In een negen pagina's tellende Kamerbrief weerspreken minister Maxime Verhagen (EL&I) en staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid & Justitie) de zorgen over de uitwerking van de ACTA. Ze antwoorden concreet op de Canadese professor Michael Geist die het Europarlement toesprak.

Parlement zat te slapen

Verhagen en Teeven ontkennen dat ACTA stiekem opgezet is, al had het wel 'transparanter' gemogen. De Tweede Kamer is vanaf september 2009 op de hoogte via brieven en Nederland heeft zijn zegje gedaan via diverse gremia. Maar voor succes van onderhandelingen is beslotenheid nu eenmaal noodzakelijk, aldus Verhagen en Teeven.

"Ook het feit dat over ACTA niet kon worden onderhandeld in het kader van de World Trade Organisation (WTO) of de World Intellectual Property Organization (WIPO), omdat er onder de leden hiervan onvoldoende bereidheid was om problemen op het gebied van de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten op te pakken, heeft bijgedragen aan de harde afspraken over vertrouwelijkheid van de onderhandelingen", staat in de brief.

De regering suggereert verder dat parlement en volk zaten te slapen, want al in 2010 was er een internetconsultatie over ACTA, waarvan de Nederlandse tekst inmiddels al twee jaar openbaar is. Ook vinden ze dat er vooral emotioneel wordt gereageerd op ACTA: "Een neveneffect van de vertrouwelijkheid bij de ACTA-onderhandelingen is, dat de publieke discussie soms meer over onderwerpen gaat die geen deel uitmaken van ACTA dan over het verdrag zelf. Ook professor Geist geeft hier blijk van voor wat betreft de door hem genoemde three strikes rules. Zoals wij al vele malen kenbaar hebben gemaakt heeft ACTA nooit voorzien in een three strikes-systeem voor inbreuken met betrekking tot internet."

Bestaande regels worden niet geraakt

Verhagen en Teeven verwachten dat de commotie zal afnemen en ook de World trade Organisation en rechtenclub Wipo zich ACTA zullen aantrekken. Ze hopen dat ACTA door de WTO zal worden omarmd en dat die werk zal maken van handhaving van rechten. Dit ligt moeilijk, bijvoorbeeld bij China.

De bewindslieden wijzen er verder op dat de Juridische Dienst van het Europese Parlement heeft gezegd dat bestaande Europese regels niet worden geraakt. Ze gaan echter niet in op de vraag waarom de Europese Commissie dan het Europese Hof erbij moet halen om dit alsnog bevestigd te krijgen. Verhagen en Teeven zeggen die stap te steunen. Ook de Raad van State (ex-minister Donner) buigt zich erover.

Paradoxaal klinkt ook hun uitgebreide beschrijving dat ACTA aan de huidige internationale en nationale rechtspraktijk in wezen niets verandert, terwijl ze wel pleiten voor ondersteuning van ACTA. Ook nu al zouden tussenpersonen vervolgd kunnen worden voor inbreuk op auteursrechten, is strafvervolging in principe mogelijk en kan bovendien ook uitlokking en medeplichtigheid aan schending van rechten eventueel strafrechtelijk worden vervolgd.

'Geen nieuwe ontwikkeling'

Hun conclusie: "Dit betekent dat Acta voor het Nederlandse strafrecht geen nieuwe ontwikkeling in gang zet. In Nederland blijft het uitgangspunt in het vervolgingsbeleid dat civielrechtelijke handhaving van intellectuele eigendomsrechten voorop staat. Als het algemeen belang in het geding is, dan kan er strafrechtelijk worden opgetreden."

Mocht de situatie in de toekomst een andere aanpak vergen dan de huidige, worden wetsvoorstellen daartoe altijd aan de Tweede Kamer voorgelegd. De volksvertegenwoordiging zal dus altijd het laatste woord hebben bij een eventuele uitbreiding van de opsporing of wijziging van de strafmaatregelen, zegt het Kabinet.

ACTA perkt de burgerlijke vrijheden noch het consumentenrecht in. ACTA biedt louter extra rechten voor bedrijven om hun rechten af te dwingen in de rechtszaal, de grenzen of via internet. Er komen geen nieuwe rechten, noch wordt de vervolging aangescherpt, maar de handhaving wordt ermee gediend. Aldus de regering.

Volgende pagina: Brussel kookt

Brussel kookt

Nederland neemt ten aanzien van nieuwe auteursrechten in Europa juist een verdedigende houding aan, zo zegt de Nederlandse ambtenaar Hans van den Oosterkamp. Hij is werkzaam bij de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland voor Veiligheid & Justitie. "Ik geloof niet dat het met die ACTA hier wat zal worden", zo schat hij de politieke verhoudingen in. Hij vindt het geen sterk verdrag.

Van den Oostenkamp schetst een beeld van Nederland dat zich verzet tegen oprukkende wetgeving voor uitbreiding en handhaving van intellectueel eigendomsrecht. Over de overeengekomen verlenging van naburige rechten (van overleden rechthebbenden) van 50 naar 70 jaar zei hij: "Dat is erdoor gejast tijdens het Europees voorzitterschap na een Ierse lobby. Het kwam van de Ierse commissaris McCreevy die zich er heel sterk voor maakte, hoewel het verder maar een luie man was. Ik heb Den Haag gezegd dat ze dit maar zo laat mogelijk moet implementeren."

Hij schetst ook gering vertrouwen in een snelle totstandkoming van collectief beheer van grensoverschrijdende online licenties, de gewenste internationalisering van Buma/Stemra optreden. In mei volgt waarschijnlijk een voorstel van de Franse commissaris Michel Barnier. Die kan tegenstand verwachten van Neelie Kroes. Ze kunnen het samen slecht vinden, aldus Van den Oostenkamp. Vervolgens zal er de nodige weerstand in diverse politieke geledingen ontstaan.

Volgens Van den Oostenkamp staat Fred Teeven er wel goed op in Brussel vanwege zijn goede dossierkennis. Daarmee verwierf hij ook invloed bij Barnier, onder meer met de Thuiskopieregeling waarover in Brussel veel discussie is. Nederlandse artiesten schatten de Europese rechtenzaak verkeerd in, aldus Van den Oostenkamp, gezegend met goed gevoel voor humor: "Tijdens een receptie van Buma/Stema in een industriewijk in Hoofddorp werd ik besprongen door artiesten die hun rechten letterlijk kwamen opeisen. Ik kreeg hun toorn over me heen. Ik ben maar snel naar het toilet gegaan en daarna vertrokken",

ACTA-lobby's

In Europa moet het ACTA-verdrag langs twee sporen goedkeuring krijgen: via het Europees Parlement en via de lidstaten in de Raad van Ministers. Voor dat laatste spoor heeft de Europese Commissie tijdwinst bedongen met het voorleggen aan het Europese Hof. Dit vergt naar verwachting 1,5 jaar. In die tijd hoopt de Commissie dat het negatieve sentiment over ACTA zal verminderen. De ministers van de lidstaten hebben dan meer tijd om in eigen land de zielen te masseren pro ACTA.

Om die reden dringt de Europese Commissie er ook bij het Europese Parlement op aan om de stemming uit te stellen. Het Europarlement ziet echter een kans om steun te winnen onder de Europese bevolking door aan de breed geuite afkeer van ACTA gehoor te geven. Het INTA-comité stemt 29-30 mei, het hele parlement een week later.

Ook in het parlement verschuiven de meningen momenteel, volgens Sophie in 't Veld (D66): "De mening onder de Christendemocraten begint te veranderen in het voordeel van ACTA. De vraag is wat de Socialistische fractie zal doen. Individuele stemmen kunnen het verschil gaan maken"

Partijgenoot Marietje Schaake organiseert vandaag met haar Liberaaldemocratische Fractie samen met de Sociaaldemocratische fractie in Brussel nog een lobbybijeenkomst gericht tegen ACTA. Daar spreekt onder ondere Mike Masnick die in een recente studie liet zien dat de amusementsindustrie ondanks de piraterij in omvang flink gestegen is in de afgelopen tien jaar.