Een decennium na het uiteenvallen van het Sovjet-imperium is internet wijdverspreid in de regio, met name in Rusland, en is er sprake van een uitbraak van computervirussen. Enkele van de meest nare virussen in de ict-wereld worden aan Russen toegeschreven: Bagel, MyDoom en NetSky, om er maar een paar te noemen. En ruim een week geleden was de ict-wereld nog in de ban van een grootschalige cyberaanval via een lek in Internet Explorer en getroffen pagina's van onder meer eBay, Paypal en Yahoo. Ook hier zouden Russen achter zitten.

Beveiligingsexperts waarschuwen dat de situatie naar alle waarschijnlijkheid zal verslechteren nu hacken, computerkraken en virusschrijven verandert van een ondeugende hobby van tieners naar een lucratieve bezigheid van ervaren experts die nauw samenwerken met beroepscriminelen.

"De invloed van de georganiseerde misdaad in dit gebied neemt gestaag maar zeker toe, aldus Alexander Gostev, een beveiligingsexpert bij Kaspersky Labs in Moskou. "We zien nu dat er steeds meer kwaadaardige programma's worden geschreven door professionals, en niet door de script kiddies zoals dat twee of drie jaar geleden het geval was."

Maffia

DK Matai, topman van Mi2g, een leverancier van beveiligingsdiensten in Londen, is dezelfde mening toegedaan. "De maffia, die al enige tijd gebruikmaakt van internet als communicatiemedium, gebruikt het steeds meer als een middel om op massale wijze identiteitsgegevens te stelen en financiële fraude te plegen," aldus Matai.

Het motief ligt voor de hand: geld - in sommige gevallen grof geld, waarmee andere traditionele maffia-activiteiten, zoals drugssmokkel en prostitutie, worden gefinancierd.

"Er is momenteel sprake van een grotere financiële impuls voor hackers, computerkrakers en virusschrijvers om voor geld te programmeren en niet louter voor de eer of een bepaald politiek motief," aldus een voormalige hacker, die bekend staat als 3APA3A, die momenteel als beveiligingsexpert werkzaam is.

Die visie staat haaks op de situatie van een aantal jaren geleden, toen hacken in Rusland een andere status genoot. In een bericht dat op http://www.globalsecurity.org werd gepubliceerd, schreef een voormalige hacker, die inmiddels leraar is, dat hij in zijn jeugd samen met een groep vrienden programma's hackte en gratis distribueerde. "We zagen het als onze bijdrage aan de maatschappij," schreef hij. "Het was een soort eer; we waren een soort Robin Hood die programma's aan mensen schonk."

Zombie-hosts

Vandaag de dag zijn honderden of mogelijk zelfs duizenden goedgetrainde Russen die wanhopig zijn om geld te verdienen voortdurend op zoek naar zwakke punten in de beveiliging van bedrijfsnetwerken, met name in de Verenigde Staten en Europa. Zij ontwikkelen computerwormen en Trojaanse paarden om creditcardgegevens en andere financiële informatie te stelen, geïnfecteerde computers om te zetten in zombie-hosts om illegale spambroedplaatsen op te zetten, of geld uit de zak van bedrijven te kloppen door ze te bedreigen met een gedistribueerde denial-of-service-aanval als zij niet betalen. En dat is nog maar het topje van de ijsberg.

En als er momenteel een gelukkige thuishaven voor hackers bestaat, dan is het Rusland wel. "Het land waar momenteel de meeste hackerstijdschriften en -software worden verkocht, is Rusland. De waren worden op de straten van Moskou verkocht," zegt Ken Dunham van het Amerikaanse iDefense. "En dat gaat niet in het geniep zoals je zou verwachten. Het gebeurt in alle openheid." Moskou heeft zelfs een eigen hackerschool: http://hscool.net.

De combinatie van een te hoge opleiding en te hoge werkloosheid onder Russische specialisten maakt het land een ideale broedplaats voor hackers. Na een financiële crash van 1998 waardoor veel computerprogrammeurs en zakenmensen financieel geruïneerd of werkloos raakten, werd de hackergemeenschap overspoeld met professionals. Tot op de dag van vandaag studeren in Rusland tal van studenten af die uitblinken in wiskunde en natuurkunde, maar met geen mogelijkheid een baan kunnen vinden.

Klik hier voor deel 2: hoe talentvolle studenten worden geronseld door Russische criminelen