegen dat besluit in beroep. Het besluit van Bijleveld vormde het einde van de huidige stemcomputers, die geen papieren controlemogelijkheid bieden.

Gonggrijp zegt verrast te zijn dat de advocaat van Nedap tijdens de zitting zei dat de verzegeling van de stemcomputers rond de verkiezingen niet per se nodig zouden zijn. 'Het gaat om de veiligheid van de verkiezingen. Dit maakt mogelijk manipulatie gemakkelijker', aldus Gonggrijp tegen Webwereld.

Nedap versus Staat

Nedap-advocaat Niels Koeman noemde het besluit van de staatssecretaris onder meer 'in strijd met de strekking van de Kieswet en het Kiesbesluit' en 'onzorgvuldig voorbereid'. Volgens Nedap is er 'geen reden om de eerder goedgekeurde stemmachines als ondeugdelijk te bestempelen'. 'Dat terwijl diezelfde stemmachines in de loop van vele jaren door hetzelfde Ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) zijn beoordeeld en goedgekeurd', aldus Koeman.

Advocaat Arnoud Boorsma verwees namens de Staat naar het oordeel van de commissies Hermans en Korthals Altes. 'Beide adviescommissies zijn tot de conclusie gekomen dat de in Nederland tot nu gebruikte stemmachines in onvoldoende mate transparant en controleerbaar zijn, en dat door het gebrek aan transparantie en controleerbaarheid ook de integriteit van deze stemmachines niet is gewaarborgd.'

Het intrekken van de Regeling was volgens Boorsma ook een 'logisch uitvloeisel' van de mening van de meerderheid in de Tweede Kamer. De noodzaak van eerlijke en geheime verkiezingen achtte de staatssecretaris hoger dan het belang van Nedap.

Juridisch steekspel

De rechtszaak is de zoveelste episode is de slepende strijd rond de inzet van stemcomputers bij de verkiezingen. Begin oktober vernietigde de rechtbank in Amsterdam het laatste goedkeuringsbesluit al. In juni verloor de actiegroep WVSN een geding waarin Nedap eiste dat een versie van de verkiezingssoftware van internet moest worden gehaald. De actiegroep voegde zich naar de uitspraak en ging niet in beroep.

De zaak voor de bestuursrechter is volgens Gonggrijp ingewikkeld: 'Dit is een zeer complex bestuursrechtelijke zaak geworden. Advocaten die we het voorleggen, zeggen ook: "Oei, dat is moeilijk".' Toch ziet hij geen weg meer terug voor Nedap. 'De stemcomputers zijn nu, na de zoveelste dramatische sterfscène, echt dood. De optelsom van alle gebeurtenissen maakt elke wederopstanding onmogelijk en zelfs belachelijk.'

Veevoedersystemen

De actievoerder riep de rechter in Zutphen op de eisen van Nedap af te wijzen om zo 'alle betrokken partijen snel duidelijk te maken dat het tijdperk van de stemcomputer echt definitief voorbij is'. 'De gemeenten, organisatoren van de verkiezingen, zijn nu lang genoeg heen en weer gejojood. Ze hebben recht op duidelijkheid.'

Volgens Gonggrijp liggen de mening van Nedap en die van 'de rest van de wereld' zo ver uit elkaar, dat de fabrikant zich wat hem betreft alleen nog zou moeten richten op 'producten met volgzame gebruikers'. 'Wij hebben begrepen dat het bedrijf zich onder andere niet onverdienstelijk bezighoudt met geheel geautomatiseerde veevoedersystemen', schertste Gonggrijp in zijn pleidooi.