Net als diensten zoals Friendster, Plaxo, Ryze, Linkedin en dergelijke deugt ook Orkut niet. Sterker nog, het vormt zelfs een potentieel schadelijke ontwikkeling voor internet. Ik zit in het bestuur van de Internet Society, de club voor iedereen die zich zorgen maakt om internet, dus voel ik me verplicht om u daar even op te wijzen.

Mijn bezwaren tegen dergelijke diensten gaan niet over de inflatie van het begrip 'vrienden' door diensten als Friendster of het aan Google gelieerde Orkut. Hoe meer vrienden, hoe meer status. Het lijkt de middelbare school wel. Ook herken ik me niet in de bekende en voorspelbare privacy-gerelateerde bezwaren. Plaxo is het geniepigst, omdat mensen die jij kent jouw adresgegevens aan dat bedrijf geven zodat jij ze daar makkelijk kan onderhouden voor al je relaties in één keer.

Bij Friendster en Orkut gaat het iets subtieler. Je wordt uitgenodigd door vrienden om erbij te komen en je gegevens op te geven. Het is niet voor iedereen even makkelijk om daar niet aan toe te geven en zo 'vrienden' teleur te stellen. Ze zouden je weigering immers eens persoonlijk kunnen opvatten. En zo winnen dergelijke bedrijven op basis van het sociaal kapitaal in de wereld allerlei informatie die waardevol is en mogelijk te exploiteren in een of andere vorm. Of dat gebeurt en hoe dat gebeurt is onduidelijk, maar hun eigen spelregels zijn zo opgesteld dat je daar niet noodzakelijk individueel beter van zal worden.

Dergelijke bezwaren reageren op de symptomen van een fundamenteler probleem. Dergelijke bedrijven richten intranetjes voor homepages in op internet die breken met het decentrale karakter van internet. Terwijl juist het decentrale karakter van internet het tot een groot succes heeft gemaakt. Dit wordt nog eens onderstreept door de traagheid en het uitvallen van de Friendster-website in het recente verleden. Ze konden die centrale positie voor zoveel gebruikers niet aan.

De hyperlinks tussen de vrienden van Friendster en Orkut blijven binnen de respectievelijke intranetjes, op privé-terrein waar het onzichtbaar blijft voor iedereen buiten dat intranetje. Hierbij speelt mijn ervaring (of 'oud zeer' zullen sommigen onder u wellicht zeggen) met De Digitale Stad mee. Dat was ook een 'gated community' zoals deze sites. De ondergang van De Digitale Stad als 'community' heeft bewezen dat je dergelijke gemeenschappen niet kan bezitten, zoals deze neo-dotcom-initiatieven weer opnieuw proberen. De beste garantie om deze in het publieke domein te houden en tegelijk de privacy van de deelnemers te garanderen is ieder individu zelf zijn eigen homepage bij te laten houden. De 'gemeenschap' kan dan door niemand geclaimd worden, want is eigendom van alle leden gezamenlijk en niet van een enkele partij.

Tot zover de grote woorden, maar nu ook even praktisch. Het zou goed zijn dergelijke tools decentraal te maken en het individuele gebruikers makkelijk te maken hun eigen homepage te vullen volgens een Orkut-, Friendster- of CU2-sjabloon. Kennelijk heeft men daar niet zoveel problemen mee en kiest men graag voor dergelijk gebruikersgemak. Je vult een standaardformulier in om je persoon te reduceren tot een standaard persoon met overzichtelijke en begrijpelijke kenmerken, je uploadt wat kiekjes en klaar is je homepage. De weblog-mode van de laatste tijd illustreert goed dat een decentrale benadering uitstekend kan werken. Daarna komt het belangrijkste onderdeel. Hyperlinks gaan van je eigen homepage, liefst met je eigen domeinnaam natuurlijk, naar de homepage van een ander individu. Het blijft niet binnen het intranetje van genoemde bedrijven, maar er worden links en wederkerige links gemaakt op individuele homepages tussen mensen.

Een bezwaar hiertegen is misschien dat je niet openbaar wilt maken met wie je bevriend bent. Ook dat kan je zelf oplossen door bepaalde pagina's voor vrienden alleen door vrienden te laten linken. Maak je eigen Friendster- of Orkut-cirkeltje waar men alleen op uitnodiging toegang toe krijgt! Zet je recentste visitekaartje daar ook gelijk als vcf ter download om je vrienden zowel een Plaxo-lidmaatschap als vcf-attachments te besparen. Zo wordt internet steeds weer opnieuw uitgevonden, ook al is er al tien jaar niets fundamenteel nieuws onder de zon.