Vroeger was het maken van een website simpel: je typte de tekst offline, voegde met de hand wat opmaak toe en bewaarde het als tekstbestand op de webserver - en klaar. Toen kwam de periode van editors als Dreamweaver enerzijds en server side templating-systemen anderzijds, die beide op hun eigen manier zorgden voor een makkelijke manier om minder werk te hebben aan de automatische delen van sites zoals navigatie. Daarna gingen we naadloos over naar de content management systemen die nu zo populair zijn.

Het resultaat was dat meer mensen simpel websites konden maken.

Maar het resultaat was ook dat voor de mensen die wisten wat ze doen, het leven ineens een stuk moeilijker dan nodig werd. Want content management betekent vaak 'heel veel schermen doorklikken', 'modules installeren die je niet kunt missen maar die niet in de basisversie zitten' en vooral 'gepriegel met databases'. Maar nu is de webpagina terug. En wel met een persoonlijke html-pagina die het lukt een site en een content management systeem in een te zijn. Die je op kunt slaan en offline lokaal kunt bewerken - en dan weer zonder problemen naar de server kunt sturen. Hoera! De webpagina is terug, en hij gaat hopelijk niet meer weg.

Het wonderbeestje waar ik op doel heet Tiddlywiki. De makers prijzen het zelf aan als een ideale guerillawiki, of als wiki-on-a-USB-stick. Dat is geen understatement. Het werd al weer jaren terug uitgevonden door Jeremy Ruston en heeft inmiddels een behoorlijke aanhang weten te verwerven. Dat komt omdat het zo werkt zoals je zou willen dat het werkt: een hele website met alles erop en eraan, die je als gebruiker met een druk op de knop lokaal opslaat in een enkel bestandje - en die offline de zelfde functionaliteit blijft bieden als het online equivalent, tot en met de zoekmachine. En die je gewoon in de browser kunt bewerken tot je klaar bent en dan met dezelfde druk op de knop synchroniseert met een server - of met andere websites die op dezelfde manier werken. Maar als je dat leuk vindt, kun je zo terugvallen op je vertrouwde HTML-editor, als het moet - het is een enkel bestand dat zichzelf documenteert.

Content management is een prima zaak als je veel medegebruikers hebt die ook wat moeten kunnen. Kunnen delegeren is heel wat waard. Maar als het aantal auteurs beperkt is, is het grotendeels ballast. Als gebruiker van Tiddlywiki importeer je features voor je site zelf, zonder de systeembeheerder of webmaster. Je upgrade zelf simpel naar de laatste versie of schrijft nieuwe functionaliteiten, zonder gedoe. Een backup betekent gewoon een keer opslaan met een andere naam. Er kan niet zoveel aan stuk, en het werkt vanaf de eerste minuut dat je er met je browser op terecht komt. En het werkt geweldig met 'full text'-zoekmachines als Google: alle content staat op een enkele pagina, en dus krijg je meer hits dan dat alles uitgesmeerd staat in losse stukjes.

Natuurlijk hebben multinationals en overheden grote en complexe websites die je niet kunt beheren met Tiddlywiki: grote volumes aan tekst, meertaligheid en koppelingen met backend-systemen zijn beter op andere manieren onder te brengen. Maar heel veel van het web bestaat uit veel simpeler sites waar de elegantie van Tiddlywiki veel voordelen biedt.

Niets is toch mooier dan volledige controle in combinatie met de eenvoud van een losse html-pagina die je desnoods met een beetje mobiele telefoon nog kunt bewerken. Er zijn duizenden CMS-en in de wereld, en allemaal doen ze hun best om slim te zijn. Maar er kan er maar een de slimste en de kleinste zijn, en op dit moment is dat Tiddlywiki. Speel er maar eens mee.