Het idee voor LiquidFeedback komt van de Duitse Piratenpartij. De leden van die partij uitten in 2009 hun onvrede over de gecentraliseerde politieke besluitvorming in hun land. Volksvertegenwoordigers worden eens in de zoveel tijd gekozen, zo stelde ze, maar tussentijds hebben burgers maar weinig directe invloed. Dat moet en kan anders, vond de partij. Daarom gaven ze ontwikkelaar Andreas Nitsche, de opdracht om een programma te schrijven dat dit probleem zou oplossen.

LiquidFeedback

Nitsche ontwikkelde vervolgens LiquidFeedback, een programma geschreven met behulp van Lua en PL/pgSQL, dat besluitvorming democratischer maakt door deelnemers te laten stemmen over onderwerpen. Binnen het LiquidFeedback-systeem kunnen verschillende thema's worden aangemaakt, waarop leden van de partij zich kunnen abonneren.

Om manipulatie te voorkomen worden inlogcode's naar een fysiek adres gestuurd. Vervolgens staat het iedereen vrij om voorstellen te doen en onderwerpen aan te dragen. Bij voldoende draagvlak gaan voorstellen over naar een discussiefase, waarbij men opvattingen van anderen kan steunen, al dan niet onder strikte voorwaarden. Het is ook mogelijk om een stem voor een bepaald onderwerp aan een ander over te dragen. Na de discussietijd krijgt een initiatief een 'bedenktijd'. Er kan dan niet gestemd worden. Haalt men geen 10 procent van de stemmen, dan valt het voorstel af.

Het systeem voorziet niet in moderatie. Het bepaalt zelf welke onderwerpen relevant zijn op basis van het aantal stemmen. De software zelf (afgelopen zomer verscheen versie 2.0) wordt verspreid onder de MIT-licentie, en is inmiddels al in verschillende talen vertaald, waaronder in het Nederlands.

Geen Poolse Landdag

Volgens ontwikkelaar Andreas Nitsche bestonden de ideeën voor dit soort software al rond de eeuwwisseling, toen er in Amerikaanse fora over werd gepraat. Aanvankelijk vreesde men dat het een soort virtuele Poolse Landdag zou worden als iedereen continu zou kunnen meepraten over beleidsvoorstellen. Maar dat blijkt in de praktijk mee te vallen. Wat relevant is komt vanzelf boven drijven. Het besluitvormingsproces is transparant en wordt ook voortdurend vastgelegd.

De Duitse Piratenpartij heeft de software inmiddels al intensief gebruikt bij het vaststellen van het partijprogramma. Bij de Nederlandse Piratenpartij worden de hoofdpunten voor het partijprogramma nog in kleine kring bepaald, maar deze partij biedt zijn leden wel toegang via deze software. Op dit moment zijn er ongeveer duizend mensen geregistreerd in het liquid feedback-systeem. Zelf is de partij enthousiast. “Wat ons betreft gaat iedereen het gebruiken", zegt een woordvoerder van de partij tegen Webwereld.

Voor grotere organisaties

Reinder Rustema (Mediastudies, Universiteit van Amsterdam) constateert dat de software bij de Nederlandse Piratenpartij nog niet veel heeft opgeleverd. Ze hadden het anders moeten aanpakken, stelt hij. "Ze hebben iedereen opgeroepen om mee te doen, en daar is niet veel uitgekomen. Mensen kijken er naar en haken dan weer af. Je hebt gemotiveerde deelnemers nodig, en het werkt vooral bij grotere organisaties. Je hebt een breed draagvlak nodig."

Rustema gelooft wel dat de technologie vooral potentie heeft als het gaat om het inventariseren van ideeën in een vroeg stadium, maar hij raadt het niet aan voor de uiteindelijke besluitvorming.

Breder gebruik

In Nederland zijn lokale afdelingen van GroenLinks geïnteresseerd in het gebruik van de software. In Duitsland zijn enkele bedrijven en gemeenten de software gaan gebruiken. In het Duitse Friesland hebben alle inwoners een uitnodiging gekregen om virtueel mee te beslissen over nieuwe fietspaden, scholen en andere zaken.

LiquidFeedback is overigens niet het enige programma dat op deze manier met democratie omgaat. In Nederland wil Netwerk Democratie komend weekend bijvoorbeeld experimenteren met de software Adhocracy, op de Internationale Dag van de Democratie. Wetenschappers, journalisten, activisten, studenten en anderen kunnen zich dan buigen over verschillende onderdelen van de Nederlandse grondwet. Volgens mede-initatiefneemster Tessa Weber is het experiment deels geïnspireerd door het IJslandse parlement, dat zijn grondwet vorig jaar aanpaste met behulp van een speciale website, waar iedereen ideeën kon achterlaten.

Nog gebruiksvriendelijker

Net als bij LiquidFeedback kan iedereen met Adhocracy meedenken en meeschrijven over (beleids-)voorstellen. Voorstellen kunnen eenvoudig worden toegevoegd, en omhoog of omlaag gestemd door andere gebruikers. Volgens Weber is Adhocracy nog gebruikersvriendelijker en toegankelijker dan Liquid Feedback.