"SCHANDE AIVD!" Anderhalf jaar geleden stond deze kop op de voorpagina van De Telegraaf met chocoladeletters die zelfs voor het wakkere ochtendblad buitenproportioneel groot waren. De inlichtingendienst had de toorn van 's lands grootste krant over zich afgeroepen omdat Justitie huiszoeking had gedaan bij Telegraaf-journaliste Jolande van der Graaf.

Van der Graaf zou staatsgeheimen openbaar hebben gemaakt die betrekking hadden op de beveiliging van de Dalai Lama bij een bezoek aan Nederland en het geblunder van de AIVD in de aanloop naar de Irak-oorlog. Justitie wilde achterhalen hoe De Telegraaf aan deze informatie kwam en deed daarom huiszoeking. Bovendien luisterde de AIVD de telefoons af van enkele Telegraaf-medewerkers.

Met grote instemming citeerde de krant de 'woedende' secretaris van de Nederlandse journalistenvakbond (NVJ) Thomas Bruning. "Een journalist moet zijn bronnen altijd kunnen beschermen." De woede van Bruning en De Telegraaf waren terecht: bronbescherming is zeer belangrijk voor journalisten en het afluisteren van de Telegraaf-journalisten was een bijzonder kwalijke zaak.

Linkse terreuractivist

Fast forward naar afgelopen maandag. Toen kopte De Telegraaf op de voorpagina: 'VS achter hacker Gonggrijp aan'. Hoewel de term 'hacker' bij menige Telegraaf-lezer ongetwijfeld associaties oproept met sinistere types die zich schuldig maken aan computercriminaliteit, was de kop op de voorpagina nog het meest feitelijke deel van het voorpaginastuk en de overlees op pagina 5.

Gonggrijp wordt in de artikelen achtereenvolgens aangeduid als 'staatsvijand van de Verenigde Staten', 'meestercomputerkraker', 'motor achter Wikileaks', 'staatsgevaarlijk', 'adjudant van Wikileaks-voorman Assange' en – als klapper op de vuurpijl – 'linkse terreuractivist' met een 'beruchte reputatie'. "Jarenlang was hij de spil en drijvende kracht achter het cyberterrorisme."

Die laatste quote en de kwalificatie 'linkse terreuractivist' zijn afkomstig van de zelfbenoemde 'inlichtingenexpert' Peter Siebelt die regelmatig wordt opgevoerd in De Telegraaf als de krant weer eens een politieke hatchet job uitvoert. Hoewel De Telegraaf Siebelt keer op keer een platform geeft, is diens reputatie elders – en nu volgt het understatement van het jaar – iets minder goed.

Prins Claus

De Amerikaanse komiek Stephen Colbert, die een show presenteert waarin hij zich voordoet als een even conservatieve als domme talkshow-host, zei ooit eens: "I don't like facts. They have a liberal bias." Zonder het te weten, schetste Colbert daarmee een prima beeld van Siebelts werkwijze: alle feiten die niet in diens zeer rechtse wereldbeeld passen, worden terzijde geschoven. De zo ontstane lacunes, en dat zijn er nog al wat, vult hij vervolgens op met verzinsels.

Aluhoedje Siebelt maakt in zijn werk gebruik van een techniek die zich het beste laat omschrijven als 'guilty by association'. Dat werkt als volgt: jij kent meneer B, en meneer B is een keer op een borrel geweest waar ook mevrouw C was, die weer op de lagere school heeft gezeten met Mohammed B. (niet te verwarren met meneer B), en dus ben jij verantwoordelijk voor de moord op Theo van Gogh. Zou je deze redeneertrant loslaten op Gonggrijp, dan zou overigens blijken dat dagblad De Telegraaf een terroristisch bolwerk is. Gonggrijp begon zijn carrière als hacker namelijk met de computer en het modem dat zijn vader van zijn werkgever kreeg. Die werkgever was De Telegraaf.

Gonggrijp doet op zijn blog overtuigend uit de doeken hoe Siebelt in zijn geval de plank volledig misslaat, maar de medeoprichter van XS4ALL is zeker niet het enige slachtoffer van beroepsfantast Siebelt. Het pijnlijkste voorbeeld betreft vermoedelijk een passage uit zijn boek over Mabel Wisse Smit. Siebelt schrijft daarin dat prins Claus 'zichtbaar in zijn nopjes' was toen Friso en Mabel in juni 2003 hun verloving aankondigden. Prins Claus was negen maanden daarvoor echter al overleden.

Conspiratieve hersenspinsels

Siebelts conspiratieve hersenspinsels zouden lachwekkend zijn, ware het niet dat sommige mensen hem wel degelijk serieus nemen. Dat De Telegraaf dat ook doet, kan verstrekkende gevolgen hebben voor Gonggrijp.

Het is voor de Amerikaanse Justitie geen gemakkelijke opgave om Julian Assange en anderen die bij Wikileaks betrokken zijn, juridisch aan te pakken. In het verleden heeft Justitie namelijk nooit (!) succes gehad bij de vervolging van mensen die geheime overheidsinformatie ontvangen en vervolgens publiceren.

Alleen als de Amerikaanse Justitie kan bewijzen dat Assange en anderen actief hebben samengewerkt met Bradley Manning (de soldaat die ervan wordt verdacht dat hij de ambtsberichten en dergelijke heeft gelekt) bij het naar buiten brengen van de geheime informatie, bestaat er een mogelijkheid om Assange cum suis te vervolgen wegens samenzwering. Door bij Twitter (en mogelijk ook bij andere partijen) informatie op te vragen van Wikileaks-sympathisanten probeert de Amerikaanse Justitie vermoedelijk om het bewijs daarvoor rond te krijgen.

Karaktermoord

Gonggrijp heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij betrokken was bij de Wikileaks-openbaarmaking van de Collateral Murder-film, een video uit 2007 waarin te zien is hoe Amerikaanse soldaten vanuit een Apache-helikopter het vuur openen op burgers en journalisten in Bagdad.

Met de release van de video was een groot algemeen belang gediend: 'Collateral Murder' toonde niet alleen de rauwe werkelijkheid van de oorlog in Irak, maar ook een (mogelijke) oorlogsmisdaad. Het is werk waarvoor Gonggrijp een pluim verdient – net zoals complimenten voor De Telegraaf op zijn plaats zijn met betrekking tot de berichtgeving over het AIVD-falen in de aanloop naar de Irak-oorlog.

Die AIVD-berichtgeving leidde destijds tot justitieel onderzoek waarop De Telegraaf furieus reageerde. Nu niet De Telegraaf zelf het doelwit is, maar de 'linkse terreuractivist' Gonggrijp, lijkt de krant het onderzoek alleen maar toe te juichen. Sterker nog, de krant maakt het met zijn leugenachtige berichtgeving over Gonggrijps betrokkenheid bij Wikileaks (Gonggrijp zou met een miljoen euro op zak hostingbedrijven zijn afgegaan op zoek naar onderdak voor Wikileaks) alleen maar makkelijker voor de Amerikaanse Justitie om straks een uitleveringsverzoek te doen.

Dat de solidariteit van De Telegraaf ophoudt bij de voordeur van de redactie aan de Basisweg, is nog tot daaraan toe, maar dat de krant Gonggrijp willens en wetens een mes in de rug steekt, is beneden alle peil. Met de publicatie van de artikelen van maandag verspeelt de krant elk krediet om ooit nog te klagen als de eigen redacteuren weer in het vizier van Justitie komen. Eigenlijk passen er maar twee woorden voor de karaktermoord op Gonggrijp: SCHANDE TELEGRAAF!