Die conclusie kan worden getrokken na bestudering van het rapport. Webwereld heeft dat ingezien met ondersteuning van kringen rond het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Daar is het rapport van de Algemene Rekenkamer al enige tijd bekend en overheerst de teleurstelling over de beperkte visie.

80 miljoen voor de desktop

Wat opvalt aan het rapport is dat de Rekenkamer stelt niet in staat te zijn een beeld te schetsen van de hele overheid. Daarom is alleen gekeken naar het Rijk, en zijn provincies, gemeenten en waterschappen buiten beschouwing gelaten. Ook is het onderzoek vereenvoudigd tot het functioneren van de desktop zonder te kijken naar de server en andere componenten van de werkplek.

De rekenkamer wist duidelijk te krijgen dat de desktop bij het rijk ongeveer 80 miljoen euro per jaar kost. Daaruit wordt vervolgens de conclusie getrokken dat de haalbare besparingen niet substantieel kunnen zijn. Maar hoeveel dan wel valt te besparen kunnen de onderzoekers niet aangeven. Wel stellen ze dat een overstap op open source ook kosten met zich meebrengt en wijzen ze op de beveiligingsrisico’s van open-sourcesoftware.

Geen businesscases

Die wending is opmerkelijk. Er wordt in het rapport in het geheel niet gerekend, terwijl juist dat wel het verzoek aan de rekenkamer was. Ook mist het rapport onderbouwing. Het maakt niet duidelijk waarom er in grotere mate aan de beveiliging van open-sourcesoftware moet worden getwijfeld dan aan software met een andere licentie.

Tijdens het half jaar studie, dat de Algemene Rekenkamer naar open standaarden en open source heeft besteed, zijn door branchevereniging OSSLO en het programmabureau NOiV veel businesscases en voorbeelden aangedragen. Daarvan is niets in het rapport terug te vinden.

Teleurstelling

Het onderzoek werd ingesteld op initiatief van oud SP-kamerlid Arda Gerkens. Zij vroeg vorig jaar om een onderzoek om juist de harde getallen boven tafel te krijgen. “Aan die motie is zo geen uitvoering gegeven”, concludeert ze dan ook tegenover Webwereld. “Ik ben wel teleurgesteld.”

Wat haar vooral steekt is dat het nu al jaren onduidelijk is hoeveel geld er nu eigenlijk met de software gemoeid is en dat nu zelfs de Algemene Rekenkamer niet in staat blijkt er goed de vinger achter te krijgen. “Ik vind het vrij tragisch dat jaren nadat wij [de SP – redactie] zijn begonnen met het in kaart brengen van de ICT-verspilling, je nog steeds niet kunt zien wat de kosten zijn en hoe het geld wordt opgemaakt.”

Te beperkt

Ook GroenLinks-kamerlid Arjan El Fassed heeft ernstige bedenkingen bij het Rekenkamerrapport. "De bedoeling was dat de Rekenkamer zou komen met een rapport over de mogelijke besparingen over de gehele overheid", vertelt hij Webwereld. "Dat nu alleen de ministeries worden meegenomen – en dan nog alleen de desktops – is echt teleurstellend. Dit onderzoek bestrijkt slechts een klein deel van de overheid. Dat is een te beperkte basis."

Hem stoort het dat minister Donner niet in staat is de ICT-uitgaven helder te krijgen en noemt dat zorgwekkend. "In landen om ons heen zijn ze wel overtuigd van de mogelijkheden van open source en open standaarden", stelt hij dan ook. "Het eigen interne onderzoek van Binnenlandse Zaken sprak ook over hoge besparingen, als je verder kijkt dan alleen de rijksdesktop"

Wat hem betreft volgt er dan ook actie. "Ik verwacht dat de minister meer gaat doen om de werkelijke besparingen in beeld te krijgen. Als de potentiële besparing zelfs maar een fractie zou zijn van wat het eigen interne rapport laat zien, dan is ons er alles aan gelegen om dat goed uit te zoeken."

Eerder wel duidelijkheid

Eerder blijkt dat op het Ministerie van Binnenlandse Zaken wel breder is gerekend en dat een overstap op open standaarden en open source een miljarden bezuiniging kan betekenen. Vanmiddag presenteert de rekenkamer de resultaten aan het parlement.

NOiV reageert pas na de presentatie van de resultaten. De Ministeries van BZK en EZ laten weten niet te willen reageren, omdat het een onderzoek betreft dat door de Tweede Kamer is aangevraagd. De Algemene Rekenkamer reageerde niet op herhaalde verzoeken om commentaar.