Softwarepatentbezitters kunnen opgelucht ademhalen nu een Amerikaanse boer zijn strijd tegen biotechbedrijf Monsanto heeft verloren bij het hoogste hooggerechtshof, de Supreme Court. De boer bevocht de licentievoorwaarden van de zaadjesfabrikant en de uitspraak was daarom van belang voor de softwareindustrie.

Boer schendt licentie

De Supreme Court stelt (PDF van de opinie) dat boer Vernon Hugh Bowman de licentieovereenkomst die hij sloot met de fabrikant heeft geschonden toen hij zaadjes opnieuw plantte. Volgens de licentievoorwaarden verplicht de boer zich elk jaar tot het aanschaffen van nieuwe zaden. Hij omzeilde dit door sojabonen te kopen van een graansilo.

Omdat de meerderheid van de boeren in de regio de zaden van Monsanto gebruiken, die genetisch gemodificeerd zijn om pesticiden te weerstaan, bestaan de zaden uit de silo voor een groot deel uit deze speciale zaden. De sojabonen uit de silo waren geoogst van deze velden en bedoeld voor veevoer. Maar Bowman gebruikte ze om een nieuw sojaveld aan te leggen.

Nieuwe oogst = patentinbreuk

Monsanto sleepte de boer voor de rechter wegens patentinbreuk. De uitvinding van het biotechbedrijf mag niet worden gebruikt voor onderzoek of reproductie en de boer uit Indiana gebruikte ze voor dat tweede doel. Monsanto kreeg gelijk, ook in hoger beroep. Bowman gaf het niet op, omdat hij stelt dat de groei van de ongelicenseerde sojavelden het gevolg zijn van de natuurlijke reproductie van de bonen uit een graansilo.

De Supreme Court stelt dat Bowman niet zomaar een passieve partij was getuige was van de natuurlijke reproductie van de sojabonen. “De zaden die hij kocht (ook al zijn deze in andere opzichten wonderbaarlijk te noemen) hebben niet spontaan acht opeenvolgende oogsten geproduceerd”, schrijft hoge rechter Elena Kagan.

BSA vreest uitspraak

Een uitspraak in het voordeel van de boer zou grote gevolgen hebben gehad voor het hele patentstelsel. Onder meer de Business Software Alliance was bevreesd voor het juridische precedent dat geschapen zou worden als reproductie niet onder licentievoorwaarden zou vallen, omdat dit zou betekenen dat kopieën van software slecht beschermd zouden zijn.

"De boer wilde met zijn argumentatie eigenlijk het uitputtingsbeginsel oprekken", licht ICT-jurist Mathieu Paapst toe. "Dat beginsel kennen we van het auteursrecht en dat stelt dat het auteursrecht is uitgeput na de verkoop en dat je daarna ook mag doorverkopen."

Uitspraak voor zaadjes; niet software

Maar dit was geheel niet aan de orde, want de Supreme Court besliste unaniem dat de boer fout zat door de voorwaarden van Monsanto te schenden. Wel stelt Kagan dat de uitspraak nauw gedefinieerd is, zodat hij niet één op één toepasbaar is op andere zaken die betrekking hebben op het brede begrip ‘reproductie’.

"Bij deze uitspraak komt op het laatst software om de hoek kijken", vertelt Paapst. "De rechter stelt duidelijk dat je bij software met een heel andere situatie te maken hebt. Daarbij moet je bijvoorbeeld iets installeren en dus een kopie maken om het te kunnen gebruiken. Dat is bij deze zaadjes niet het geval."

Kopie noodzakelijke stap

Hoge rechter Kagan schrijft: “In een andere zaak zou de zelfreproductie buiten de controle kunnen gebeuren van de koper, of het zou een noodzakelijke stap kunnen zijn om het product te gebruiken voor een ander doel.” Ze verwijst hierbij naar wetgeving die stelt dat het geen patentinbreuk is om een computerprogramma te kopiëren als dat een noodzakelijke stap is om een ander programma te gebruiken.

Een eerder hoger beroep leverde Bowman een boete op van meer dan 84.000 dollar wegens de schending van de licentievoorwaarden. Deze uitspraak blijft met de beslissing van de Supreme Court dus staan.

Update 14.50 uur: Verbinding met auteursrecht verhelderd, alinea's 7 en 9 toegevoegd.